ايتا كەتۋ كەرەك, بيىل قحر مەن ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىندا ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا – 30 جىل. بۇعان دەيٸن, ياعني 25 قاڭتارداعى ۆيدەو-سامميتتە ەكٸ جاق مەلٸمدەمە جاساپ, وتىز جىلدا ماڭىزدى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸككە قول جەتكٸزگەنٸن ماقتانىشپەن ايتقان ەدٸ.
ودان كەيٸن وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ قىتايعا ارنايى ساپارمەن بارىپ, سي تسزينپينمەن كەزدەسكەن. تٸپتٸ, ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا قىتاي سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ ۆاڭ ي-دٸڭ قازاقستانعا كەلۋٸ دە كٶپ جايدى اڭعارتادى. مٸنە, وسىنىڭ بەرٸ ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ, بارىس-كەلٸستٸ كٶبەيتە تٷستٸ دەۋگە نەگٸز بار.
قازاقستاننىڭ قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى باسقارما تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ امان مامبەتاليەۆتٸڭ ايتۋىنشا, بٸرٸنشٸدەن, بۇل ٶتە ماڭىزدى ساپار بولدى.
– مۇنى, تٸپتٸ, رەسمي كەزدەسۋ دەۋگە كەلمەس. سوڭعى ٷش جىل ٸشٸندە قحر تٶراعاسى ەلٸنەن سىرتقا شىققان جوق. كەلەسٸ ايدا, ياعني قازاننىڭ 26-سىندا قىتايدىڭ كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ جيىنى ٶتەدٸ. مۇندا الداعى جىلدارعا باعىتتالعان جوسپارى ايتىلماقشى. سوندىقتان بۇعان دەيٸن قىتاي باسشىلىعى مۇنداي سەزدٸڭ الدىندا ەشقاشان سىرتقا شىقپاعان, – دەدٸ مامبەتاليەۆ.
ماقالادا قىتايدىڭ سىرتقى ساياساتى تۋرالى اشىپ جازىپ, قازاقستانمەن ەرەكشە قارىم-قاتىناس ۇستاناتىنىن العا تارتقان. «وسى كەزگە دەيٸن كەيبٸر مەملەكەتتەرمەن ارادا تٷسٸنسپەۋشٸلٸك, ەكونوميكالىق كٸلتيپان بولدى. بٸراق وتىز جىلدا قازاقستانمەن عانا ەشقانداي بٸردە-بٸر كەلٸسپەۋشٸلٸك تۋىندامادى» دەگەنگە ەكپٸن تٷسٸرگەن. مۇنىڭ ٶزٸ ەكٸ ەلدٸڭ ساياساتكەرلەرٸ, ديپلوماتتارى ٷشٸن ەركٸن جۇمىس ٸستەۋگە بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك.
قازاقستان مەن قىتايدىڭ اراسىنداعى ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ نىعايا تٷسكەنٸن مىنادان كٶرۋگە بولادى. مەسەلەن, قىتاي مەملەكەتٸ وڭتٷستٸك كورەياعا, تەجٸكستانعا, ۆەتنامعا, جاپونيياعا, تاعى باسقا مەملەكەتتەردەگٸ كەلٸسسٶزدەرگە قورعانىس مينيسترٸن جٸبەرەدٸ. ال بٸزگە ديپلومات-سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ كەلەدٸ.
سوندىقتان قحر تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ ەلٸمٸزگە جاساعان ساپارى كەزٸندە «حالىقارالىق جاعداي قالاي ٶزگەرسە دە, بٸز الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن, ەگەمەندٸگٸن جەنە تەرريتورييالىق تۇتاستىعىن ساقتاۋىنا قولداۋ كٶرسەتەمٸز» دەۋٸندە دە ٷلكەن مەن بار.
بۇل – تەك ساياسات قانا ەمەس, بۇل – ٷلكەن ويىن
امان مامبەتاليەۆ, قازاقستاننىڭ قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىن باسقارما تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ:
ياعني, ورتالىق ازييا ايماعى بولاشاقتا ترانسپورتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق حاب بولاتىنىن ايعاقتايدى. بۇل تەك ساياسات قانا ەمەس, بۇل – ٷلكەن ويىن. بۇل – ەكونوميكا, مەدەنيەت, كوممۋنيكاتسييا, لوگيستيكا.
قحر تٶراعاسى سي تسزينپين بەس-التى جىل بۇرىن اقش پرەزيدەنتٸمەن كەزدەسٸپ, ەكونوميكالىق جاعىنان تٸل تابىسا الماي قالدى. ەكٸ ەلدٸڭ اراسىندا ەكونوميكالىق سوعىس بولدى. ەلٸ كٷنگە سانكتسييا كٷشٸندە. قىتايدىڭ تاۋارى مەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى مۇحيت ارقىلى تاسىمالدانۋى قيىن جاعدايعا تاپ بولدى.
سول ٷشٸن سي تسزينپيننٸڭ ٶزٸ ەلورداعا كەلٸپ, «بٸر بەلدەۋ – بٸر جول» باعدارلاماسىن قابىلداعانىن جٶنٸندە ايتقان ەدٸ. ياعني, تاۋارىن قازاقستان ارقىلى جەر ٷستٸ جولىمەن تاسىمالداۋدى ۇسىندى.
«باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» كٶلٸك دەلٸزٸ اشىلدى. بۇل بٸز ٷشٸن دە ماڭىزدى. لوگيستيكا جاعىنان دا دامىپ كەلەمٸز. ەكونوميكانى ديۆەرسيفيكاتسييالاۋدى جٷزەگە اسىرامىز دەگەلٸ قانشا جىل ٶتتٸ. سوندىقتان تاۋاردى جەتكٸزۋ, تاسىمالداۋ بارىسىندا دا ينۆەستيتسييا قۇيىلىپ جاتىر.
