Baitasovtyń bastapqy saýaly partiiaǵa qatysty boldy. Túneýkúni oppozitsiia qataryndaǵy qoǵamǵa tanymal úsh azamat tize qosyp demokratiialyq partiia quratynyn habarlaǵan-tuǵyn.
Baitasov: «Partiia qurýdy qazirge mejelegeni qalai jáne nege dál osy úsheýi ujymdasa qaldy?».
Sátpaev:
«Estigen bolarsyz ótkende Mels Eleýsizov te ekologiialyq partiia quratynyn habarlaǵan.
Al jańa dempartiianyń qurylý sebepterin JSDP-ny jikke bólgen konfliktimen bailanystyramyn. Partiianyń sol tustaǵy tóraǵasy Ermurat Bapi tizgindi Janbolat Mamaiǵa tapsyrmaq edi.
Buǵan Bapidiń partiialastarynyń birazy qarsy bolyp, aqyr aiaǵy Janbolat Mamai, Tólegen Júkeev jáne Sergei Dývanov úsheýi jeke "otaý qurdy".
Bul úsheýi bizdiń eldiń tarihynda buryn-sońdy bolmaǵan tosyn ádiske júginbek. Partiia músheleriniń qataryn kóbeitý úshin áleýmettik jelige arqa súiemekshi. Eskirgen, taptalǵan súrleýmen júrgisi joq bul úsheýiniń.
Álbette partiia quramyz degenderi biz úshin tańsyq emes. Osy 30 jylda talaiy kelip, talai ketti, onyń ishinde «Aq jol» men «Azat» ta bar"- deidi saiasattanýshy.
Áitse de Sátpaevtyń paiymdaýynda bul quptarlyq is. Saiasi ómirdegi óli tynyshtyqtan qajyǵan halyq jańa oiynshylardyń kelýin asyǵa kútip otyr.
- Aitýdaiyn aitty-aý. Alaida tirketer me eken olardy? Bilikti taǵy bir synaq kútip tur, anyǵynda. Bul jolǵysy burynǵyǵa qaraǵanda áldeqaida kúrdeli, salmaqty synaq.
Partiialar týraly qazirgi zańnyń óreskel tustary óte kóp – tirkeýden ótý úshin 40 myń adamnyń qolyn jinaý, ár oblystan ofis ashý órkenietti elder kúletindei tirlik.
Mundai zańnyń qandai maqsatpen qabyldanǵany da beseneden belgili. Partiiany tirketýge qajetti kórsetkishti 20 myń adamǵa deiin tómendetý jáne óńirlerge qatysty talapty jumsartý qajet-aq".
Baitasov oiyn ushtai túskisi kelgen qonaǵynyń sózin osy aradan úzip "Mundai táýekelge barsa saiasi kúshter kóbeiip ketpei me?" degen saýal qoidy.
- Kóbeise ne bolypty? Kóbeigennen qorqýdyń qajeti joq. Jalǵyz "Nur Otan" kúlli eldiń kózqarasyn bildirmese kerek.
Tipti jastardyń ózi taram-taram. Aýyl jastary, qala jastary, qazaqtildi, orystildi jastarǵa bólingen búgingi býyn. Árqaisysynyń saiasi kóshbasshy qandai bolýy kerek degenge óz túsinigi, óz tujyrymy bar.
Partiianyń kóbeigeninen qorqýdyń jóni joq. Eldiń sózin sóileý úshin olar ot pen sýdan ótip, baqtalastyqtyń, básekeniń dámin tatýy tiis.
Qoǵam ulttyq demokratiialyq baǵyttaǵy jańa saiasi kúshterge sýsap otyr, tipti ekologiialyq partiialarǵa da parlamentten oryn tabylýy tiis, eldiń ekologiialyq saýaty ósip keledi óitkeni" - dedi Dosym myrza.
Kezekten tys parlament sailaýyna qatysty pikirin aitqan Sátpaev ázir sailaý ótkizýge negiz joq dep sanaidy.
- Maǵan sailaýdyń merzimi mańyzdy emes, naýqan óterdiń aldynda qandai qurylymdyq ózgerister bolatyny qyzyǵyraq.
Sailaý ótkizbes buryn saiasi partiialar týraly zańdy ózgertý, depýtattar quramyn teńdestý úshin parlamentke ózin ózin usynǵan azamattardy qaitarý qajet.
Al egerde... - deidi Sátpaev. Jańa saiasi kúshter paida bolmasa baiaǵy jartastyń basynda sopiǵan kúiimizde qalamyz.
Halyq daýys erkindigine, tańdaý erkindigine muhtaj. Elge naqty saiasatkerdi tańdap, soǵan daýys beretindei múmkindik jasalýy kerek.
Qoǵamnyń únin tunshyqtyra bergennen túk utpasyn, onyń da bir kúni býlyǵatynyn búgingi júie túsinetin kezge jetti.
Baitasov qoltyǵy qyzyp kele jatqan úzeńgilesiniń sózin jol ortadan úzip, áńgime aýanyn basqa arnaǵa burdy osy kezde.
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]Ulttyq qoǵamdyq keńeske Dosymnyń ne sebepti kirmegenin, bálkim kirgisi kelmegenin bilgisi keldi Baitasov.
Sóitse Sátpaevty shaqyrmapty. Ózi aitty bul týraly.[/perfectpullquote]
- Onyń ústine Ulttyq keńeste kóterilgen máselerdi men sońǵy 15 jyl boiy jyr qylyp jurmin.
Jańa bir alańnyń paida bolǵany jaqsy úrdis, áitse de Ulttyq keńes pen Parlament birin-biri copypasta-p qoia ma degen qaýip bar...- dedi keńestiń jumysyndaǵy shikilikterdiń shetin shyǵarǵan saiasattanýshy.
