قازاقستان جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ دامۋىن تەجٸريبەلەردٸڭ سانىمەن ەمەس, ناقتى ەنگٸزٸلگەن جوبالارمەن, جاسالعان كەلٸسٸمشارتتارمەن, وتاندىق تەحنولوگييالىق ٶنٸمدەرمەن جەنە ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸكپەن باعالايتىن كەزەڭگە قادام باستى. AI & Digital Bridge 2026 فورۋمىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكا سۇرانىسىنا نەگٸزدەلگەن سالالىق مٸندەتتەردٸ ايقىنداپ, تەحنولوگييالىق كوماندالار كەسٸپورىنداردىڭ ناقتى مەسەلەلەرٸن شەشەتٸن AI Challenge جوباسىن ٸسكە قوسۋدى ۇسىندى.
سونىمەن بٸرگە پرەزيدەنت قۋاتتى جاساندى ينتەللەكت جٷيەلەرٸن باسقارۋ مەسەلەسٸن حالىقارالىق دەڭگەيدە كٶتەردٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ دونالد ترامپتىڭ باستاماسىمەن اقش-تا جاسالعان جەتەكشٸ تەحنولوگييالىق كومپانييالاردىڭ جاساندى ينتەللەكتٸنٸ باسقارۋ جەنە ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمٸن قولدادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل مودەل جان-جاقتى ساراپتامادان ٶتكەننەن كەيٸن بولاشاق حالىقارالىق پاكتٸنٸڭ ٶزەگٸنە جەنە اسا قۋاتتى AI جٷيەلەرٸنە ورتاق ەرەجەلەر قالىپتاستىرۋعا نەگٸز بولا الادى.
حالىقارالىق تالاپتاردى جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەكونوميكاعا ٸس جٷزٸندە ەنگٸزۋمەن قالاي ۇشتاستىرۋعا بولادى? سەتتٸ اياقتالعان پيلوتتىق AI جوباسىنان كەيٸن قانداي قادام جاسالۋى كەرەك? قازاقستان ەسەپتەۋ قۋاتىن تٶل تەحنولوگييالىق ٶنٸمدەرٸ مەن زيياتكەرلٸك مەنشٸگٸنە قالاي اينالدىرا الادى? وسى ساۋالدارعا AI & Digital Bridge 2026 فورۋمىنىڭ نەگٸزگٸ سپيكەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ, Polynome Group كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ەرٸ باس ديرەكتورى الەكساندر حانين جاۋاپ بەردٸ.
— پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكا سۇرانىسىنا ساي سالالىق AI مٸندەتتەرٸنٸڭ تٸزٸمٸن جاساپ, AI Challenge جوباسىن ٸسكە قوسۋدى ۇسىندى. مۇنداي تەتٸك تەحنولوگييالىق ەزٸرلەمەلەردٸ ناقتى ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋگە ىقپال ەتە الا ما?
— يە, ەگەر بۇل باستاما ەۋەل باستان تەحنولوگييانى كوممەرتسييالىق تۇرعىدان ەنگٸزۋگە باستايتىن جول رەتٸندە قۇرىلسا, ٶتە پايدالى تەتٸككە اينالا الادى. قازٸر مودەلدەرگە قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ كەڭەيٸپ كەلەدٸ. الايدا جۇمىس ٸستەيتٸن پروتوتيپ پەن كەسٸپورىنعا كٷن سايىن ناقتى پايدا ەكەلەتٸن تولىققاندى جٷيەنٸڭ اراسىندا اۋقىمدى ينجەنەرلٸك جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق جۇمىس بار.
