Freedom Inside '26

ۇلتتىڭ ۇلى ۇستازى

ۇلتتىڭ ۇلى ۇستازى
قازاق  ۇلتىنىڭ  كەمەلدەنۋٸ جولىندا قانشاما الاش ازاماتتارىمىز, قانشا وقىمىستى عۇلاما عالىمدارىمىز, قايراتكەرلەرٸمٸز جاساعان جاقسىلىعى مەن ەڭبەكتەرٸ ٷشٸن وڭ باعاسىن الا الماي, كەرٸسٸنشە سولاقاي ساياساتتىڭ ارقاسىندا  حالىق جاۋى اتانىپ ٶلە-ٶلگەنشە جەبٸر كٶرٸپ جازالاندى. ەرينە ولاردىڭ تيتتەيدە بولسا بٸر كٷنەسٸ مەن جٸبەرگەن قاتەلٸكتەرٸ بولسا عوي شٸركٸن!

بويلارىندا وتانعا, ەلگە, جەرگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتەرٸ  جوعارى, وتانشىلدىقپەن رۋحتانىپ, بارلىعىن ٶز قارا قامى ەمەس كەلەشەك ۇرپاق قامى ٷشٸن قانىن تٶگٸپ, جان بەرٸستٸ. وسىنداي رۋحتى تۇلعالاردىڭ, بٸلٸمدٸ, پاراساتتى بابالارىمىزدىڭ ەڭبەگٸن وقىپ, قاستەرلەپ-قادٸرلەۋ ەربٸر يسٸ قازاقتىڭ پارىزى. بٸلە بٸلسەك بٸز سولاردىڭ الدىندا باسىمىزدى يٸپ, تاعزىم ەتۋٸمٸز كەرەك. قاراپ تۇرساڭىز قازاقتىڭ ماڭدايىنا شوقتىعى بيٸك نەبٸر اسىل ازاماتتاردى بەردٸ. سولاردى باعالاپ باعاسىن بەرەر ۇرپاقتارى بار بولعاي!

بٸر باسىندا سونشاما تاۋسىلمايتىن بٸلٸم مەن ٸلٸمٸ كٶپ, رۋحاني مەدەنيەتتٸلٸكتٸڭ مەيەگٸنە اينالعان مٸردٸڭ وعىنداي وقشاۋلانىپ دارا جاراتىلعان دارىندى ۇلى تۇلعالاردىڭ بٸرٸ ول - احمەت بايتۇرسىنۇلى. كٸتاپ بەتٸن اشقان سايىن بٸلٸم دەگەن تۇڭعيىققا كٸرەتٸنٸڭ بەلگٸلٸ. سول سيياقتى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ەلەمٸ دە ەرەكشە جەنە ٶتە تەرەڭ. ۇرپاق  تاعدىرىنا بەي-جاي قاراي سالاتىن سالعىرت ادام ساناتىنان ەمەس. كەرٸسٸنشە بار عۇمىرى مەن ەڭبەكتەرٸن سول جولدا سارپ ەتكٸزٸپ, جارقىراعان جاسامپازدىققا ۇمتىلدى. ٶركەنيەتتٸ ۇلتتىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن ارماندادى. بٷگٸندە ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرٸن قانشاما زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ زەرتتەپ-زەردەلەۋمەن كەلەدٸ.

قازاقتىڭ قازاق بولىپ قالىپتاسۋىنا  قازٸرگٸ تٸلمەن ايتقان ٶزٸندٸك ٸرٸ تىڭ باستامالارىمەن باستاپ, تۇجىرىمدى تٷرلٸ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋدا ايانباي تەر تٶگٸپ ەڭبەك ەتكەن ۇلى تۇلعا, قوعام قايراتكەرٸ, اقىننىڭ تۋعانىنا بيىل 150 جىل. قازاق باتىرى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ ايتقان سٶزٸ بار: "انا سٷتٸمەن سٸڭٸرگەن انا تٸلٸمٸزدٸ بٸلمەۋ-بارلىق اتا-بابالارىمىزدى, بٷكٸل تاريحىمىزدى ۇمىتۋ دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ"-دەمەكشٸ ناعىز حالىق جاناشىرى, ەسٸرەسە تٸل جاناشىرى بولىپ عانا قويماي جان-جاقتى تالانتتى دا قابٸلەتتٸ بولدى.

