بايتاسوۆتىڭ باستاپقى ساۋالى پارتيياعا قاتىستى بولدى. تٷنەۋكٷنٸ وپپوزيتسييا قاتارىنداعى قوعامعا تانىمال ٷش ازامات تٸزە قوسىپ دەموكراتييالىق پارتييا قۇراتىنىن حابارلاعان-تۇعىن.
بايتاسوۆ: «پارتييا قۇرۋدى قازٸرگە مەجەلەگەنٸ قالاي جەنە نەگە دەل وسى ٷشەۋٸ ۇجىمداسا قالدى?».
سەتپاەۆ:
«ەستٸگەن بولارسىز ٶتكەندە مەلس ەلەۋسٸزوۆ تە ەكولوگييالىق پارتييا قۇراتىنىن حابارلاعان.
ال جاڭا دەمپارتييانىڭ قۇرىلۋ سەبەپتەرٸن جسدپ-نى جٸككە بٶلگەن كونفليكتٸمەن بايلانىستىرامىن. پارتييانىڭ سول تۇستاعى تٶراعاسى ەرمۇرات باپي تٸزگٸندٸ جانبولات مامايعا تاپسىرماق ەدٸ.
بۇعان باپيدٸڭ پارتييالاستارىنىڭ بٸرازى قارسى بولىپ, اقىر اياعى جانبولات ماماي, تٶلەگەن جٷكەەۆ جەنە سەرگەي دۋۆانوۆ ٷشەۋٸ جەكە "وتاۋ قۇردى".
بۇل ٷشەۋٸ بٸزدٸڭ ەلدٸڭ تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان توسىن ەدٸسكە جٷگٸنبەك. پارتييا مٷشەلەرٸنٸڭ قاتارىن كٶبەيتۋ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە ارقا سٷيەمەكشٸ. ەسكٸرگەن, تاپتالعان سٷرلەۋمەن جٷرگٸسٸ جوق بۇل ٷشەۋٸنٸڭ.
ەلبەتتە پارتييا قۇرامىز دەگەندەرٸ بٸز ٷشٸن تاڭسىق ەمەس. وسى 30 جىلدا تالايى كەلٸپ, تالاي كەتتٸ, ونىڭ ٸشٸندە «اق جول» مەن «ازات» تا بار"- دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ەيتسە دە سەتپاەۆتىڭ پايىمداۋىندا بۇل قۇپتارلىق ٸس. ساياسي ٶمٸردەگٸ ٶلٸ تىنىشتىقتان قاجىعان حالىق جاڭا ويىنشىلاردىڭ كەلۋٸن اسىعا كٷتٸپ وتىر.
- ايتۋدايىن ايتتى-اۋ. الايدا تٸركەتەر مە ەكەن ولاردى? بيلٸكتٸ تاعى بٸر سىناق كٷتٸپ تۇر, انىعىندا. بۇل جولعىسى بۇرىنعىعا قاراعاندا ەلدەقايدا كٷردەلٸ, سالماقتى سىناق.
پارتييالار تۋرالى قازٸرگٸ زاڭنىڭ ٶرەسكەل تۇستارى ٶتە كٶپ – تٸركەۋدەن ٶتۋ ٷشٸن 40 مىڭ ادامنىڭ قولىن جيناۋ, ەر وبلىستان وفيس اشۋ ٶركەنيەتتٸ ەلدەر كٷلەتٸندەي تٸرلٸك.
مۇنداي زاڭنىڭ قانداي ماقساتپەن قابىلدانعانى دا بەسەنەدەن بەلگٸلٸ. پارتييانى تٸركەتۋگە قاجەتتٸ كٶرسەتكٸشتٸ 20 مىڭ ادامعا دەيٸن تٶمەندەتۋ جەنە ٶڭٸرلەرگە قاتىستى تالاپتى جۇمسارتۋ قاجەت-اق".
بايتاسوۆ ويىن ۇشتاي تٷسكٸسٸ كەلگەن قوناعىنىڭ سٶزٸن وسى ارادان ٷزٸپ "مۇنداي تەۋەكەلگە بارسا ساياسي كٷشتەر كٶبەيٸپ كەتپەي مە?" دەگەن ساۋال قويدى.
- كٶبەيسە نە بولىپتى? كٶبەيگەننەن قورقۋدىڭ قاجەتٸ جوق. جالعىز "نۇر وتان" كٷللٸ ەلدٸڭ كٶزقاراسىن بٸلدٸرمەسە كەرەك.