سوندىقتان AI Challenge اياسىنداعى ەربٸر مٸندەت ناقتى تاپسىرىس بەرۋشٸدەن كەلۋٸ كەرەك. جوباعا جاۋاپتى جەتەكشٸ, قولجەتٸمدٸ دەرەكتەر, سىناق ٶتكٸزەتٸن الاڭ جەنە نەتيجەنٸڭ الدىن الا كەلٸسٸلگەن ٶلشەمدەرٸ بولۋى قاجەت. مىسالى, ٶندٸرٸستەگٸ بوس تۇرىپ قالۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ كٶزدەلسە, الدىمەن ونىڭ باستاپقى دەڭگەيٸن, ەر ساعاتتىق ٷزٸلٸستٸڭ قۇنىن جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ٶندٸرٸستەگٸ ٶزگە ٶزگەرٸستەردەن قالاي اجىراتاتىنىمىزدى ناقتى بٸلۋٸمٸز كەرەك.
سەتتٸ سىناقتان كەيٸن نە بولاتىنىن الدىن الا انىقتاۋ دا اسا ماڭىزدى. ساتىپ الۋ تۋرالى شەشٸمدٸ كٸم قابىلدايدى, وعان قاي بيۋدجەتتەن قارجى بٶلٸنەدٸ جەنە ەزٸرلەۋشٸ قانداي تالاپتاردى ورىنداۋعا تيٸس دەگەن سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بولۋى كەرەك. ستارتاپ ٷشٸن وسى كەزەڭدەگٸ بەلگٸسٸزدٸك كٶبٸنە تەحنيكالىق مٸندەتتٸڭ ٶزٸنەن دە كٷردەلٸ كەدەرگٸگە اينالادى. مەن اقىلى پيلوتتىق جوبالاردى جەنە كەلٸسٸلگەن كٶرسەتكٸشتەر ورىندالعان جاعدايدا كەلٸسٸمشارتقا ٶتۋدٸڭ تٷسٸنٸكتٸ تەرتٸبٸن ەنگٸزەر ەدٸم.
Polynome كومپانيياسىندا بٸز فيزيكالىق پروتسەستەرگە ارنالعان جاساندى ينتەللەكتٸمەن جۇمىس ٸستەيمٸز. مۇندا جٷيە انىقتاعان ەربٸر جاعداي ناقتى ەرەكەتكە ۇلاسۋى كەرەك. جٷيە مەسەلەنٸ كٶرە الادى, بٸراق وعان بٸرەۋ دەر كەزٸندە ەرەكەت ەتكەندە عانا ەكونوميكالىق نەتيجە پايدا بولادى. سوندىقتان سىناق قىزمەتكەرلەردٸڭ جۇمىسىن قوسا العاندا, بٷكٸل پروتسەستٸ قامتۋعا تيٸس.
كەلەسٸ ماڭىزدى كەزەڭ — شەشٸمدٸ ەكٸنشٸ نىسانعا ەنگٸزۋ. بۇل ٶنٸمنٸڭ قانداي بٶلٸگٸن قايتا پايدالانۋعا بولاتىنىن جەنە ونى جاڭا جاعدايعا بەيٸمدەۋ قانشا تۇراتىنىن كٶرسەتەدٸ. مەنٸڭشە, AI Challenge نەتيجەسٸن اقىلى ەنگٸزٸلگەن جوبالار, بارلىق شىعىن ەسكەرٸلگەن ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸك جەنە ٶنٸمنٸڭ كەلەسٸ تاپسىرىس بەرۋشٸلەرگە دە قىزمەت كٶرسەتە الۋ مٷمكٸندٸگٸ ارقىلى باعالاۋ قاجەت.
وسىلايشا, قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان تەتٸك تەحنولوگييا نارىعىنداعى نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸن شەشە الادى. ول كەسٸپورىننىڭ ناقتى مٸندەتٸنەن باستاپ, AI ەزٸرلەمەسٸن كوممەرتسييالىق كەلٸسٸمشارتقا جەتكٸزٸپ, كەيٸن ونى كەڭ كٶلەمدە قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ايقىن جول قالىپتاستىرادى.
