جيىندى اشقان وبلىس باسشىسى ا.باتالوۆ ٶڭٸردە كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارى قارساڭىندا قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەرمەن كەزدەسۋ بۇرىننان قالىپتاسقان دەستٷر ەكەنٸن ايتىپ ٶتتٸ. دەگەنمەن وسى جىلى بۇل جيىنعا جٷگەرٸ جەنە كارتوپ ٶسٸرۋشٸلەر العاش قاتىسىپ وتىر.
اتقارىلعان جۇمىستار مەن الداعى جوسپارلار تۋرالى وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى سەرٸكجان بەسكەمپٸروۆ بايانداپ بەردٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, الماتى وبلىسىندا 2014 جىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ القابى 1,2 مىڭ گا بولسا, 2018 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 11,2 مىڭ گەكتارعا جەتكٸزٸلٸپ, ون ەسە ٶسكەن. بيىلعى جىلى «جەتٸسۋ» ەكك ارقىلى قانت قىزىلشاسىنا ارنالعان 5 سەرۆيستٸك-دايىنداۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, ارنايى تەحنيكالار ساتىپ الىنۋدا. 1,2 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 77 بٸرلٸك زاماناۋي ارنايى تەحنيكالار ساتىپ الىنادى. جالپى, 2014 جىلدان باستاپ وبلىستا قانت قىزىلشاسىنا باعىتتالعان 24 سدو قۇرىلعان. سول سيياقتى وسى داقىلدى ٶسٸرۋگە ماماندانعان 623 شارۋاشىلىق ٷشٸن فرانتسييادا, المانييا مەن دانييادا ٶندٸرٸلگەن ساپالى تۇقىمنىڭ 18,4 مىڭ سەبۋ بٸرلٸگٸ ساتىپ الىنعان. بيىلعى جىلى تەتتٸ تٷبٸردٸڭ القابى 14 مىڭ گەكتارعا جەتكٸزٸلەدٸ. ورتاشا ٶنٸمدٸلٸگٸ 400 تس/گا بولعاندا 550 مىڭ توننا قانت قىزىلشاسى الىنادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
س.بەسكەمپٸروۆ دەندٸك جٷگەرٸ ٶتكەن جىلى 80,1 مىڭ گا سەبٸلگەنٸن ايتتى. ەربٸر گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن 66,8 تسەنتنەر ٶنٸم الىنىپ, 534,9 مىڭ توننا ٶنٸم جينالعان. بيىلعى جىلى جٷگەرٸ القابىن 81,1 مىڭ گەكتارعا جەتكٸزۋ مەجەلەنگەن. ەگەر ورتا ەسەپپەن ەر گەكتارىنان 67,5 تسەنتنەر الىنسا, جالپى ٶنٸم كٶلەمٸ 548 مىڭ توننا بولادى دەپ ەسەپتەلٸپ وتىر. بۇل باعىتتا 2 سدو بار, وندا 76 ارنايى تەحنيكا جۇمىس ٸستەيدٸ.
بايانداماشى ٶز سٶزٸندە ٶڭٸردەگٸ كارتوپ ٶسٸرۋ ٸسٸنە دە توقتالدى. مەسەلەن, ٶتكەن جىلى ونىڭ ورتاشا ٶنٸمدٸلٸگٸ 186,5 تس/گا بولىپ, 732,9 مىڭ توننا كارتوپ الىنعان. ال بيىلعى جىلى بۇل سالانى ودان ەرٸ دامىتىپ, رايىمبەك اۋدانىندا تاعى بٸر سدو قۇرىلادى, وعان تٸركەمە اگرەگاتتارىن قوسقاندا 87 ارنايى تەحنيكا الىنادى دەپ جوسپارلانعان.
تاعى بٸر مەسەلە – ەت ەكسپورتى. بيىلعى جىلى وبلىستىڭ الدىندا 4 مىڭ توننا ٸرٸ قارا ەتٸن ەكسپورتتاۋ مەجەسٸ تۇر. بۇل ٸس ەلٸ دە شيراتۋدى قاجەت ەتەدٸ.
جيىنعا قاتىسۋشىلار مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قولداۋلارعا راقمەتٸن ايتىپ, بٸرقاتار ۇسىنىستارىن جەتكٸزدٸ. اتاپ ايتقاندا, ٶنٸم قابىلداۋداعى ساتىپ الۋ قۇنىن ارتتىرۋ, 50 شاقىرىمنان باستاپ كٶلٸك شىعىنىن سۋبسيدييالاۋ مەسەلەلەرٸ كٶتەرٸلدٸ.