قازاق تاريحىندا تەرەڭ ٸز جەنە ٶشپەستەي سان عاسىرلىق مول مۇراسىمەن قالعان قوعام قايراتكەرٸن كەلەشەك ۇرپاققا ناسيحاتتاۋدا جەنە جىل سايىن ۇيىمداستىرىلاتىن رەسپۋبليكالىق "بٸر ەل-بٸر كٸتاپ" اكتسيياسى اياسىندا بيىل اقىننىڭ شىعارماشىلىعى تاڭدالدى. وسىعان وراي الماتى وبلىسى كٸتاپحانالارىندا دا تاريحي ماعىناسى تەرەڭ تٷرلٸ مەدەني ٸس-شارالار ٶتۋدە. سەكەن سەيفۋللين اتىنداعى الماتى وبلىستىق ەمبەباپ كٸتاپحاناسىندا «الاشتىڭ نارى احمەت» ەسكە الۋ كەشٸ, "ەلٸپپەنٸ ايالاعان احمەت" رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك شاراسى ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپەر-تٷكپٸرٸنەن 20-عا جۋىق ادام قاتىسىپ, تٷرلٸ تاقىرىپتا بايانداما جاساپ, ماعلۇماتتار بەرٸلسە, سونداي-اق اقىننىڭ ناقىل سٶزدەرٸ بويىنشا «وي اعىنى» اتتى ايلىق سايىستارى ۇيىمداستىرىلىپ ٶتۋدە. سونىمەن قاتار اقسۋ اۋدانى, قىزىلاعاش اۋىلدىق كٸتاپحاناسىندا  "دەۋٸردٸڭ جارىق جۇلدىزى – احمەت بايتۇرسىنۇلى" ەسكە الۋ كەشٸ, جامبىل اۋدانى, اقتەرەك اۋىلدىق كٸتاپحاناسىندا"ۇلتتىڭ ۇلى ۇستازى" اتتى ەدەبي تانىمدىق كەش, بالعابەك قىدىربەكۇلى اۋىلدىق كٸتاپحاناسىندا "ۇلى دالا تۇلعاسى" دٶڭگەلەك ٷستەل, ٸلە اۋداندىق كٸتاپحاناسىندا «ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدٸڭ التىن دٸڭگەگٸ» مەكتەپ وقۋشىلارى مەن كٶپشٸلٸك وقىرمانداردىڭ قاتىسۋىمەن دٶڭگەلەك ٷستەل, ەسكەلدٸ اۋدانى, اقىن سارا اۋىلدىق كٸتاپحاناسىندا «تٸل – بٸلٸمٸنٸڭ اتاسى» تۇلعاتانۋ ساعاتى, قاراتال اۋداندىق كٸتاپحاناسىندا  «احمەت بايتۇرسىنۇلى–ۇلت ۇستازى» دٶڭگەلەك ٷستەل, قاراساي اۋدانى, №6 بٶلٸمشەسٸ ۇمتىل اۋىلدىق كٸتاپحاناسىندا "دارا تۇلعا" دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ. ەربٸر وقىرماننىڭ ساناسىنا ۇلتىمىزدىڭ نامىسشىل, رۋحتى ۇلى, قايمىقپاس قايراتكەردٸڭ ەربٸر جاساعان ەڭبەكتەرٸ تۋرالى اقپارات بەرٸپ, ەلجاندىلىق نامىسىن وياتۋدا كٸتاپحانا قىزمەتكەرلەرٸ ايانباي قىزمەت كٶرسەتۋدە.

ۇلتىنىڭ ۇلى ۇستازىنا اينالۋى دا ٷلكەن تاريح. ۇلتى ٷشٸن كٷرەسكەن نامىسشىل قايراتكەردٸڭ جاسامپازدىق جولىنداعى سان عاسىرلىق تاريحي مەنٸن جوعالتپايتىن ۇلى ٸستەرٸ ەشقاشان ەسكٸرمەيدٸ. سٶز سوڭىندا وسىنداي ۇلى تۇلعانى ۇلىقتاپ ۇرپاقتان-ۇرپاققا اماناتتاۋ بٸزدٸڭ پارىز.  ۇلتىم دەپ سوققان ەربٸر قازاقتىڭ جٷرەگٸندە  جەنە پاراساتتى دا بٸلٸمدٸ ۇرپاعى تۇرعاندا ەسٸمٸ مەڭگٸ ساقتالارى سٶزسٸز.

 

لاۋرا جاپسارباەۆا, سەكەن سەيفۋللين اتىنداعى الماتى وبلىستىق كٸتاپحانا قىزمەتكەرٸ

الماتى وبلىسى, تالدىقورعان قالاسى