Kazakh Invest ۇلتتىق كومپانيياسى ٷنسٸزدٸكتٸ بۇزىپ, وسىعان دەيٸن دابىل قاعىلا ايتىلىپ كەلگەن قازاقستان ەكونوميكاسىنا تارتىلعان جالپى تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار (تشي) كٶلەمٸنٸڭ قاتتى قۇلدىراپ, انتيرەكورد تٸركەۋٸنە قاتىستى العاش رەت تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
يە, قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنسەك, 2024 جىلدىڭ العاشقى 9 ايىندا ەكونوميكاعا تارتىلعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييانىڭ تازا كٶلەمٸ 72,8 ملن دوللاردى قۇراپ, بىلتىر انتيرەكوردتى كٶرسەتتٸ. ال 2023 جىلى وسىعان ۇقساس كەزەڭدە بۇل كٶرسەتكٸش 3,4 ملرد دوللاردى قۇراعان, جالپى تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ بولسا, 2023 جىلى 12,7 ملرد دوللار بولدى.
"كٶردٸڭٸزدەر مە, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا تازا تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستتسييا كٶلەمٸ بٸزدە 98%-عا (!) بٸر-اق قۇلاعان. بۇل قازاقستان تاريحىنداعى رەسمي ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸش (2005 جىلدان باستاپ) بولىپ تابىلادى", - دەپ جازعان ەدٸ جىل باسىندا Tengenomika Telegram ارناسىنىڭ اۆتورى عالىمجان ايتقازين.
ٶز جازباسىندا ايتقازين كەيبٸرەۋلەر, سونىڭ ٸشٸندە ٷكٸمەتتەگٸ ادامدار اراسىندا "قازاقستانعا شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ قاجەتٸ جوق" دەپ سانايتىندار بارىن دا ايتادى. ولار: "بٸزگە ٶز قورلارىمىز (ۇلتتىق قور, بجزق), مەملەكەتتٸك حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانييالارىمىز جەتكٸلٸكتٸ" دەيتٸن كٶرٸنەدٸ.
"اينالايىن, قازاقستان ەكونوميكاسى تەك ٸشكٸ ينۆەستيتسييالار ەسەبٸنەن ۇزاققا بارمايدى, ٶيتكەنٸ مۇنداي كٶزدەردٸڭ جىلدام تٷگەسٸلۋ قاۋپٸ بار. كەرٸسٸنشە, سىرتقى ينۆەستيتسييالارمەن اقشا عانا ەمەس, جاڭا تەحنولوگييا مەن قۇزىرەتتٸلٸك, سونداي-اق تۇراقتى جۇمىس ورىندارى دا كەلەدٸ. سونىمەن قاتار, شەتەلدٸك ينۆەستورلار باردا ەلٸمٸزگە بٷكٸل ەلەمدەگٸ ينۆەستيتسييالىق قورلار مەن جەكە ينۆەستورلاردى تارتۋ وڭايىراق بولادى", - دەيدٸ مامان.
سونىمەن بۇل رەتتە Kazakh Invest بٷي دەيدٸ:
"جالپى, 2024 جىلى تٸركەلگەن تازا تشي اعىنىنىڭ تٶمەندەۋٸ – ۋاقىتشا قۇبىلىس, ول وبەكتيۆتٸ ەكونوميكالىق جەنە تسيكلدٸك فاكتورلارعا بايلانىستى ورىن الدى. قازاقستان شەتەلدٸك ينۆەستورلار ٷشٸن تارتىمدى باعىت رەتٸندە قالىپ وتىر. بۇعان ەلدٸڭ جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى تارتۋ بويىنشا سولتٷستٸك جەنە ورتالىق ازييادا كٶشباسشى بولۋى دەلەل. وسىنداي ٸرٸ جوبالاردىڭ, سونىڭ ٸشٸندە بكج-نىڭ اياقتالۋى, ەل ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بولاشاقتا جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن, كٶلٸك-لوگيستيكا جەنە تسيفرلاندىرۋ سالالارى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ ٶسۋ درايۆەرلەرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. قازاقستان ينۆەستيتسييالىق كليماتتى جاقسارتۋ جەنە جاڭا ەكونوميكالىق باستامالاردى ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزۋدە. بۇل شارالار تشي كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ۋاقىتشا تٶمەندەۋٸنٸڭ ەسەرٸن ازايتىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ جاھاندىق ينۆەستيتسييالىق نارىقتاعى پوزيتسيياسىن نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ".
