ەلدٸڭ مەدەنيەتٸن, دەستٷرٸن جان-جاقتى تانۋ ٷشٸن ونىڭ اسحاناسىنا دا دەن قويۋ كەرەك. تٷركييا بۇل جاعىنان كەندە قالعان مەملەكەت ەمەس. تٷرٸكتٸڭ اسحاناسى ەلەمدە تانىمال. باۋىرلاس حالىقتان جەتكەن دٶنەر, كەبابتاردى بٸزدٸڭ ەلدٸڭ دە كەز كەلگەن بۇرىشىنان تابا الاسىز. بٸراق تٷرٸك اسحاناسى بۇل تاعامدارمەن عانا شەكتەلمەيدٸ. ونىڭ تاريحى تىم تەرەڭدە جاتىر: سوناۋ وسمان يمپەريياسىنان باستاۋ العان.
سول ٷشٸن دە ۇيىمداستىرۋشىلار بٸزدٸڭ توپتى ەسكٸ ىستامبۇلداعى توپكاپى سارايىنان بٸرنەشە قادام جەردە ورنالاسقان, وسمان يمپەريياسىنىڭ تاعامدارىن دايارلاۋمەن اينالىساتىن Deraliye مەيرامحاناسىنا الىپ كەلدٸ.
شاي دەگەندە تٷرٸكتەردٸڭ شىعارعا جانى بٶلەك, تۋرا قازاقتار سەكٸلدٸ. شايدىڭ باسىندا تالاي دٷنيە تالقىلانىپ جاتادى. ال تٷرٸكتەردٸڭ نەگٸزگٸ تاعامدارىنا ەت, كٶكٶنٸس, نان جەنە سٷت ٶنٸمدەرٸ كٸرەدٸ.
بٸر قاراعاندا, اينالانىڭ بەرٸ دەمحانا, مەيرامحانا, بٸراق ولاردان حالىقتىڭ قاراسى ٷزٸلگەنٸن كٶرمەيسٸڭ. سٶيتە تۇرا ىستامبۇلدا ارتىق سالماقتىڭ زاردابىن تارتىپ جٷرگەندەر كەمدە-كەم. سەبەبٸ تٷرٸك اسحاناسى پايدالى سانالادى, جەيتٸن تاماقتاردىڭ كالوريياسى دا اسا كٶپ ەمەس. بۇعان تۇرعىنداردىڭ جاياۋ جٷرگەندٸ قۇپ كٶرەتٸنٸن قوسىڭىز.
وسمان سارايىنىڭ مەزٸرٸ – تٷركييانىڭ مەدەني مۇراسى. ول تٷرٸك, اراب, جەرورتا تەڭٸزٸ, بالقان, كاۆكاز ەلدەرٸنٸڭ ەرەكشە تاعامدارىن بٸرٸكتٸرٸپ تۇرعانداي. سەبەبٸ ون ساۋساعىنان ٶنەر تامعان اسپازدار ەڭ تەتتٸ-دەمدٸنٸڭ بەرٸن سۇلتاندارعا ۇسىنۋعا تىرىستى. ال رەتسەپتٸلەر تيياناقتى ساقتالىپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرٸلٸپ وتىرعان. الايدا وسمان يمپەريياسى قۇلاعان سوڭ بۇل مۇرا دا جوعالىپ, ۇمىتىلا باستادى. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن نەدجاتي يىلماز باستاعان ٶز ٸسٸنٸڭ ماماندارى تولتىرىپ جٷر.
نەدجاتي يىلمازدىڭ بۇل سالادا جٷرگەنٸنە 25 جىلدان اسىپتى. تٸپتٸ وسمان يمپەريياسىنىڭ اسحاناسىن تىڭعىلىقتى زەرتتەپ جٷرگەنٸنە دە 10 جىل بولعان. بٷگٸندە ونىڭ «قورجىنىندا» 400-دان اسا تاعام تٷرٸ بار. نەدجاتي يىلماز تٸپتٸ سۇلتان سٷلەيمەن تۋرالى تٷسٸرٸلگەن «عالامات عاسىر» تەلەسەريالىندا اس مەزٸرٸ بويىنشا كەڭەسشٸ دە بولعان. ال ونىڭ مەيرامحاناسى ەكٸ ميشلەن جۇلدىزىنا يە. سول ٷشٸن دە ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن دەل وسى اسپازدىڭ قولىنان دەم تاتۋعا اسىعاتىندار كٶپ. ولاردىڭ اراسىندا تانىمال جۇلدىزداردى دا جيٸ كەزدەستٸرەسٸڭ.
¬ەلٸنٸڭ تاريحىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ جٷرگەن ازاماتپەن تٸلدەسۋدٸڭ, تٸپتٸ بٸرلەسٸپ اس دايىنداۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸ تۋدى. اسپاز بٸزبەن كەزدەسۋدەن بٸر كٷن بۇرىن عانا الماتىدان كەلگەن ەكەن. ايتۋىنشا, العان ەسەرٸ كەرەمەت.
¬– الماتىدان كەلگەن بەتٸم وسى. سٸزدەرمەن جٷزدەسۋ بۇيىرىپ تۇر ەكەن. الماتىنىڭ ەسەم تابيعاتىنا تەنتٸ بولدىم. قاي جەردەن قاراساڭ دا تاۋ مەنمۇندالاپ تۇرادى, ٶتە سۇلۋ قالا. بٸزدە, تٷركٸتٸلدەس حالىقتاردا, ورتاق دٷنيە كٶپ, سوندىقتان بٸر-بٸرٸمٸزگە تارتىپ تۇرادى. قازاق حالقىن جاقسى كٶرەمٸن, قوناقجاي, قاي كەزدە بارساڭ دا كٷلٸمدەپ قارسى الادى. استانادا مەيرامحانام بار, سوندىقتان ەلوردادا بۇعان دەيٸن دە بولدىم, ٶتە سۋىق, بٸراق ٶزٸنشە ەدەمٸ شاھار, – دەيدٸ يىلماز.
تانىمال اسپاز قازاقستانداعى مەيرامحانالارعا دا جوعارى باعاسىن بەردٸ. ەۋروپا مەن ازييا تاماشا ٷيلەسٸم تاپقان دەيدٸ ول. جاقىن ارادا وڭتٷستٸك استانادان مەيرامحاناسىن اشپاق:
– الماتىدا جانىڭا جاقىن كەز كەلگەن ەلدٸڭ اسحاناسىنان دەم تاتىپ كٶرە الاسىڭ. تٷرٸك تاعامدارى دا كٶپ ەكەن. ەندٸ سولاردىڭ سانىن تاعى بٸرەۋگە كٶبەيتسەم دەپ جوسپارلاپ وتىرمىن. بۇيىرتسا, الماتىدان وسمان يمپەريياسىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتٸن مەيرامحانا اشقىمىز كەلەدٸ.
نەدجاتي يىلمازدىڭ قازاق مەدەنيەتٸ مەن اسحاناسىنا قاتىستى دا ويىن بٸلدٸك. ٶكٸنٸشكە قاراي, تالاي جىل ۇمىت قالعان ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى دەرٸپتەيتٸن مەيرامحانالار تەك سوڭعى بٸرنەشە جىلدا اشىلا باستادى. تٷرٸك اسپازى سولاردىڭ بٸرٸنەن دەم تاتىپتى. بۇل ٸستٸ دامىتا تٷسۋ كەرەك دەپ كەڭەس ايتتى.
قازاقتىڭ اسحاناسى عانا ەمەس, مەدەنيەتٸ دە تەرەڭدە جاتىر. تەك سونى دامىتۋ كەرەك ەكەن. وسى ساپاردا «ساندىق» مەيرامحاناسىندا بولدىق. ينتەرەرٸ دە, استىڭ دەمٸ دە, ونى ۇسىنۋى دا ۇنادى, – دەدٸ ول.
وسى ورايدا اسپازدان قازاقتىڭ ەتٸ قانشالىقتى كٶڭٸلٸنەن شىققانىن سۇرادىق. ەدەتتە تٷرٸك حالقى جىلقىنىڭ ەتٸن جەمەيدٸ, بٸراق بٸزدٸ قوناق قىلعان مەيرامحانا يەسٸ بۇل ەتتٸڭ دەمٸ تٸل ٷيٸرەدٸ ەكەن دەپ وتىر.
– جىلقى ەتٸنٸڭ دەمٸن تاتىپ كٶردٸم, كەرەمەت. قالاي دەگەنمەن قانىمىزدا بار عوي. شۇباتتىڭ دەمٸ قانداي عاجاپ ەدٸ. قاتەلەسپەسەم تٷيەنٸڭ سٷتٸن اشىتىپ دايىندايتىن سۋسىن. بەشبارماقتى دا جەدٸك, اتاۋى ەرەكشە – سەبەبٸ بەس بارماقپەن جەيتٸن تاعام. اسپاز بولعان سوڭ اس دايىندالاتىن ٶنٸمدەر دە مەن ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى. قازاقستاندا كٶكٶنٸستٸڭ بەرٸ تابيعي جولمەن ٶسٸرٸلەدٸ, سول ٷشٸن دە دەمٸ تٸل ٷيٸرەدٸ, – دەدٸ رەستوراتور.
ايتپاقشى, بۇل مەيرامحانانىڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ – قوناقتاردىڭ استى دايارلاۋ پروتسەسٸنە تٸكەلەي قاتىسۋى. وسىنداي مٷمكٸندٸك بٸزگە دە بۇيىردى. تانىمال اسپازبەن بٸرگە سۇلتاندارعا ۇسىنىلعان حالۆانى دايىندادىق. بۇرىن-سوڭدى ميشلەن جۇلدىزى بار مەيرامحانادا اس دايارلايمىن دەگەن ٷش ۇيىقتاسام تٷسٸمە كٸرمەيتٸن, سوندىقتان تولقۋدىڭ بولعانى راس. بٸراق بٸلٸكتٸ اسپازدىڭ باقىلاۋىمەن بەرٸ ويداعىداي ٶتكەن تەرٸزدٸ.
www.gotürkiye.com