Baitasov qonaǵynyń sózin qup almai, "Kelispeimin. Ulttyq keńes óz arnasyn tapqan, tórt qubylasy túgel, tolyqqandy uiym" dep toitarys berdi.
Sátpaev jalma-jan jaýap qatty oǵan.
- Ulttyq keńestiń statýsyn qarasańyz sheshim qabyldaý múmkindigin shektep tastaǵan, eldiń muńy, halyqtyń qamy sóz bolǵanmen sheshim qabyldaityn qabileti bolmaǵandyqtan aitylǵan sóz qumǵa sińip joǵala ma dep qaýiptenem.
Jalpy Ulttyq keńesti qurmai tura, aldymen parlamenttik reforma júrgizý edi, - dedi Sátpaev taǵy bir tolǵaqty máseleniń shetin shyǵaryp.
Saiasattanýshy jańadan qurylatyn keibir saiasi uiymdardyń qarjy tapshylyǵyna bailanysty parlamentten oryn alaryna kúmánmen qaraidy.
Baitasov pikirlesiniń bul paiymymen de kelispeitin syńai tanytty.
- Qazir burynǵydai emes Doseke, jýan bailardyń (oligarhtardyń) aqshasy ról oinamaidy, bastysy eldiń ynta yqylasy ǵoi - dedi Armanjan myrza sailaýǵa siltep.
"Sailaýdyń ádil ótkenine múddeli myńdaǵan baqylaýshy bilekti túrip tastap naýqannyń bel ortasynda júrdi" - dedi ol.
- Qaidam... Jańa partiialardy tirkemei, tentiretip jibermese bolǵany - dedi Sátpaev bul júieniń jumsara qalǵanyna senbeitinin ańǵartyp.
Baitasovtyń buǵan berer jaýaby da ázir bolyp shyqty.
"Áitkenmen jaqsyǵa joriyq. Eger zań oryndalyp, jarlyq jańaryp jatsa partiiany tirkemei qaida qashar deisiz" - dedi mediabiznesmen.
"Iá, sen jaqsyǵa joryǵyshsyń" - dedi Sátpaev sózdi kóbeitkisi kelmei.
Baitasov budan soń Dosymnyń kúnkórisine, tabysty qalai, qalai tabaryna qatysty saýal qoidy.
Baitasov: "Sizder Batystan qyrǵyn aqsha alyp ishimizdi iritip júr" deidi áldekimder...
Sátpaev: Areke, muny maǵan emes Forbstyń ushar basynda turǵandarǵa qoiǵanyńyz durys-aý? Olar munshama bailyqqa qalai kenelip júr? - dep qarsy suraq qoidy Sátpaev.
"Biz bul daiynda jii suraimyz" - dep jyly jaba saldy Baitasov.
Dosym myrza Táýekeldi baǵalaityn kompaniia qurǵanyn, qazir bul uiym sheteldik kompaniialarǵa aqyl-keńes beretinin aitty.
Kompaniiadan túsken tabysty jeke jobalaryn qarjylandyrýǵa jumsaitynyn da jasyrǵan joq.
"Onyń ishinde kitapqa kóńil qoidyq. Osyǵan deiin túrli taqyryptaǵy 10 kitap shyǵardym" deidi ol.
Baitasov: "Elge kelgisi keletin investorǵa qandai keńes berer ediń?".
Sátpaev: "Kezinde TMD -ǵa kóz tigetin investor Resei, Qazaqstan, Ýkrainamen shekteletin. Qazir bul tizimge Ózbekstan qosyldy.
Bul el investor úshin qazir Qazaqstannan da qyzyq, sebebi saiasi sharýasyn sheshken, bizdegi jarym-jartylai tranzit investordy tartynyp jumys isteýge májbúrleidi".
Budan keiingi áńgime sottalǵan sinolog Konstantin Syroejkinge qarai oiysty.
- Qazaqstanda kásipker bolsyn, saiasatker bolsyn bári de ineniń ushynda, pyshaqtyń júzinde júr. Eshkim qorǵalmaǵan. Basyń bálege qalsa eshkim ara túse almaidy. Tipti elitanyń arasynda da alshań basyp júretinder az.
Qazirgi quqyqtyq júie zańdy jattap, ádep saqtap júrseń de qaýipsizdigińe kepildik bere almaidy. Bárimizdi dúrbi sap baqylap otyr.
Femidamyzdyń kózi tańýly, aýzy jabýly. Sottar saiasi júieniń qolbalasy, bilik sot júiesin óziniń soiylsoǵary qylyp aldy.
Zań bar. Biraq adam quqyǵyn qorǵaýǵa dármensiz. Meshel. Meńireý.
Adamnyń taǵdyryn zańnyń úkimi emes, qolynda biligi bardyń bir ǵana qońyraýy sheshetin elde ómir súremiz.
Bul irip-shirigen júie tolyqtai qiraýy kerek - deidi saiasattanýshy.
Sátpaevtyń sózinshe búgingi saiasi júiede kelmeske ketken keńestik sistemanyń sarqynshaǵy bar.
Qazirgi jaǵdai 80 jyldardy eske túsiretinin aitty ol.
- Óz basym radikaldy ózgeristi quptamaimyn - dedi osy arada Baitasov. Al óziń she, saiasatqa aralasar oiyń bar ma, depýtattyqqa talasqyń kelmei me?
- Bizdiń parlament buǵan laiyq emes, - kesip aitty Sátpaev. - Eger júiede ózgeris ornap, saiasi reforma júrgiziler bolsa álbette baq synap kórýge bolar edi. Al ázirge ózgeristiń aty bar da, zaty joq. Demokratiialyq reformalar júrgizýge julqynyp turǵan júieni kórip turǵan joqpyn.
Dýman BYQAI