ٶز كەزەگٸندە وبلىس ەكٸمٸ ا.باتالوۆ شارۋالار سٶز ەتكەن مەسەلەلەردٸڭ بارلىعى دا تولىق زەردەلەنٸپ, قارالاتىنىن ايتتى.
اماندىق باتالوۆ اقسۋ قانت زاۋىتىن ودان ەرٸ دامىتۋداعى جاقسى باستامالاردىڭ بارلىعىن دا قولداۋعا دايىن ەكەنٸن ايتتى.
رايىمبەك اۋدانىنداعى كارتوپ شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جايى تۋرالى اۋدان ەكٸمٸ جولان وماروۆ باياندادى. ج.وماروۆتىڭ بايانداماسىن تىڭداعان وبلىس باسشىسى دايىن ٶنٸمدٸ قاپتاۋ ٸسٸن ويلاستىرۋدى, نارىقتا قولدانىستا بار تەحنيكا – الدىمەن كارتوپتى جۋىپ, سوسىن كٶلەمٸ بويىنشا تٷيٸندەرٸن ٸرٸكتەيتٸن جەنە سوعان سەيكەس ارنايى قاپتاماعا سالاتىن تەحنيكانىڭ تٷرلٸ نۇسقالارىن زەرتتەپ كٶرۋ كەرەكتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
بيىلعى جىلدىڭ باسىندا تالدىقورعان ماڭىندا قۇرىلعان «اگروپارك تالدىقورعان» ٶڭٸرلٸك زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسى تۋرالى قاز نييزير جەتەكشٸسٸ, PhD دوكتورى اندرەي اگەەنكو حابارلادى. ايتىلعان مەلٸمەتتەرگە قاراعاندا ورتالىق وبلىس باسىمدىق بەرەتٸن داقىلدارعا – قانت قىزىلشاسىنا, جٷگەرٸ مەن سوياعا مامانداناتىن بولادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ مۇنداعى 17 گا الاڭدا قانت قىزىلشاسىنىڭ 14 تٷرلٸ گيبريدٸ سەبٸلگەن. سەبۋ جۇمىستارى ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جاڭا تەحنولوگييالاردى ەسكەرە وتىرىپ جٷرگٸزٸلگەن. ورتالىقتا ٷلگٸلٸك كٶرسەتۋ جەنە ٶندٸرٸستٸك كٶرسەتۋ الاڭدارى قالىپتاسىپ, وعان بارلىق زاماناۋي تەحنولوگييالار شوعىرلاندىرىلىپ, ولار ٶڭٸردە تيٸمدٸ قولدانىلاتىن بولادى. شارۋالار يننوۆاتسييالارعا جەنە ولاردى اۋىل شارۋاشىلىعىندا قولدانۋعا قاتىستى مەسەلەلەرٸمەن بۇل ورتالىققا تٸكەلەي جٷگٸنە الادى. تۇراقتى بايلانىس ٷشٸن ارنايى موبيلدٸك قوسىمشا دايىندالۋدا. ا.اگەەنكونىڭ ايتۋىنشا, عىلىمعا شارۋالاردان تاپسىرىس بولادى, ياعني عالىمدار ولاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ٸسكەرلٸك بارىسىندا تۋىنداعان پروبلەمالارىن شەشەدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە جۇمىستىڭ ەربٸر كەزەڭٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ٶنٸمدٸلٸك پەن ٶنٸم ساپاسىن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ جوسپارلانعان القاپتاردا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن مەرزٸمٸندە سەبۋ, قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەر مەن زاۋىت اراسىندا تەتتٸ تٷبٸر قابىلداۋ مەن ٶڭدەۋگە قاتىستى كەلٸسٸمگە وتىرۋ پروتسەدۋرالارىن ۇيىمداستىرۋ, ٶتكٸزٸلگەن ٶنٸمگە دەر كەزٸندە تٶلەم جاساۋ, زاۋىتقا ٶتكٸزٸلگەن قانت قىزىلشاسىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ, سول سيياقتى بيىلعى جىلعى كٶكتەمگٸ دالا جۇمىستارىن ساپالى اتقارۋعا جاعداي جاسالۋىن تۇراقتى قاداعالاۋدى تاپسىردى.
الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
