«پەرەمەن ترەبۋەت ناشي سەردتسا, پەرەمەن ترەبۋەت ناشي گلازا...». بۇل ەندٸ بارلىعى بٸلەدٸ. بۇل ٶلمەيتٸن ەن. بۇل – ۆيكتور تسوي.
ونىڭ ەندەرٸنە, ونىڭ شىعارماشىلىعىنا تابىناتىن تىڭدارمان كٶپ. بٸراق, سۇحباتىن وقىعاندار ساناۋلى. بٸراق, ول مۇندا دا ٶزٸنەن «اڭىز ادام» جاساعىسى كەلگەن جوق. قاي سۇحباتىن وقىساڭىز دا پافوس از, تەك قىسقا ەرٸ نۇسقا جاۋاپ قانا بار.
– بٸز بۇل اتاۋدى ويلاپ تاپقاندا 18 جاستا ەدٸك. قازٸر مٷلدە ەسٸمدە جوق.
– توپ قالاي قۇرىلدى?
– العاش ەن پايدا بولدى. مەن ولاردى ورىنداي باستادىم. ولار مەنٸڭ دوستارىما, دوستارىمنىڭ دوستارىنا ۇنادى...
– كٷللٸ كسرو-عا تانىلماي تۇرىپ قانداي جولدان ٶتتٸڭٸزدەر?
– اۋىر جولمەن جٷردٸم دەپ ايتپايمىن. ٶزٸمە ۇناعان ٸسپەن اينالىستىم. مٸندەتتە تٷردە تابىسقا جەتەم دەگەن ماقسات قويعام جوق الدىما.
– بٸر سٶزٸڭٸزدە «توپقا مۋزىكانتتاردى ەمەس, دوستاردى شاقىردىم» دەدٸڭٸز. سٸزدٸڭ دوستارىڭىز قانداي?
– ولارعا باعا بەرە المايمىن. كەمشٸلٸكتەرٸ دە, ارتىقشىلىقتارى دا بار. اداممەن بەلگٸلٸ بٸر جاقسى قىلىقتارى, جاقسى قاسيەتتەرٸ ٷشٸن دوس بولمايسىڭ. مۇنىڭ باسقا سەبەبٸ بار.
– سٸزدٸڭ يميدجٸڭٸز قانداي?
– جٷرٸس-تۇرىسىمدى «جوسپارلامايمىن». كەز-كەلگەن جاعدايدا ٶزٸمدٸ قالاي ۇستاۋدى قالاسام سولاي ۇستايمىن.
– ساحنادا بەلگٸلٸ بٸر وبرازعا ەنەسٸز بە?
– مەن ەشتەڭە تۋدىرمايمىن, ساحناعا شىعامىن دا ەن ايتامىن. مەن ٶزٸم وبرازبىن (كٷلٸپ).
– «پەرەمەن ترەبۋەت ناشي سەردتسا» دەپ ەن شىرقايسىز. نەنٸ ٶزگەرتكٸڭٸز كەلەدٸ?
– ەربٸر ادام ەڭ الدىمەن ٶز ٶمٸرٸن, ٶزٸن ٶزگەرتۋٸ تيٸس. بۇل اۋىر سۇراق بٸر جاعىنان. بٸر ادام بٸر ٶزٸ ٶمٸردٸ ٶزگەرتە المايدى...
– ٶزگەرٸس ٷشٸن كٷرەسۋگە دايىنسىز با?
– ٶزٸمدٸ كٷرەسكەر سانامايمىن. مەن ەن ايتامىن. ماعان ۇناعان نەمەسە ۇناماعان جەنە ٶزٸمدٸ تولعاندىراتىن دٷنيەلەردٸ ورىندايمىن.
– سٸزدٸڭ ٶلەڭدەرٸڭٸز قالاي پايدا بولادى?
– بۇل مەنٸڭ ٶزٸمە دە جۇمباق. بٸلمەيمٸن...ويناي باستايمىن. سوسىن بٸر سٶزدەر پايدا بولادى...
– روك-پوەزييانىڭ پوەزييادان ايىرماشىلىعى نەدە?
مەنٸڭ ٶلەڭدەرٸم مۋزىكامەن بٸرگە ورىندالۋى تيٸس.
– سٸز ٷشٸن نە ماڭىزدى?
– ٸشكٸ بوستاندىعىمدى ساقتاۋ.
– قازٸر كەيبٸر ەندەرٸڭٸزدٸ ورىنداماي جٷرسٸز? مۇنى قالاي تٷسٸنسە بولادى?
