مەكتەپ دەلٸزٸندەگٸ جايقالعان گٷلدەر, اپەلسين مەن ماندارين كٶشەتتەرٸ, سۋ ايدىندارىن تازارتۋعا ارنالعان روبوتتاردىڭ ٷلگٸلەرٸ – بەسقاراعاي اۋدانىنداعى №1 ورتا مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ەكولوگييالىق جوبالارى وسىنداي باعىتتاردى قامتيدى. جاس زەرتتەۋشٸلەر قورشاعان ورتانى قورعاۋ يدەياسىن كٷندەلٸكتٸ تەجٸريبەمەن ۇشتاستىرىپ, ٶسٸمدٸك ٶسٸرۋدەن باستاپ تەحنولوگييالىق شەشٸمدەر ەزٸرلەۋگە دەيٸنگٸ جۇمىستارمەن اينالىسىپ جٷر, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
مەكتەپتە ەكولوگييالىق باعىتتاعى بٸرنەشە جوبا جٷزەگە اسۋدا. «تازا قازاقستان» تاقىرىبىنداعى اشىق ساباقتا وقۋشىلار ٶز جوبالارىن تانىستىردى. ولاردىڭ بٸرٸ – «جاسىل مەكەن». جوبا اياسىندا وقۋشىلار مەكتەپ ٸشٸن كٶگالداندىرىپ, تٷرلٸ گٷلدەر مەن ٶسٸمدٸكتەردٸ ٶزدەرٸ ٶسٸرٸپ, كٷتٸپ-باپتايدى. قازٸر مەكتەپتٸڭ ەكٸنشٸ قاباتىنداعى دەلٸزدەردە بالالار ٶسٸرگەن گٷلدەر جايقالىپ تۇر.
جوبا وقۋشىلاردىڭ تابيعاتقا دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, ەكولوگييالىق بٸلٸمدٸ تەجٸريبەمەن ۇشتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بالالار ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ٶسۋٸن باقىلاپ, ولارعا قاجەتتٸ كٷتٸم جاساۋدى ٷيرەنەدٸ.
ەكولوگييالىق باستامالاردىڭ قاتارىندا ەرەكشە نازار اۋدارعانى – تسيترۋس ٶسٸرۋ جوباسى. «Citrus Climate: كٷرت كونتينەنتتٸك كليمات جاعدايىندا تسيترۋس كٶشەتتەرٸنٸڭ بەيٸمدەلۋٸ مەن STEM ورتاسىندا ٶسۋ ديناميكاسىن زەرتتەۋ» جوباسى ارقىلى وقۋشىلار بەسقاراعايدىڭ كليماتتىق جاعدايىندا اپەلسين مەن ماندارين سەكٸلدٸ جىلۋسٷيگٸش ٶسٸمدٸكتەردٸ ٶسٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن زەرتتەپ جاتىر.
ٶڭٸردەگٸ قىسقى اۋا رايىنىڭ ەرەكشەلٸگٸنە بايلانىستى تسيترۋس كٶشەتتەرٸ مەكتەپ ٸشٸندە ٶسٸرٸلەدٸ. وقۋشىلار ٶسٸمدٸكتەرگە قاجەتتٸ جاعداي جاساپ, ولاردىڭ ٶسۋٸن باقىلاۋدا. جوبا بارىسىندا ارنايى STEM شامدارى قولدانىلىپ, كٶشەتتەردٸڭ جىل بويى جابىق ورتادا بەيٸمدەلۋ مٷمكٸندٸگٸ زەرتتەلۋدە.
9-سىنىپ وقۋشىسى اسىلاي جۇمانباەۆانىڭ ايتۋىنشا, جوبانى جٷزەگە اسىرۋداعى نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – ٶڭٸردٸڭ قاتاڭ كليماتى.
