ۇلاعاتتى ۇستاز – رافيقا نۇرتازينا 100 جاستا
ونلاين دەرٸستٸ اشقان اباي اتىنداعى قازۇپۋ ستراتەگييالىق دامۋ جەنە ينتەرناتسيونالداندىرۋ جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ اقتولقىن تۇرلىحانقىزى قۇلساريەۆا ٶز كەزٸندە «ۇستازداردىڭ ۇستازى» اتانعان داڭقتى پەداگوگتىڭ رەسپۋبليكامىزدا ورتا بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ, مەكتەپتەردٸ وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ, ساباق ٷدەرٸسٸندە وزات تەجٸريبەنٸ, جاڭا تەحنولوگييانى كەڭٸنەن ەنگٸزۋ ارقىلى بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا قوسقان ٷلەسٸ, قازاقستان مەكتەپتەرٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋ جٶنٸندەگٸ ەڭبەگٸ تۋرالى باياندادى.
رافيقا بەكەنقىزى نۇرتازينا 1921 جىلعى ناۋرىزدا پاۆلودار وبلىسى, پاۆلودار اۋدانى, اقشي اۋىلىندا دٷنيەگەن كەلگەن. س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن قازاق جەنە ورىس فيلولوگيياسى ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەن. 1974 جىلى پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دەرەجەسٸن قورعاعان.
رافيقا بەكەنقىزى نۇرتازينانىڭ مۇعالٸم-ەدٸستەمەشٸ جەنە قوعام قايراتكەرٸ رەتٸندە قالىپتاسۋى جەنە پەداگوگتٸك تەجٸريبەسٸ الماتى قالاسىنداعى №12 قازاق ورتا مەكتەبٸنٸڭ ٶمٸرٸمەن تىعىز بايلانىستى. مۇعالٸم, كەيٸن ديرەكتور لاۋازىمىن اتقارا جٷرٸپ, ر. ب. نۇرتازينا 1972 جىلى اعىلشىن تٸلٸن تەرەڭدەتٸپ وقىتاتىن العاشقى قازاق مەكتەبٸنە اينالعان وسى وقۋ ورنىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوستى. بۇل بٸلٸم ورداسىنىڭ رەسپۋبليكاداعى ەڭ ٷزدٸك مەكتەپ رەتٸندە ابىرويى اسقاقتادى.
ر. ب. نۇرتازينانى قازاق ورتا مەكتەبٸن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ تولعاندىردى جەنە ول ٶزٸنٸڭ جەكە جۇمىس تەجٸريبەسٸن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەرٸپتەستەرٸ مەن شەتەلدٸك پەداگوگتەردٸڭ جەتٸستٸكتەرٸن جيناقتاپ, جاڭا تەحنولوگييالارعا تەجٸريبە جاساپ, ولاردى ەنگٸزە وتىرىپ وقۋ ٷدەرٸسٸن ٷنەمٸ جەتٸلدٸرۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلدٸ, زاماناۋي وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن جازدى.
نۇرتازينا رافيقا 340-تان استام عىلىمي جەنە وقۋ-ەدٸستەمەلٸك ەڭبەكتٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە ورتا مەكتەپكە ارنالعان 15 وقۋلىقتىڭ جەنە وقۋ قۇرالدارىنىڭ, مەكتەپ جاسىنا دەيٸنگٸ بالالارعا ارنالعان 10 كٸتاپتىڭ اۆتورى.
تەلەۆيزييا جەنە راديوحابارلارى جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتتٸڭ تاپسىرىسى بويىنشا ر. ب. نۇرتازينا 1989 – 1991 جىلدارى قازاق تٸلٸندە سٶيلەۋدٸ ٷيرەنۋگە ىنتا بٸلدٸرگەن ادامدارعا ارنالعان «راديوۋروكي دليا تاني ي بۋلاتا» دەگەن راديوساباقتار جٷرگٸزدٸ. كٷن سايىن تاڭەرتەڭ جەنە كەشكٸلٸك ۋاقىتتا جٷرگٸزٸلگەن راديوساباقتار ٶزٸنٸڭ تىڭدارماندارىن تاپتى.
راديوساباقتاردىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا ر. ب. نۇرتازينا 12 اۋديوكاسسەتادان تۇراتىن «گوۆوريم پو-كازاحسكيي» دەگەن اتپەن قازاقستانداعى بٸرٸنشٸ قازاق تٸلٸنٸڭ وقۋلىعىن جارىققا شىعاردى. 101 ساباقتان تۇراتىن وقۋلىق قۇرىلىمدىق ٷلگٸلەردٸ, ستاندارتتى سٶيلەۋ مودەلدەرٸن, فورمۋلالاردى, كليشەلەردٸ قولدانۋ ارقىلى ناقتى ۇيىمداستىرىلعان جەنە قۇراستىرىلعان, ولار بٸرنەشە رەت قايتالانادى, بۇل تەك تٸلدٸك فورمالاردى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردىڭ ينتوناتسيياسىن دا ەستە ساقتاۋعا جەنە ايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
90-شى جىلدارى ەلٸمٸزدە قازاق تٸلٸندەگٸ كٸتاپتاردىڭ جەتٸسپەيتٸنٸ بەلگٸلٸ بولدى. وسىلايشا مەكتەپكە دەيٸنگٸ جەنە باستاۋىش سىنىپ جاسىنداعى بالالارعا ارنالعان «ميراستىڭ كٸتابى» دٷنيەگە كەلدٸ. ل. اسقارمەن بٸرلەسە وتىرىپ جازعان كٸتابى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ «كازاحسكيي يازىك دليا گوۆورياششيح نا درۋگيح يازىكاح» بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازى اتاندى.