– كەيبٸر ٶلەڭدەر ۋاقىت ٶتە ٶزٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتادى. ولار مەنٸ قىزىقتىرمايتىن بولدى.
– سٸز تانىمالدىلىققا ۇمتىلدىڭىز با?
– ۇمتىلعان جوقپىز. ەندٸ قانداي ستيلدە ورىندايتىنىمىزدى جەنە قاي ۋاقىتقا دەيٸن تانىمال بولاتىنىمىزدى بٸلمەيمٸز.
بۇل ٸستٸ سٷيۋ بٸز ٷشٸن – بٸرٸنشٸ ورىندا. بٸزدٸڭ ٶنەر ەڭ الدىمەن ٶزٸمٸز ٷشٸن ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقاندا ساحنادان كەتەمٸز
– ۇستانىمىڭىز قانداي?
– ٶمٸرلٸك ۇستانىمدارىم بار. ٶلەڭدەرٸم وسىعان نەگٸزدەلگەن. ٶزگەگە قاراپ ٶزگەرۋگە بولمايدى, ٶزٸڭمەن-ٶزٸڭ بولۋ كەرەكسٸڭ. بەلكٸم, سەن بٸرەۋگە كٷلكٸلٸ, بٸرەۋگە بٸرتٷرلٸ, بٸرەۋگە جەككٶرٸنٸشتٸ كٶرٸنەرسٸڭ. بٸراق, ٶزٸڭمەن-ٶزٸڭ بولىپ قالۋ ماڭىزدى.
– روك-مۋزىكا سٸز ٷشٸن...
– ٸشكٸ ويىمدى سىرتقا شىعارۋدىڭ جولى. روك-مۋزىكا ەشقاشان تاپسىرىسپەن جازىلمايدى. تەك سەن جەنە سەنٸڭ ار-ۇياتىڭ عانا سەنٸڭ – ەڭ باستى سىنشىڭ.
مەن ٷشٸن تەك – ەن عانا بار. ونى ٶزٸم جالعىز دا, توپپەن دە, تٸپتٸ وركەستردٸڭ قولداۋىمەن دە ورىنداي الامىن. بۇل جاعى مەن ٷشٸن ماڭىزدى ەمەس.
– روك-مۋزىكاعا ەلٸ دە قارسىلىق بار. نەگە?
– جاڭا دٷنيە ەردايىم ەسكٸنٸڭ قارسىلىعىنا ۇشىرايدى. روك تەۋەلسٸز, ەركٸن ەن, ول ەشقاشان تاپسىرىسپەن جازىلمايدى. ونى سوندىقتان جەك كٶرەدٸ, ۇناتپايدى.
يە, بٸزدٸ سىنعا الاتىندار بار. «قۇلاقتارىنا سىرعا تاعادى, ساحناعا شىنجىر الىپ شىعادى, كيٸم كيٸستەرٸ دە تۇرپايى» دەيدٸ. بٸراق, بۇل سىرتقى كٶرٸنٸستٸڭ ٶزٸ قازٸرگٸ قالىپتاسقان جٷيەگە, وي-ساناعا, ٶمٸرگە, مەدەنيەتكە, بٷگٸنگٸ بولمىسقا قارسىلىق.
روكتى قالىپتاسقان تەرتٸپكە قارسى شىققانى ٷشٸن جەك كٶرەدٸ...
– ٶزٸڭدٸ جٷز جەردەن, مىڭ جەردەن ادال, شىنشىل ساناۋعا بولادى. بۇل ماڭىزدى ەمەس. مەسەلە, باسقالارى سەنٸ شىنشىل دەپ ويلاي ما? باستىسى وسى.
ەن جازىپ, وسى ارقىلى تابىسقا كەنەلگٸسٸ كەلگەن ادام ٶزٸن يدەيانىڭ كٷرەسكەرٸ رەتٸندە كٶرسەتكٸسٸ كەلسە, بٸلٸنٸپ قالادى. وعان سەنبەيدٸ.
مەن ٶلەڭدٸ «قاجەت بولعانى» ٷشٸن جازبايمىن. مەن بٸر مەسەلە الاڭداتۋى كەرەك, ەگەر ول مەسەلە مەنٸڭ جاندى جەرٸمە تيمەسە, مەنٸ مازالاما ول تۋرالى جازا المايمىن, ايتا المايمىن.
وسى سەبەپتٸ پاتريوتتىق نەمەسە انتيسوعىستىق ەن شىعاراتىندارعا ەشكٸم سەنبەيدٸ.
– سٸز بٷگٸنگٸ ٶمٸردٸڭ ٶزگەرگەنٸن قالار ما ەدٸڭٸز?