تٸپتٸ جاستاردىڭ ٶزٸ تارام-تارام. اۋىل جاستارى, قالا جاستارى, قازاقتٸلدٸ, ورىستٸلدٸ جاستارعا بٶلٸنگەن بٷگٸنگٸ بۋىن. ەرقايسىسىنىڭ ساياسي كٶشباسشى قانداي بولۋى كەرەك دەگەنگە ٶز تٷسٸنٸگٸ, ٶز تۇجىرىمى بار.
پارتييانىڭ كٶبەيگەنٸنەن قورقۋدىڭ جٶنٸ جوق. ەلدٸڭ سٶزٸن سٶيلەۋ ٷشٸن ولار وت پەن سۋدان ٶتٸپ, باقتالاستىقتىڭ, بەسەكەنٸڭ دەمٸن تاتۋى تيٸس.
قوعام ۇلتتىق دەموكراتييالىق باعىتتاعى جاڭا ساياسي كٷشتەرگە سۋساپ وتىر, تٸپتٸ ەكولوگييالىق پارتييالارعا دا پارلامەنتتەن ورىن تابىلۋى تيٸس, ەلدٸڭ ەكولوگييالىق ساۋاتى ٶسٸپ كەلەدٸ ٶيتكەنٸ" - دەدٸ دوسىم مىرزا.
كەزەكتەن تىس پارلامەنت سايلاۋىنا قاتىستى پٸكٸرٸن ايتقان سەتپاەۆ ەزٸر سايلاۋ ٶتكٸزۋگە نەگٸز جوق دەپ سانايدى.
- ماعان سايلاۋدىڭ مەرزٸمٸ ماڭىزدى ەمەس, ناۋقان ٶتەردٸڭ الدىندا قانداي قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر بولاتىنى قىزىعىراق.
سايلاۋ ٶتكٸزبەس بۇرىن ساياسي پارتييالار تۋرالى زاڭدى ٶزگەرتۋ, دەپۋتاتتار قۇرامىن تەڭدەستۋ ٷشٸن پارلامەنتكە ٶزٸن ٶزٸن ۇسىنعان ازاماتتاردى قايتارۋ قاجەت.
ال ەگەردە... - دەيدٸ سەتپاەۆ. جاڭا ساياسي كٷشتەر پايدا بولماسا باياعى جارتاستىڭ باسىندا سوپيعان كٷيٸمٸزدە قالامىز.
حالىق داۋىس ەركٸندٸگٸنە, تاڭداۋ ەركٸندٸگٸنە مۇحتاج. ەلگە ناقتى ساياساتكەردٸ تاڭداپ, سوعان داۋىس بەرەتٸندەي مٷمكٸندٸك جاسالۋى كەرەك.
قوعامنىڭ ٷنٸن تۇنشىقتىرا بەرگەننەن تٷك ۇتپاسىن, ونىڭ دا بٸر كٷنٸ بۋلىعاتىنىن بٷگٸنگٸ جٷيە تٷسٸنەتٸن كەزگە جەتتٸ.
بايتاسوۆ قولتىعى قىزىپ كەلە جاتقان ٷزەڭگٸلەسٸنٸڭ سٶزٸن جول ورتادان ٷزٸپ, ەڭگٸمە اۋانىن باسقا ارناعا بۇردى وسى كەزدە.
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]ۇلتتىق قوعامدىق كەڭەسكە دوسىمنىڭ نە سەبەپتٸ كٸرمەگەنٸن, بەلكٸم كٸرگٸسٸ كەلمەگەنٸن بٸلگٸسٸ كەلدٸ بايتاسوۆ.
سٶيتسە سەتپاەۆتى شاقىرماپتى. ٶزٸ ايتتى بۇل تۋرالى.[/perfectpullquote]
- ونىڭ ٷستٸنە ۇلتتىق كەڭەستە كٶتەرٸلگەن مەسەلەردٸ مەن سوڭعى 15 جىل بويى جىر قىلىپ جۇرمٸن.
جاڭا بٸر الاڭنىڭ پايدا بولعانى جاقسى ٷردٸس, ەيتسە دە ۇلتتىق كەڭەس پەن پارلامەنت بٸرٸن-بٸرٸ copypasta-پ قويا ما دەگەن قاۋٸپ بار...- دەدٸ كەڭەستٸڭ جۇمىسىنداعى شيكٸلٸكتەردٸڭ شەتٸن شىعارعان ساياساتتانۋشى.