Cونداي-اق وتباسى ورتاسىندا وقۋعا ارنالعان قازاق تٸلٸندەگٸ كٸتاپتار توپتاماسىن تولىقتىرعان شاعىن «بالاقايعا بازارلىق. پوداروك مالىشۋ» اتتى كٸتاپ دايىندادى. وسى اۆتورلار ۇجىمى قازاق تٸلٸن ەندٸ عانا ٷيرەنٸپ كەلە جاتقان 3-4 جاستاعى بالالارعا ارنالعان تاعى بٸر «تٸل اشار» وقۋ قۇرالىن جاسادى.
رافيقا بەكەنقىزى ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ وقىتۋشىلارى قاۋىمداستىعىنىڭ (ماپريال) بەرليندە, مەسكەۋدە, كيشينەۆتە, تاشكەنتتە, بۋداپەشتتە ٶتكەن كونگرەستەرٸندە قازاق مەكتەپتەرٸندە ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸن وقىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ تۋرالى باياندامالار جاساپ, قازاق ۇستازدارىنىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸنٸڭ بيٸكتٸگٸن كٶرسەتتٸ.
لەنين وردەنٸمەن جەنە «وراق پەن بالعا» التىن مەدالٸمەن (1968), ەكٸ مەرتە «قۇرمەت بەلگٸسٸ» وردەنٸمەن (1960, 1963), «قۇرمەت» وردەنٸمەن (2010) جەنە باسقا دا كٶپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
باتىر ۇستاز بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا ۇزاق جىل تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن بٸرگە قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسۋعا دا ۋاقىت تابا بٸلدٸ. تٶرت دٷركٸن الماتى قالالىق كەڭەسٸنە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. كسرو كەسٸپوداقتارىنىڭ XIV-XV سەزدەرٸنە, قازاقستان كومپارتيياسىنىڭ حٸٸٸ سەزٸنە, قازاقستان مۇعالٸمدەرٸنٸڭ ٸ, ٸٸ, ٸٸٸ, IV-V سەزدەرٸنە دەلەگات بولىپ قاتىستى. قازاقستان پەداگوگيكالىق قوعامى رەسپۋبليكالىق كەڭەسٸ پرەزيديۋمىنىڭ تٶرايىمى, كسرو حالىق اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ جەنە ت.ب. قوعامدىق جۇمىستاردى بەلسەنە اتقاردى.
تانىمدىق دەرٸستە اباي اتىنداعى قازۇپۋ پەداگوگيكا جەنە پسيحولوگييا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مارفۋعا ابساتوۆا «پەداگوگتىڭ يننوۆاتسييالىق ٸس-ەرەكەتٸنٸڭ كەيبٸر ەرەكشەلٸكتەرٸ», ر. نۇرتازينانىڭ شەكٸرتٸ, ەرٸپتەسٸ, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى راحيما بٶلەكبايقىزى سەكەنوۆا «ر.ب.نۇرتازينانىڭ دانالىق مەكتەبٸ», اباي اتىنداعى قازۇپۋ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مانات شاياحمەتقىزى مۇساتاەۆا «ر.ب.نۋرتازينانىڭ قازاقستان پەداگوگيكاسى تاريحىنداعى لينگۆوديداكتيكالىق پەرسونالى», اباي اتىنداعى قازۇپۋ دوكتورانتى, №12 گيمنازيياداعى ر.ب. نۇرتازينا اتىنداعى ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ كابينەتٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ ايجان نٷسٸپبەكوۆا «№12 گيمنازيياداعى ر.ب. نۇرتازينا اتىنداعى مامانداندىرىلعان ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ كابينەتٸنٸڭ جۇمىسى تۋرالى» تاقىرىپتارىندا باياندامالار جاسادى.
دەرٸستە داڭقتى پەداگوگ رافيحا نۇرتازينا تۋرالى دەرەكتٸ فيلم كٶرسەتٸلدٸ. دەرٸستٸ اباي اتىنداعى قازۇپۋ ستراتەگييالىق دامۋ جەنە ينتەرناتسيونالداندىرۋ جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ اقتولقىن تۇرلىحانقىزى قۇلساريەۆا قورىتىندىلادى.
مىرزاحان احمەتوۆ, اباي اتىنداعى قازۇپۋ قوعاممەن بايلانىس بٶلٸمٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ
