الدىمەن وبلىس ەكٸمٸ بەساعاش اۋىلىنداعى قازاقستان, جەلتوقسان, بەيبٸتشٸلٸك كٶشەلەرٸندەگٸ جاسالعان جٶندەۋ جۇمىستارىن كٶرٸپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستٸ. جولداردى جٶندەۋگە 27,3 ملن تەڭگە بٶلٸنگەن. سەۋٸر-مامىر ايلارىندا اتقارىلعان اعىمداعى جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە 1,6 شاقىرىم جولعا اسفالت قاباتى تٶسەلگەن. جالپى, بۇل اۋداندا جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزداعى جولداردىڭ قۇرىلىسىنا بيىل 596 ملن تەڭگە بٶلٸنٸپ, سونىڭ 100 ملن تەڭگەسٸ كٷردەلٸ جٶندەۋگە, 95,5 ملن تەڭگەسٸ ورتاشا جٶندەۋگە, ال قالعان سوما اعىمداعى جٶندەۋگە قاراستىرىلعان. ال اۋدان ارقىلى ٶتەتٸن وبلىستىق ماڭىزداعى جولداردىڭ جاڭعىرتۋ, كٷردەلٸ, ورتاشا جəنە اعىمداعى جٶندەۋ جۇمىستارى مەن كٷتٸپ ۇستاۋىنا رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 4,6 ملرد تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر.
وبلىس əكٸمٸنە تۇرعىنداردان كەلٸپ تٷسەتٸن ٶتٸنٸشتەردە تالعار اۋدانىنىڭ بٸرقاتار اۋىلدارىنداعى اۋىزسۋ مəسەلەسٸ كٶتەرٸلگەن بولاتىن. اتالمىش مəسەلەلەردٸڭ شەشٸلۋ بارىسى دا نازاردان تىس قالعان جوق. مەسەلەن, قازٸر ٶستەمٸر, كەڭدالا, نۇرا, ەركٸن, تەرەڭقارا اۋىلدارىنا سۋ قۇبىرىن جٷرگٸزۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتىر. ولارعا رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق بيۋدجەتتەن جالپى كٶلەمٸ 2,5 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى بٶلٸنٸپ, سۋ قۇبىرلارى تٶسەلۋدە.
تالعاردا بۇدان بٶلەك 60 پەتەرلٸ جالدامالى 2 تۇرعىن ٷي سالىنىپ جاتىر. بۇل نىسانداردا وبلىس ەكٸمٸ قۇرىلىستىڭ ساپاسى مەن جۇمىس كەستەسٸنٸڭ مەرزٸمٸنە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. قوس ٷيدٸڭ دە قۇرىلىسىنا جاۋاپتى «گۋننسترويسەرۆيس» جشس مەكەمەسٸ. بيىل كٶكتەمدە باستالعان تۇرعىن ٷيلەردٸڭ قۇرىلىس جۇمىستارى كەلەسٸ جىلدىڭ اقپانىندا اياقتالۋى تيٸس. الايدا وبلىس ەكٸمٸ قالعان قارجىسىن جىلدامداتىپ شەشٸپ, قۇرىلىستى قاراشاعا دەيٸن اياقتاۋدى تاپسىردى. سٶيتٸپ, كٷزدٸڭ سوڭىنا قاراي كەزەكتە تۇرعان 120 ازامات, سونىڭ ٸشٸندە كٶپبالالى, از قامتىلعان وتباسىلار مەن بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرٸ باسپانالى بولماق.