سونداي-اق انتيرەكورد سانىنا قاتىستى مىنانداي ەگجەي-تەگجەي تٷسٸنٸكتەمە بەرٸلگەن:
"2024 جىلدىڭ قاڭتار-قىركٷيەك ايلارىندا قازاقستانعا تازا تشي اعىنىنىڭ 98,4%-عا تٶمەندەۋٸ قايتا ينۆەستيتسييالانعان تابىستىڭ 93,4%-عا (6,4 ملرد اقش دوللارىنا) قىسقارۋىمەن تٸكەلەي بايلانىستى. بۇل, ٶز كەزەگٸندە, شەتەلدٸك قاتىسى بار كەسٸپورىنداردىڭ تازا پايداسىنىڭ ازايۋىن نەمەسە شەتەلدٸك اكتسيونەرلەرگە ديۆيدەند تٶلەمدەرٸنٸڭ ارتۋىن كٶرسەتەدٸ. ناقتى سەبەپتەردٸ انىقتاۋ ٷشٸن شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ قارجىلىق ەسەپتٸلٸگٸنٸڭ باستاپقى دەرەكتەرٸن اشۋ قاجەت, الايدا, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەرٸنە (حۆق الدىنداعى), سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەسٸپكەرلٸك كودەكسٸنٸڭ 29-بابىنا جەنە "مەملەكەتتٸك ستاتيستيكا تۋرالى" زاڭنىڭ 8-بابىنا سەيكەس, قۇب بۇل اقپاراتتى جارييالامايدى". ايتا كەتۋ كەرەك, قايتا ينۆەستيتسييالانعان تابىس كٶلەمٸ شەتەلدٸك اكتسيونەرلەردٸڭ پايدا بٶلۋ تۋرالى شەشٸمدەرٸنە جەنە ەلەمدٸك شيكٸزات نارىقتارىنىڭ باعامىنا بايلانىستى قالىپتاسادى. قازاقستانداعى تشي قۇرىلىمىندا تاۋ-كەن ٶندٸرۋ سەكتورىنىڭ ٷلەسٸ ەلٸ دە جوعارى بولعاندىقتان, بۇل فاكتورلار ەلدٸڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىنان گٶرٸ جاھاندىق ەكونوميكالىق ٷردٸستەردٸڭ ەسەرٸن كٶرسەتەدٸ. وسىعان بايلانىستى, مەملەكەتتٸك ورگاندار بۇل ٷدەرٸستەردٸ تٸكەلەي رەتتەي المايدى. دەمەك, تازا تشي اعىنىنىڭ تٶمەندەۋٸ قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق ساياساتىنىڭ ەلسٸزدٸگٸمەن ەمەس, شيكٸزات نارىعىنداعى جاھاندىق قۇبىلمالىلىقپەن جەنە ينۆەستورلاردىڭ ديۆيدەندتەردٸ تٶلەۋ تۋرالى شەشٸمدەرٸمەن بايلانىستى. باق-تىڭ كەيبٸر جارييالانىمدارىندا كٶرسەتٸلگەن ينۆەستيتسييالىق ساياساتتى تٷبەگەيلٸ قايتا قاراۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى تۇجىرىمدار وسى ەكونوميكالىق ەرەكشەلٸكتەردٸ ەسكەرمەيدٸ.
سونىمەن قاتار ەسەپ-قيساپ مىنانداي فاكتٸلەرمەن تاعى دا ايقىندالا تٷسەدٸ:
"2024 جىلدىڭ ٷش توقسانىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنا 12,7 ملرد اقش دوللارى كٶلەمٸندە جالپى تشي تارتىلدى. بۇل كٶرسەتكٸش بٸرقاتار تەلەگرام-ارنالاردا ايتىلعان ينۆەستيتسييالار تولىعىمەن توقتادى دەگەن پٸكٸردٸ جوققا شىعارادى. دەگەنمەن, بۇل كٶلەم 2023 جىلمەن نەمەسە رەكوردتىق 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي تٶمەن. جالپى تشي اعىنىنىڭ ازايۋىنىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ – اتىراۋ وبلىسىنداعى تەڭٸز مۇناي-گاز كەن ورنىندا جالپى قۇنى 46 ملرد اقش دوللارىنان اساتىن كەەلەشەك كەڭەيۋ جوباسىنىڭ (ككج) اياقتالۋى. 2025 جىلدىڭ قاڭتارىندا "تەڭٸزشەۆرويل" جشس (تشو) ٷشٸنشٸ بۋىن زاۋىتىندا مۇناي ٶندٸرۋدٸ سەتتٸ باستادى, بۇل ككج-نىڭ نەگٸزگٸ كەزەڭدەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. جوبانىڭ تولىق ٸسكە قوسىلۋىنان كەيٸن تەڭٸزدەگٸ جالپى مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ جىلىنا 12 ملن تونناعا ارتىپ, جىلدىق كٶرسەتكٸش 40 ملن تونناعا جۋىقتايدى. وسىلايشا, ككج نەگٸزگٸ كەزەڭدەرٸ اياقتالىپ, جوبا سوڭعى ٸسكە قوسۋ ساتىسىنا كٶشتٸ. بۇعان دەيٸن تشي ستاتيستيكاسىندا قۇرىلىسقا سالىنعان ينۆەستيتسييالار كٶرسەتٸلٸپ كەلسە, ەندٸ مەملەكەت وسى جوبا ارقىلى سالىق تٷسٸمدەرٸ تٷرٸندە تٸكەلەي تابىس الاتىن بولادى".
تشي كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ازايۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ جەنە جاڭا جوبالاردى ٸسكە قوسۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىستاردى اتقارۋ جوسپارلانىپ وتىرعانى دا ايتىلادى.
"بۇل باعىتتاعى جۇمىستار بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلۋدە. بۇۇ-نىڭ ەسكاتو ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, قازاقستان سولتٷستٸك جەنە ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸندە جاڭا جوبالارعا ينۆەستيتسييا تارتۋ بويىنشا كٶشباسشى مەرتەبەسٸن ساقتاپ وتىر. 2024 جىلى ەلٸمٸزگە جاڭا جوبالارعا 15,7 ملرد اقش دوللارى كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, بۇل كٶرسەتكٸش ايماقتىڭ جالپى ينۆەستيتسييالارىنىڭ 63%-ىن قۇرادى. سونىمەن قاتار, 2024 جىلى جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبالار سانى 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 88%-عا ارتتى. بۇل جوبالاردىڭ ٸسكە قوسىلىپ, تولىق قۋاتىندا جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن بٸرنەشە جىل قاجەت بولعانىمەن, ولار مۇناي-گاز سەكتورىنداعى ٸرٸ جوبالاردىڭ اياقتالۋىنان تۋىنداعان تشي كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ۋاقىتشا تٶمەندەۋٸن ٶتەۋگە جەنە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەرتاراپتاندىرىلۋىنا نەگٸز قالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ".
ايتا كەتسەك, رەسەي ٶتكەن جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ەكونوميكامىزعا 9 931,9 ملن دوللار تارتىپ, قازاقستانداعى تشي بويىنشا كٶشباسشى بولىپ تابىلادى. الايدا, بۇل كٶرسەتكٸش 2023 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 21,4%-عا تٶمەن ەكەنٸن ەسكەرتە كەتەلٸك. ودان بٶلەك ٷزدٸك بەس ينۆەستور قاتارىنا سينگاپۋر, ليۋكسەمبۋرگ, شۆەيتسارييا جەنە كيپر جاتادى, ولاردىڭ ينۆەستيتسييالارى ساۋدا, قارجى سەكتورى جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە باعىتتالعان.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا: "مامان انتيرەكوردتى تٸركەگەن تشي-عا قاتىستى ٷكٸمەتتە ەش ساسپايتىندار بارىن ايتتى" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