— قاسىم-جومارت توقاەۆ دونالد ترامپتىڭ باستاماسىمەن جەتەكشٸ تەحنولوگييالىق كومپانييالار اراسىندا جاسالعان جاساندى ينتەللەكتٸنٸ باسقارۋ تۋرالى كەلٸسٸمدٸ قولداپ, ونى بولاشاق حالىقارالىق پاكتٸنٸڭ ىقتيمال نەگٸزٸ رەتٸندە قاراستىرۋدى ۇسىندى. بۇل تەسٸل اسا قۋاتتى AI جٷيەلەرٸنە ارنالعان ورتاق حالىقارالىق ەرەجەلەردٸڭ نەگٸزٸنە اينالا الا ما?
— مەن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ يدەياسىن سالدارى جەكەلەگەن كومپانييالار مەن مەملەكەتتەردٸڭ شەگٸنەن شىعاتىن تەحنولوگييالارعا ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸك قالىپتاستىرۋ تالپىنىسى دەپ تٷسٸنەمٸن. ەگەر بٸر جٷيەنٸ ەرتٷرلٸ ەلدەگٸ ميلليونداعان ادام پايدالانسا, ونى باقىلاۋدىڭ ۇلتتىق تەتٸكتەرٸ جەتكٸلٸكسٸز بولۋى مٷمكٸن.
دونالد ترامپتىڭ باستاماسىمەن اقش-تا جاسالعان جەتەكشٸ تەحنولوگييالىق كومپانييالاردىڭ كەلٸسٸمٸ وسى تۇرعىدان العاندا پايدالى باستاپقى قادام سانالادى. ول ەرٸكتٸ سيپاتقا يە ەرٸ ٸشكٸ جەنە سىرتقى تەكسەرۋلەر جٷرگٸزۋدٸ كٶزدەيدٸ. ەگەر بۇل باستاما حالىقارالىق تەتٸككە ۇلاساتىن بولسا, وعان قاتىسۋشىلاردىڭ مٸندەتتەرٸ مەن سول تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن تەكسەرۋ تەسٸلدەرٸن بٶلەك كەلٸسۋ قاجەت.
مەملەكەتارالىق دەڭگەيدە دامىتۋعا بولاتىن بٸرنەشە باعىت بار. ەڭ الدىمەن, جٷيەلەردٸ كەڭ كٶلەمدە ٸسكە قوسپاس بۇرىن ولاردىڭ قاۋٸپتٸ مٷمكٸندٸكتەرٸن باعالاۋدىڭ ورتاق تەسٸلدەرٸ قاجەت. بۇعان قوسا, تەۋەلسٸز تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ, ەلەۋلٸ وقيعالار تۋرالى اقپارات الماسۋ جەنە انىقتالعان قاۋٸپتەر ٷشٸن كومپانييا باسشىلىعىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن بەلگٸلەۋ ماڭىزدى. مەملەكەتتەر قانداي جاعدايدا جٷيەنٸ قولدانۋدى شەكتەۋ نەمەسە تولىق توقتاتۋ كەرەكتٸگٸن دە الدىن الا كەلٸسۋگە تيٸس.
سونىمەن بٸرگە «قۋاتتى جاساندى ينتەللەكت» ۇعىمى رەتتەۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ناقتى ەمەس. تالاپتار جٷيەنٸڭ شىنايى مٷمكٸندٸكتەرٸنە نەگٸزدەلۋٸ كەرەك. ياعني ونىڭ قانداي ەرەكەتتەردٸ ٶز بەتٸنشە ورىنداي الاتىنى, قانداي رەسۋرستارعا قول جەتكٸزەتٸنٸ جەنە قانشالىقتى زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸ ەسكەرٸلۋگە تيٸس. بۇل مٷمكٸندٸكتەر ٶزگەرگەن سايىن باعالاۋ دا قايتا جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت.
