شقو سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸ 2022 جىلعى قىركٷيەكتەن قاراشاعا دەيٸن جايىلىمدىق جەرلەر سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مونيتورينگ جٷرگٸزدٸ, ٶيتكەنٸ بۇل مەسەلە ٶڭٸر حالقى ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.
وبلىستىڭ كٶپتەگەن ەلدٸ مەكەندەرٸندە جايىلىمدارعا قاتىستى كٷردەلٸ جاعداي قالىپتاسۋدا. اۋىل تۇرعىندارى مالىن جايىپ, شٶپ جيناۋعا مٷمكٸندٸگٸ بولماعاندىقتان مال باسىن ازايتۋعا مەجبٷر ەكەندٸكتەرٸن ايتىپ شاعىمدانۋدا.
وتىرىس بارىسىندا شقو سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸنٸڭ پرەۆەنتسييا باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسقار ارىستان كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردى جايىلىمدىق جەرلەر سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مونيتورينگ نەتيجەلەرٸمەن تانىستىردى. اتالعان مونيتورينگ بارىسىندا شقو سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸ وسى سالاداعى پروبلەمالار مەن سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن انىقتادى.
بٸرٸنشٸدەن, يەلەرٸ قايتىس بولعان جەر ۋچاسكەلەرٸنٸڭ بولۋى. مۇنداي جەر ۋچاسكەلەرٸنٸڭ بولۋى ٶزگە بٸرەۋدٸڭ جەر ۋچاسكەسٸن ٶز بەتٸنشە (زاڭسىز) پايدالانۋدىڭ سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن تۋدىرادى, سونداي-اق سالىقتاردى جەنە ٶزگە دە جالداۋ تٶلەمدەرٸن تٶلەمەۋگە ەكەپ سوقتىرۋى مٷمكٸن.
ەكٸنشٸدەن, جايىلىمعا ارنالعان جەرلەر مال باسى جوق شارۋا قوجالىقتارعا پايدالانۋعا بەرٸلۋٸ. مونيتورينگ بارىسىندا مٷلدەم مال باسى جوق 4859 شارۋا قوجالىقتارىندا جايىلىمداردىڭ بار ەكەندٸگٸ انىقتالدى (بۇرىنعى تارباعاتاي جەنە كٶكپەكتٸ اۋداندارىنىڭ بٶلٸنبەگەن اۋماقتارىن ەسكەرە وتىرىپ). ياعني, 2494,2 مىڭ گەكتار جايىلىمنىڭ 1781 مىڭ گەكتارى نەمەسە 68% -ى بوس جەنە ماقساتىنا ساي پايدالانىلمايدى.
– جەر كاداسترىن جٷرگٸزۋدٸڭ جەنە جەر ۋچاسكەلەرٸن بەرۋدٸڭ جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ەلەكتروندىق فورماتىنا قاراماستان, جايىلىمدىق جەرلەر يەلەرٸندە مال باسىنىڭ جوق ەكەنلٸگٸ انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى, ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارعا جايىلىمدىق جەرلەر كٶلەمٸنٸڭ مال باسىنا سەيكەستٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جەر قاتىناستارى جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ ينتەگراتسييالاۋ ۇسىنىلدى, – دەپ اتاپ ٶتتٸ اسقار ارىستان.
سونداي-اق, مونيتورينگ بارىسىندا ازاماتتىعىن اۋىستىرعان نە جوعالتقان ادامداردا, سونداي-اق ٶزگە ەلدەردە تۇراقتى تۇرۋعا رۇقساتى بار ادامداردا جەرگە جەكە مەنشٸك قۇقىعىنىڭ نە جەر پايدالانۋ قۇقىعىنىڭ بولۋى انىقتالدى.
كەڭەستە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە مٷددەلٸ ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز جەر ۋچاسكەلەرٸن بەرۋ تٷرٸندەگٸ تاعى بٸر سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلٸ انىقتالعاندىعى اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردٸ ناقتى بٸر ادامعا ۇزاق مەرزٸمگە (49 جىلعا دەيٸن) بەرۋگە مٷمكٸنشٸلٸك تۋعىزادى.
– اۋماقتىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتٸنە بايلانىستى انىقتالعان سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸ جٷيەلٸ سيپاتقا يە. وسىعان بايلانىستى, انىقتالعان سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن جويۋ ٷشٸن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ناقتى ۇسىنىمدار دايىندادى, ولار تيٸستٸ شارالاردى قابىلداۋ ٷشٸن ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا جٸبەرٸلەتٸن بولادى, – دەپ اتاپ ٶتتٸ اسقار ارىستان.
بۇدان ەرٸ شقو جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نادەجدا ميحەيليس پايدالانىلماعان جەنە زاڭسىز پايدالانىلعان جايىلىمدىق جەرلەردٸ قايتارۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى سٶز سٶيلەدٸ.
وسىدان كەيٸن اتالعان مەسەلە تالقىلاندى, ونىڭ بارىسىندا شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى, كەسٸپكەرلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ ٶز سۇراقتارىن قويىپ, وسى سالاداعى جاعدايدى جاقسارتۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار ايتتى.
كەڭەس سوڭىندا وبلىستىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى تالعات باشەۆ جەر قاتىناستارى سالاسىنداعى ۋەكٸلەتتٸ ورگانداردى زاڭسىز جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ جولىن كەسۋ مەسەلەلەرٸندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتپەن ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋعا شاقىردى. سونداي-اق, جۇرتشىلىقتىڭ جايىلىمدىق جەرلەردٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنە, مال باسى بويىنشا ستاتيستيكالىق دەرەكتەردٸ سەيكەستەندٸرۋگە قاتىستى ايتقان بارلىق ۇسىنىستارى باقىلاۋعا الىنىپ, جۇمىستا پايدالانىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