– روك مۋزىكانتتاردىڭ اراسىندا ٶمٸردٸ ٶزگەرتكٸسٸ كەلەتٸندەر كٶپ. بٸزگە گازەتتەردە, تەلەارنالاردا ٶز ويىمىزدى ايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, بەلكٸم مەنٸڭ ەندەرٸم مەن ونىڭ مەتٸندەرٸنٸڭ مازمۇنى باسقاشا بولار ما ەدٸ. مۇنداي مٷمكٸندٸك بەرمەگەسٸن ٶز ويىمىزدى مۋزىكا ارقىلى بٸلدٸرەمٸز.
– مۋزىكاداعى ەڭ باستى دٷنيە نە?
– ونىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ. مەن ٷشٸن مەتٸن مەن مۋزىكا بٸرتۇتاس. ٶيتكەنٸ ەكەۋٸنٸڭ ويى بٸردەي. جالپى مەن ٶلەڭ ەمەس, ەن جازامىن.
– سٸز ادامعا سەنەسٸز بە?
– بٸلمەيمٸن... سەنەتٸن ادامدار بار, سەنبەيتٸن ادامدار بار. كەيبٸرەۋدٸڭ ادالدىعىنا كٷمەندانبايسىڭ, ال كەيبٸرەۋلەردٸ ەدٸلەتسٸز دەپ سانايمىن. ايتالىق, بۇدان بۇرىن «روك-مۋزىكا بۇل بۇزىق مۋزىكا, ونى ورىنداۋشىلار ارسىز, ۇياتسىز» دەپ جٷرگەندەر قازٸر كەرٸسٸنشە سٶيلەيدٸ. «بۇلار روكەرلەر, تاماشا ادامدار, ولار ەدٸلدٸك ٷشٸن كٷرەسەدٸ» دەيدٸ. مۇنداي ادامداردىڭ ەرتەڭ قايتا قۇبىلماسىنا كٸم كەپٸل?
– سٸز مويىندالدىڭىز با?
– ماعان مەن بەرمەۋگە تىرىستى. سەن تٸرٸ ادامسىڭ, جۇمىس ٸستەي الاسىڭ. بٸراق, سەنٸ قاساقانا كٶرمەيدٸ. سەنٸ ٶمٸردە جوق دەپ سانايدى.
بٸراق سەن ولاردان بٶلەكسٸڭ. ٶزگەلەرگە ۇقسامايسىڭ. ەلدٸڭ كٶزٸن قۋانتپايسىڭ. جىلتىراق, جاساندى ەمەسسٸڭ. وسى ٷشٸن سەنٸ شەتتەتۋگە تىرىسادى.
بۇل بٸزدٸڭ ەلگە عانا تەن. رەسمي دەڭگەيدە مەنٸ كٶرگٸسٸ كەلمەۋگە تىرىستى. بٸراق حالىق كٶردٸ, بٸلدٸ, سٷيدٸ. سىنعام جوق...
بٸراق, سىنىپ كەتكەندەر قانشاما. بٸز جاسپىز عوي, شىداپ باقتىق. شىداماعانداردىڭ كٶبٸ ٶمٸردەن ٶتٸپ كەتتٸ. ۆىسوتسكيي سونىڭ انىق دەلەلٸ.
– بٷگٸنگٸ ەن قانداي سٸز ٷشٸن?
– مەتٸنٸ جالعان, ٶتٸرٸككە قۇرالعان. ٶتٸرٸكتٸ كٶرە تۇرا بايقامايتىن, بايقاعىسى كەلمەيتٸندەر وسىنداي ەندەردٸ ورىنداپ جۇر.
مىنانى تٷسٸنبەيمٸن: بٸزدە بەرٸ جاقسى, تاماشا, ماحاببات, دوستىق دەپ شىرقايتىن ەندەردٸ بٷگٸنگٸ كٷنٸ قالاي تىڭداۋعا بولادى. بۇعان ەشكٸم سەنبەيدٸ. بەلكٸم, بٸر كەزدەرٸ سەنگەن دە شىعار.
بۇل ەندەر بٸر كەزگٸ – قۇرىلىس وتريادتارى قۇرىلعان دەۋٸردە, سول زاماننىڭ رومانتيكاسىنا ساي جازىلدى. بٸراق, بۇل دەۋٸر ٶتتٸ... بٸزدٸ كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن وسىنداي ەندەرمەن الداپ كەلدٸ.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
(ۆيكتور تسويدىڭ 1987-89 جىلداردىڭ ارالىعىندا
سول كەزگٸ گازەت-جۋرنالدارعا بەرگەن سۇحباتىنان جيناقتالدى)