ەزٸرلەۋشٸ رەتٸندە مەن ٷشٸن جٷيەنٸ باسقارۋ مٷمكٸندٸگٸ اسا ماڭىزدى. ونىڭ ٶكٸلەتتٸك شەگٸ سىرتتان بەلگٸلەنٸپ, قاجەت كەزدە ادام ارالاسا الاتىنى تەجٸريبە جٷزٸندە تەكسەرٸلۋٸ كەرەك. «باقىلاۋ ادامنىڭ قولىندا قالادى» دەگەن مەلٸمدەمەنٸڭ ٶزٸ جەتكٸلٸكسٸز.
سوندىقتان پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ۇسىنىسىندا ناقتى پراكتيكالىق قيسىن بار. بۇعان دەيٸن قالىپتاسقان كورپوراتيۆتٸك مٸندەتتەمەلەر تەتٸگٸن اۋقىمدى جٷيەنٸڭ العاشقى دەڭگەيٸ رەتٸندە قاراستىرۋعا بولادى. ەگەر ساراپتامالىق تالقىلاۋدان كەيٸن ونىڭ نەگٸزٸندە ورتاق تالاپتار, تەكسەرۋ رەسٸمدەرٸ جەنە اسا قۋاتتى جٷيەلەردٸ قولدانۋدىڭ شەگٸ كەلٸسٸلسە, بۇل جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى حالىقارالىق ەرەجەلەردٸ قالىپتاستىرۋعا ەدەۋٸر جاقىنداتادى.
حالىقارالىق تەسٸل تەك ٸرٸ مودەلدەر ەزٸرلەنەتٸن ەلدەردٸڭ عانا مٷددەسٸن قامتىماۋى كەرەك. جاساندى ينتەللەكتٸنٸ بەلسەندٸ ەنگٸزٸپ جاتقان مەملەكەتتەرگە دە تەۋەكەلدەردٸ باعالاۋعا قول جەتكٸزۋ, ٶز ازاماتتارىن قورعاۋ جەنە ورتاق ەرەجەلەردٸ ەزٸرلەۋگە تولىققاندى قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ قاجەت.
— پرەزيدەنت جاساندى ينتەللەكتٸنٸ تەۋەكەل دەڭگەيٸنە قاراي رەتتەۋدٸ جەنە تەحنولوگييالاردىڭ دامۋىن شامادان تىس شەكتەۋلەرمەن تەجەمەۋ ٷشٸن رەتتەۋشٸ سىناق الاڭدارىن پايدالانۋدى دا ۇسىندى. ەركٸن تەجٸريبە مەن مٸندەتتٸ قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ اراسى قالاي اجىراتىلۋى كەرەك?
— مەن بۇل شەكتٸ قاتەلٸكتٸڭ سالدارى مەن جٷيەنٸڭ قانشالىقتى دەربەس ەرەكەت ەتەتٸنٸنە قاراپ بەلگٸلەر ەدٸم. قىزمەتكەرگە قۇجاتتىڭ باستاپقى نۇسقاسىن دايىنداۋعا كٶمەكتەسەتٸن جاساندى ينتەللەكت پەن ٶندٸرٸستٸك جابدىقتى باسقاراتىن جٷيە مٷلدە بٶلەك دەڭگەيدە تەكسەرٸلۋٸ كەرەك. تٸپتٸ بٸر مودەلدٸڭ ٶزٸ قاي سالاعا قوسىلعانىنا جەنە وعان قانداي ٶكٸلەتتٸك بەرٸلگەنٸنە قاراي ەرتٷرلٸ قاۋٸپ تۋدىرۋى مٷمكٸن.
باستاپقى كەزەڭدە ەزٸرلەۋشٸلەرگە باقىلاناتىن ورتادا تەجٸريبە جٷرگٸزۋگە كەڭ مٷمكٸندٸك بەرٸلۋٸ قاجەت. الايدا تەحنولوگييا ادامداردىڭ ٶمٸرٸنە, قارجىلىق شەشٸمدەرگە نەمەسە اسا ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمعا جاقىنداعان سايىن تالاپتار دا كٷشەيتٸلۋگە تيٸس. مۇنداي جاعدايدا جٷيەنٸڭ ساپاسىن ناقتى ورتادا تەكسەرۋ, دەرەكتەردٸ قورعاۋ, ونىڭ بارلىق ەرەكەتٸن تٸركەۋ جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ناقتى بٶلۋ قاجەت.