بايتاسوۆ قوناعىنىڭ سٶزٸن قۇپ الماي, "كەلٸسپەيمٸن. ۇلتتىق كەڭەس ٶز ارناسىن تاپقان, تٶرت قۇبىلاسى تٷگەل, تولىققاندى ۇيىم" دەپ تويتارىس بەردٸ.
سەتپاەۆ جالما-جان جاۋاپ قاتتى وعان.
- ۇلتتىق كەڭەستٸڭ ستاتۋسىن قاراساڭىز شەشٸم قابىلداۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەپ تاستاعان, ەلدٸڭ مۇڭى, حالىقتىڭ قامى سٶز بولعانمەن شەشٸم قابىلدايتىن قابٸلەتٸ بولماعاندىقتان ايتىلعان سٶز قۇمعا سٸڭٸپ جوعالا ما دەپ قاۋٸپتەنەم.
جالپى ۇلتتىق كەڭەستٸ قۇرماي تۇرا, الدىمەن پارلامەنتتٸك رەفورما جٷرگٸزۋ ەدٸ, - دەدٸ سەتپاەۆ تاعى بٸر تولعاقتى مەسەلەنٸڭ شەتٸن شىعارىپ.
ساياساتتانۋشى جاڭادان قۇرىلاتىن كەيبٸر ساياسي ۇيىمداردىڭ قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى پارلامەنتتەن ورىن الارىنا كٷمەنمەن قارايدى.
بايتاسوۆ پٸكٸرلەسٸنٸڭ بۇل پايىمىمەن دە كەلٸسپەيتٸن سىڭاي تانىتتى.
- قازٸر بۇرىنعىداي ەمەس دوسەكە, جۋان بايلاردىڭ (وليگارحتاردىڭ) اقشاسى رٶل وينامايدى, باستىسى ەلدٸڭ ىنتا ىقىلاسى عوي - دەدٸ ارمانجان مىرزا سايلاۋعا سٸلتەپ.
"سايلاۋدىڭ ەدٸل ٶتكەنٸنە مٷددەلٸ مىڭداعان باقىلاۋشى بٸلەكتٸ تٷرٸپ تاستاپ ناۋقاننىڭ بەل ورتاسىندا جٷردٸ" - دەدٸ ول.
- قايدام... جاڭا پارتييالاردى تٸركەمەي, تەنتٸرەتٸپ جٸبەرمەسە بولعانى - دەدٸ سەتپاەۆ بۇل جٷيەنٸڭ جۇمسارا قالعانىنا سەنبەيتٸنٸن اڭعارتىپ.
بايتاسوۆتىڭ بۇعان بەرەر جاۋابى دا ەزٸر بولىپ شىقتى.
"ەيتكەنمەن جاقسىعا جوريىق. ەگەر زاڭ ورىندالىپ, جارلىق جاڭارىپ جاتسا پارتييانى تٸركەمەي قايدا قاشار دەيسٸز" - دەدٸ مەديابيزنەسمەن.
"يە, سەن جاقسىعا جورىعىشسىڭ" - دەدٸ سەتپاەۆ سٶزدٸ كٶبەيتكٸسٸ كەلمەي.
بايتاسوۆ بۇدان سوڭ دوسىمنىڭ كٷنكٶرٸسٸنە, تابىستى قالاي, قالاي تابارىنا قاتىستى ساۋال قويدى.
بايتاسوۆ: "سٸزدەر باتىستان قىرعىن اقشا الىپ ٸشٸمٸزدٸ ٸرٸتٸپ جٷر" دەيدٸ ەلدەكٸمدەر...
سەتپاەۆ: ارەكە, مۇنى ماعان ەمەس فوربستىڭ ۇشار باسىندا تۇرعاندارعا قويعانىڭىز دۇرىس-اۋ? ولار مۇنشاما بايلىققا قالاي كەنەلٸپ جٷر? - دەپ قارسى سۇراق قويدى سەتپاەۆ.
"بٸز بۇل دايىندا جيٸ سۇرايمىز" - دەپ جىلى جابا سالدى بايتاسوۆ.
دوسىم مىرزا تەۋەكەلدٸ باعالايتىن كومپانييا قۇرعانىن, قازٸر بۇل ۇيىم شەتەلدٸك كومپانييالارعا اقىل-كەڭەس بەرەتٸنٸن ايتتى.