سونىمەن بٸرگە اۋدان ەكٸمٸ ر.ساتباەۆ بٸرقاتار تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸنٸڭ قۇرىلىس جوبالارىمەن تانىستىردى. مەسەلەن, «جاڭا Talgar City», «الما تاۋ», «نۋرييا», «دوستار», «اسپان سيتي» تك-لارىنىڭ قۇرىلىستارى قارقىندى جٷرٸپ جاتىر. ولاردا جالپى كٶلەمٸ 850 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلسە, سونىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعى «7-20-25» باعدارلاماسىمەن ۇسىنىلماق. وسى جەردە قاراساي اۋدانى اۋماعىندا سالىناتىن «قارلىعاش», «گرانيت» تك تۋرالى دا باياندالدى. وبلىس ەكٸمٸ ەڭ الدىمەن قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا نازار اۋدارۋ كەرەكتٸگٸن باسا ايتتى. سونداي-اق تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸنٸڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. ەڭ باستىسى قاجەتتٸ مەكتەپ, بالاباقشا, تٸرەك پۋنكتٸ, دەرٸگەرلٸك امبۋلاتورييا سيياقتى ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى جوبالاۋدى, بەينەباقىلاۋمەن قامتۋدى ۇمىتپاۋ كەرەكتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
اتاپ ٶتسەك, تالعار اۋدانىندا بٷگٸنگٸ كٷنٸ 3012 استام ادام تۇرعىن ٷي كەزەگٸندە تۇر. سونىڭ 547-سٸ كٶپبالالى, 700-ٸ – ەلەۋمەتتٸك ەلجۋاز توپتان, 900-ٸ – بيۋدجەتتٸك سالا قىزمەتكەرلەرٸ.
ساپار قورىتىندىسىندا جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ:
– ەلباسى بيلٸك ٶكٸلدەرٸنە «حالىق بٸزگە ەمەس, بٸز حالىققا بارۋىمىز كەرەك», دەپ تالاپ قويعان. قازٸرگٸ پرەزيدەنتٸمٸز دە وسى باعىتتى باعدار ەتۋدٸ مٸندەتتەيدٸ. سوندىقتان تالعار اۋدانىنا كەلٸپ, جول, سۋ, تۇرعىن ٷي مەسەلەلەرٸنٸڭ پروبلەمالارىمەن, ونى شەشۋ جولدارىمەن تانىستىم.
تالعار اۋدانىنىڭ ەڭ كٷردەلٸ مەسەلەسٸنٸڭ بٸرٸ – باسپانامەن قامتۋ. الماتى وبلىسىندا 145 مىڭنان استام ادام كەزەكتە تۇر. ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر», «7-20-25» مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى جەنە كٶپبالالى وتباسىلارعا ارناپ ٷيلەر سالۋ مٸندەتٸ تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتۋدا كٶپ مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ. بيزنەستٸ بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋگە تارتۋدىڭ نەتيجەسٸندە بٸر عانا تالعار اۋدانىنىڭ ٶزٸندە 850 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىسى باستالدى. وسى پەتەرلەر بٸرتە-بٸرتە قولدانىسقا بەرٸلگەندە كەزەك تە جىلجيدى, سۇرانىس تا ازايادى. تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸندە حالىقتىڭ قولايلى ٶمٸر سٷرۋٸنە بارلىق جاعداي جاسالۋى تيٸس. سوندىقتان ەلەۋمەتتٸك نىساندارمەن, بەينەباقىلاۋمەن قامتۋ ويلاستىرىلۋى كەرەك. تۇرعىندارعا قولايسىزدىقتار تۋعىزباۋ ٷشٸن از اۋماققا كٶپ ٷي سالۋدى بولدىرماۋدى ەسكەرتتٸم, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ. بۇدان كەيٸن ول:
– قازٸر وبلىستا اۋىزسۋمەن قامتۋ كٶرسەتكٸشٸ 89 % بولسا, تالعار اۋدانىندا 95 % جەتكەن. قازٸر تۇرعىنداردىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا مۇنداعى ٶستەمٸر, كەڭدالا, نۇرا, ەركٸن, تەرەڭقارا – وسى بەس اۋىلعا سۋ قۇبىرىن جٷرگٸزۋ اتقارىلىپ جاتىر. وبلىس بويىنشا اۋىزسۋمەن قامتۋ كٶرسەتكٸشٸن 100 %-كە 2023 جىلى جەتەمٸز دەپ مەجەلەپ وتىرمىز. ٶڭٸرلەردەگٸ مەكەندەردٸ ەلەۋمەتتٸك جاعىنان, ينفراقۇرىلىممەن قامتۋ تۇرعىسىنان, جالپى جان-جاقتى دامىتۋ ەرقاشان بٸزدٸڭ باستى نازارىمىزدا, – دەپ وبلىس كٶلەمٸندە اتقارىلعان جۇمىستار جايىندا دا ەڭگٸمەلەدٸ.