رەتتەۋشٸ سىناق الاڭى تەجٸريبەنٸڭ اۋقىمى, مەرزٸمٸ, رۇقسات ەتٸلەتٸن تەۋەكەلدەرٸ مەن ونى توقتاتۋعا نەگٸز بولاتىن جاعدايلار جٶنٸندە رەتتەۋشٸمەن الدىن الا كەلٸسۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەندە عانا تيٸمدٸ بولادى. سونىمەن قاتار كوماندا سىناق الاڭىنان شىعۋ شارتتارىن دا بٸلۋٸ كەرەك. ياعني سەتتٸ تەجٸريبە تولىققاندى جۇمىسقا جول اشۋعا تيٸس.
سوندىقتان پرەزيدەنت ايتقان تەۋەكەلگە نەگٸزدەلگەن تەسٸل كەسٸپكەر ٷشٸن دە ماڭىزدى. ەزٸرلەۋشٸگە بولجامدىلىق قاجەت. ول ٶنٸمدٸ دامىتۋدىڭ ەر كەزەڭٸندە قانداي تالاپتار قويىلاتىنىن جەنە نارىققا شىعۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸن الدىن الا تٷسٸنۋٸ كەرەك.
مەن اشىقتىقتى دا پراكتيكالىق تۇرعىدان قابىلدايمىن. تاپسىرىس بەرۋشٸ جٷيەنٸڭ قاي جاعدايدا سەنٸمدٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸن, قاي جەردە قاتەلەسۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن جەنە اقاۋ تۋىنداعاننان كەيٸن وقيعانىڭ بارىسىن قالاي قالپىنا كەلتٸرۋگە بولاتىنىن بٸلۋگە تيٸس. ال ماڭىزدى شەشٸم ەسەر ەتكەن ادام ونى قايتا قاراتۋعا مٷمكٸندٸك الۋى قاجەت.
— قازاقستان ەسەپتەۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتىپ, Alem.ai, Astana Hub جەنە Qazaq AI Research University جوبالارىن قاتار ٸلگەرٸلەتٸپ جاتىر. بۇل رەسۋرستار قازاقستاندىق AI ٶنٸمدەرٸنە, زيياتكەرلٸك مەنشٸككە جەنە ەكسپورتقا جٷيەلٸ تٷردە اينالۋى ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?
— نەگٸزگٸ مەسەلە جاسالعان قۇننىڭ قانداي بٶلٸگٸ قازاقستاندا قالاتىنىنا بايلانىستى. ەسەپتەۋ ينفراقۇرىلىمى قاجەتتٸ نەگٸز قالىپتاستىرادى. بٸراق وتاندىق ٶنٸمدەر جەرگٸلٸكتٸ كوماندالار كٷردەلٸ مٸندەتتەردٸ شەشۋگە, ٶز ەزٸرلەمەلەرٸنە قاتىستى قۇقىقتارىن ساقتاۋعا جەنە ولاردى كەلەسٸ تاپسىرىس بەرۋشٸلەرگە ساتۋعا مٷمكٸندٸك العان كەزدە عانا پايدا بولادى.
مەن ەسەپتەۋ قۋاتىن, ۋنيۆەرسيتەتتٸك زەرتتەۋلەر مەن كەسٸپكەرلٸك باعدارلامالاردى كەسٸپورىندارمەن بٸرلەسكەن جوبالار ارقىلى بايلانىستىرار ەدٸم. مۇنداي كوماندالاردا زەرتتەۋشٸلەر, ٶنٸم ەزٸرلەيتٸن ينجەنەرلەر جەنە ٶندٸرٸستٸك پروتسەستٸ جاقسى بٸلەتٸن تاپسىرىس بەرۋشٸ ماماندار بٸرگە جۇمىس ٸستەۋگە تيٸس.
عالىمدارعا ناقتى مٸندەتتەر مەن ساپالى دەرەكتەرگە قول جەتكٸزۋ قاجەت. كەسٸپكەرلەر زەرتتەۋلەردٸ سەنٸمدٸ ٶنٸمگە اينالدىرا الۋى كەرەك. ال كەسٸپورىندار تەحنولوگييانى ەنگٸزۋدەن تٷسەتٸن ەكونوميكالىق پايدانى انىق تٷسٸنۋگە تيٸس.
زيياتكەرلٸك مەنشٸككە يەلٸك ەتۋ شارتتارى دا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدٸ. ولار جوبا باستالماي تۇرىپ بەلگٸلەنۋٸ كەرەك. تاپسىرىس بەرۋشٸ ٶز دەرەكتەرٸن باقىلاۋ قۇقىعىن ساقتاۋى, ال ەزٸرلەۋشٸ كەلٸسٸلگەن شەكتە تەحنولوگييانى كوممەرتسييالاندىرۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولۋى قاجەت. ەگەر ەربٸر جوبا كوماندانى بٸر عانا كەسٸپورىنعا تولىق تەۋەلدٸ ەتسە, ەكسپورتقا باعىتتالعان بيزنەس قۇرۋ قيىن بولادى.
قارجىلاندىرۋ دا جۇمىستىڭ ەر كەزەڭٸن ەسكەرۋٸ كەرەك. زەرتتەۋگە ۋاقىت قاجەت جەنە ونىڭ نەتيجەسٸ الدىن الا بەلگٸسٸز بولۋى مٷمكٸن. ال كوممەرتسييالاندىرۋ كەزەڭٸنە ٶتكەندە تٶلەم جاساۋعا دايىن كليەنتتٸڭ بولۋى, ەنگٸزۋ قۇنى جەنە نەتيجەنٸ ٶزگە جەردە قايتالاۋ مٷمكٸندٸگٸ شەشۋشٸ مەنگە يە بولادى.
وتاندىق AI ٶنٸمٸ حالىقارالىق مودەلدەر مەن اشىق تەحنولوگييالاردى قولدانا الادى. ونىڭ قۇندىلىعى سالالىق الگوريتمدەردە, ساپانى باعالاۋ قۇرالدارىندا, جٷيەلەردٸ ٶزارا ىقپالداستىرۋدا جەنە جيناقتالعان ينجەنەرلٸك تەجٸريبەدە بولۋى مٷمكٸن.
قازاقستاندىق كوماندا ٶنٸمٸن ٶز بەتٸنشە دامىتىپ, كليەنت الدىندا جاۋاپكەرشٸلٸك الىپ, سىرتقى نارىقتان تابىس تابا الۋى ماڭىزدى. سوندا عانا قازٸر قالىپتاسىپ جاتقان ينفراقۇرىلىم تەحنولوگييالىق بازا بولىپ قانا قويماي, ەلدٸڭ تٶل AI ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزٸنە اينالادى.
— سٸز بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنٸڭ حالىقارالىق AI ەكوجٷيەسٸ مەن مەملەكەت, ۋنيۆەرسيتەتتەر, ينۆەستورلار جەنە تەحنولوگييالىق كومپانييالار تىعىز بايلانىستا جۇمىس ٸستەيتٸن تەجٸريبەسٸن جاقسى بٸلەسٸز. وسى ٷلگٸنٸڭ قانداي تۇستارى قازاقستانعا پايدالى بولۋى مٷمكٸن جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ٶزٸندٸك بەسەكەلٸك ارتىقشىلىعى نەدە?