كومپانييادان تٷسكەن تابىستى جەكە جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا جۇمسايتىنىن دا جاسىرعان جوق.
"ونىڭ ٸشٸندە كٸتاپقا كٶڭٸل قويدىق. وسىعان دەيٸن تٷرلٸ تاقىرىپتاعى 10 كٸتاپ شىعاردىم" دەيدٸ ول.
بايتاسوۆ: "ەلگە كەلگٸسٸ كەلەتٸن ينۆەستورعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدٸڭ?".
سەتپاەۆ: "كەزٸندە تمد -عا كٶز تٸگەتٸن ينۆەستور رەسەي, قازاقستان, ۋكراينامەن شەكتەلەتٸن. قازٸر بۇل تٸزٸمگە ٶزبەكستان قوسىلدى.
بۇل ەل ينۆەستور ٷشٸن قازٸر قازاقستاننان دا قىزىق, سەبەبٸ ساياسي شارۋاسىن شەشكەن, بٸزدەگٸ جارىم-جارتىلاي ترانزيت ينۆەستوردى تارتىنىپ جۇمىس ٸستەۋگە مەجبٷرلەيدٸ".
بۇدان كەيٸنگٸ ەڭگٸمە سوتتالعان سينولوگ كونستانتين سىروەجكينگە قاراي ويىستى.
- قازاقستاندا كەسٸپكەر بولسىن, ساياساتكەر بولسىن بەرٸ دە ينەنٸڭ ۇشىندا, پىشاقتىڭ جٷزٸندە جٷر. ەشكٸم قورعالماعان. باسىڭ بەلەگە قالسا ەشكٸم ارا تٷسە المايدى. تٸپتٸ ەليتانىڭ اراسىندا دا الشاڭ باسىپ جٷرەتٸندەر از.
قازٸرگٸ قۇقىقتىق جٷيە زاڭدى جاتتاپ, ەدەپ ساقتاپ جٷرسەڭ دە قاۋٸپسٸزدٸگٸڭە كەپٸلدٸك بەرە المايدى. بەرٸمٸزدٸ دٷربٸ ساپ باقىلاپ وتىر.
فەميدامىزدىڭ كٶزٸ تاڭۋلى, اۋزى جابۋلى. سوتتار ساياسي جٷيەنٸڭ قولبالاسى, بيلٸك سوت جٷيەسٸن ٶزٸنٸڭ سويىلسوعارى قىلىپ الدى.
زاڭ بار. بٸراق ادام قۇقىعىن قورعاۋعا دەرمەنسٸز. مەشەل. مەڭٸرەۋ.
ادامنىڭ تاعدىرىن زاڭنىڭ ٷكٸمٸ ەمەس, قولىندا بيلٸگٸ باردىڭ بٸر عانا قوڭىراۋى شەشەتٸن ەلدە ٶمٸر سٷرەمٸز.
بۇل ٸرٸپ-شٸرٸگەن جٷيە تولىقتاي قيراۋى كەرەك - دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
سەتپاەۆتىڭ سٶزٸنشە بٷگٸنگٸ ساياسي جٷيەدە كەلمەسكە كەتكەن كەڭەستٸك سيستەمانىڭ سارقىنشاعى بار.
قازٸرگٸ جاعداي 80 جىلداردى ەسكە تٷسٸرەتٸنٸن ايتتى ول.
- ٶز باسىم راديكالدى ٶزگەرٸستٸ قۇپتامايمىن - دەدٸ وسى ارادا بايتاسوۆ. ال ٶزٸڭ شە, ساياساتقا ارالاسار ويىڭ بار ما, دەپۋتاتتىققا تالاسقىڭ كەلمەي مە?
- بٸزدٸڭ پارلامەنت بۇعان لايىق ەمەس, - كەسٸپ ايتتى سەتپاەۆ. - ەگەر جٷيەدە ٶزگەرٸس ورناپ, ساياسي رەفورما جٷرگٸزٸلەر بولسا ەلبەتتە باق سىناپ كٶرۋگە بولار ەدٸ. ال ەزٸرگە ٶزگەرٸستٸڭ اتى بار دا, زاتى جوق. دەموكراتييالىق رەفورمالار جٷرگٸزۋگە جۇلقىنىپ تۇرعان جٷيەنٸ كٶرٸپ تۇرعان جوقپىن.
دۋمان بىقاي