«بٸز جاقتا قىس ٶتە سۋىق. سوندىقتان كٶشەتتەردٸ جىل ون ەكٸ اي دالادا ٶسٸرۋ تيٸمسٸز. جوبانى بولاشاقتا تيٸمدٸ پايدالانۋ ٷشٸن STEM شامدارىن الدىق. سول ارقىلى ولاردىڭ جىل بويى بٶلمە جاعدايىندا ٶسۋٸنە مٷمكٸندٸك جاساپ وتىرمىز», – دەيدٸ وقۋشى.
مەكتەپتە تسيترۋس كٶشەتتەرٸمەن قاتار, سيرەك كەزدەسەتٸن ٶسٸمدٸكتەردٸ ٶسٸرۋ جەنە ولاردىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن زەرتتەۋ جۇمىستارى دا جٷرگٸزٸلەدٸ. وقۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تەجٸريبەلەر تۋعان ٶلكەنٸڭ تابيعي جاعدايىن تەرەڭٸرەك تٷسٸنۋگە جەنە ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ەر ورتاعا بەيٸمدەلۋ ەرەكشەلٸكتەرٸن زەرتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جاس زەرتتەۋشٸلەر قورشاعان ورتانى قورعاۋدا تەحنولوگييانى دا پايدالانۋعا تىرىسادى. مەسەلەن, «بيو-تور» جوباسى سۋ ايدىندارىنداعى پلاستيك پەن ۇساق قالدىقتاردى جيناۋعا ارنالعان بيوميمەتيكالىق قۇرىلعىنى ۇسىنادى. ال «AquaCleaner» جوباسىندا ٶزەن شايانىنىڭ دەنە قۇرىلىسى نەگٸزگە الىنىپ, سۋ استىنداعى قوقىستى جينايتىن روبوت-كەمە مودەلٸ جاسالعان.
وقۋشىلار جوبالارىن ەزٸرلەۋ كەزٸندە زاماناۋي تەحنولوگييالارمەن قاتار, جاساندى ينتەللەكت مٷمكٸندٸكتەرٸن دە پايدالانادى. بۇل ولاردىڭ ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ زەرتتەۋمەن قاتار, ينجەنەرلٸك جەنە عىلىمي ٸزدەنٸستەرگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ وتىر.
مەكتەپ ۇستازى دينارا ەيكەننٸڭ ايتۋىنشا, ەكولوگييالىق تەربيە ەڭ الدىمەن ادامنىڭ ٶز ٷيٸنە, مەكتەبٸنە جەنە تۋعان جەرٸنە دەگەن قامقورلىعىنان باستالادى.
«تازا قازاقستان – ٶزٸمٸزدٸڭ ٷيٸمٸزدەن, مەكتەبٸمٸزدەن, تۋعان جەرٸمٸزدەن قامقورلىق ەتۋدەن باستالادى. بٸلٸم مەن ٸزدەنٸستٸ ۇشتاستىرا وتىرىپ, جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا كٶپتەگەن مٷمكٸندٸك بار», – دەيدٸ ۇستاز.
جوبالاردى تانىستىرۋمەن قاتار, مەكتەپ ۇجىمى مەن وقۋشىلار اۋماقتى تازالاۋ جەنە اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنا دا قاتىستى. وسىلايشا مەكتەپتە ەكولوگييالىق باستامالار تەك زەرتتەۋ جوباسى رەتٸندە قالىپ قويماي, كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرمەن ساباقتاسىپ كەلەدٸ.
بٷگٸندە وقۋشىلاردىڭ جۇمىستارى ٶسٸمدٸك ٶسٸرۋ, مەكتەپتٸ كٶگالداندىرۋ جەنە سۋ ايدىندارىن تازارتۋ سەكٸلدٸ بٸرنەشە باعىتتى قامتيدى. ال بۇل باستامالاردىڭ بارلىعىن بٸرٸكتٸرەتٸن نەگٸزگٸ ماقسات – تابيعاتتى قورعاۋ يدەياسىن بٸلٸم, عىلىم جەنە زاماناۋي تەحنولوگييالار ارقىلى جٷزەگە اسىرۋ.