— باە ٷلگٸسٸندەگٸ ەڭ پايدالى تۇس — قاتىسۋشىلار اراسىنداعى بايلانىستىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلۋى. كەسٸپكەر ٷشٸن عىلىمي سەرٸكتەستٸ قانشالىقتى جىلدام تابا الاتىنى, ينفراقۇرىلىمعا قول جەتكٸزۋٸ, ىقتيمال تاپسىرىس بەرۋشٸمەن كەزدەسۋٸ جەنە قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸن تالقىلاۋى ٶتە ماڭىزدى. وسى مٷمكٸندٸكتەردٸڭ بەرٸ بٸر-بٸرٸمەن بايلانىسقاندا ەزٸرلەمەدەن نارىققا دەيٸنگٸ جول قىسقارادى.
MBZUAI تەجٸريبەسٸ وسى تۇرعىدان نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. وندا عىلىمي زەرتتەۋمەن قاتار كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جەنە تەحنولوگييالاردى كوممەرتسييالاندىرۋ باعىتتارى دامىپ كەلەدٸ. قازاقستانعا دا ۋنيۆەرسيتەتتەر, تەحنولوگييالىق كومپانييالار مەن ٸرٸ تاپسىرىس بەرۋشٸلەر اراسىندا وسىنداي پراكتيكالىق بايلانىس ورناتۋ پايدالى.
دەرەكتەرٸن ۇسىنۋعا, سىناققا قاتىسۋعا جەنە راستالعان نەتيجە ٷشٸن اقى تٶلەۋگە دايىن العاشقى كليەنتتٸڭ بولۋى ەرەكشە ماڭىزدى.
سونىمەن قاتار ينۆەستيتسييالىق باسىمدىقتار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶزٸندٸك قۇرىلىمىنا سەيكەس كەلۋٸ كەرەك. ينفراقۇرىلىمعا قاتىستى شەشٸمدەر ونىڭ بولاشاقتاعى جٷكتەمەسٸمەن, ەنەرگييانىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸمەن جەنە سول مٷمكٸندٸكتٸ پايدالاناتىن كوماندالاردىڭ مٸندەتتەرٸمەن بايلانىستىرىلۋى قاجەت. كومپانييالاردى قولداۋ كەزٸندە تەحنولوگييانىڭ ساپاسى مەن ولاردىڭ ٶز بەتٸنشە ساۋدا جٷرگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ دە ەسكەرٸلۋگە تيٸس.
قازاقستاننىڭ باستى ەلەۋەتتٸ ارتىقشىلىعى ٶز ەكونوميكاسىن تەرەڭ بٸلۋدٸ تەحنولوگييالىق ٶنٸمگە اينالدىرا الۋ قابٸلەتٸندە دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶنەركەسٸپ, ەنەرگەتيكا, كٶلٸك جەنە لوگيستيكا سالالارىنداعى كٷردەلٸ مٸندەتتەر ەلدەن تىس نارىقتاردا دا سۇرانىسقا يە بولاتىن شەشٸمدەر ەزٸرلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ول ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ ينجەنەرلەر مەن كەسٸپورىن ماماندارى قاجەت. ٶيتكەنٸ قاجەتتٸ بٸلٸمنٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ ادامداردىڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىس تەجٸريبەسٸندە جيناقتالعان.
قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە ساپالى جۇمىس ٸستەيتٸن, سونداي-اق ورتالىق ازييا نارىعىنىڭ ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرەتٸن ٶنٸمدەر دە كەلەشەگٸ زور باعىتتاردىڭ بٸرٸ بولا الادى.
الايدا ٶڭٸرلٸك ارتىقشىلىق ەردايىم ٶنٸمنٸڭ ساپاسى مەن ونى ەنگٸزۋدٸڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸ ارقىلى دەلەلدەنۋٸ كەرەك. ەگەر قازاقستان تەحنولوگييالىق شەشٸمدەر جىلدام سىنالىپ, العاشقى كليەنتتەرٸن تاۋىپ, اۋقىمىن كەڭەيتٸپ, كٶرشٸ نارىقتارعا شىعا الاتىن ورتا قالىپتاستىرسا, بۇل ەلدٸڭ ٶڭٸرلٸك AI ەكونوميكاسىنداعى ورنىن نىعايتاتىن بەرٸك نەگٸزگە اينالادى.
