قازاقتىڭ جوعارى بٸلٸم تاريحىن اباي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ شەجٸرەسٸنەن بٶلٸپ قاراي المايمىز. ٶيتكەنٸ ونىڭ عاسىرعا جۋىق عۇمىرى – بٸر ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ عانا جٷرٸپ ٶتكەن جولى ەمەس, قازاقستان جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ, ۇلتتىڭ بٸلٸمگە ۇمتىلىسى مەن عىلىمعا بەت بۇرىسىنىڭ, پەداگوگيكا مەكتەبٸنٸڭ قالىپتاسۋىنىڭ ايناسى. ەلٸمٸزدە بٸرٸنشٸ قازاندا اتالىپ ٶتەتٸن قر جوعارى بٸلٸم قىزمەتكەرلەرٸ كٷنٸ مەرەكەسٸنٸڭ اباي ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بايلانىستى ەكەنٸن بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەيدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
1928 جىلعى 1 قازاندا الماتىدا اباي اتىنداعى قازۇپۋ ەڭ بٸرٸنشٸ «قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ» دەگەن اتاۋمەن شاڭىراق كٶتەردٸ. العاشقى 124 ستۋدەنت بٸلٸم جولىنا قادام باسىپ, قازاق دالاسىنداعى جوعارى مەكتەپتٸڭ جاڭا دەۋٸرٸ وسىلاي باستالدى. سول تاريحي باستاۋ كەيٸن تالاي بۋىننىڭ تاعدىرىمەن ساباقتاسىپ, ەلدٸڭ بٸلٸم كەڭٸستٸگٸنە تامىر جايدى.
وقۋ ورنىنىڭ العاشقى رەكتورى سانجار اسفەنديياروۆ باستاعان سول كەزەڭدەگٸ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ بٸلٸم ورداسىنىڭ ٸرگەسٸن بەكەمدەپ قانا قويماي, ونىڭ رۋحاني بولمىسىن قالىپتاستىردى. احمەت بايتۇرسىنۇلى, وراز جاندوسوۆ, سەكەن سەيفۋللين, حالەل دوسمۇحامەدوۆ, تەمٸربەك جٷرگەنوۆ سىندى تۇلعالار دەرٸس وقىپ, جاس ۇرپاقتىڭ تانىم كٶكجيەگٸن كەڭەيتتٸ. مۇحتار ەۋەزوۆ, قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ, سەرسەن امانجولوۆ, ەلٸمحان ەرمەكوۆ سەكٸلدٸ عالىمداردىڭ عىلىمي-شىعارماشىلىق ٸزدەرٸ دە وسى قارا شاڭىراقتىڭ تاريحىمەن استاسىپ جاتىر.
1930 جىلى وقۋ ورنى مۇعالٸم دايارلاۋدىڭ ٸرگەلٸ مەكتەبٸنە رەتٸندە پەداگوگيكالىق ينستيتۋت ارناسىنا بەت بۇردى. 1935 جىلى وعان قازاقتىڭ ۇلى ويشىلى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ ەسٸمٸ بەرٸلدٸ. ۋنيۆەرسيتەت ۇلى عۇلاما اقىننىڭ ەسٸمٸن العان تۇڭعىش نىسان ەكەنٸن دە ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. سودان بەرٸ حەكٸم ابايدىڭ اتى مەن اعارتۋشىلىق ۇعىمى بٸلٸم ورداسىنىڭ تاعدىرىمەن بٸرگە ٶرٸلٸپ كەلەدٸ.
قارا شاڭىراقتىڭ قادٸرٸ تەرەڭدە جاتىر. ۋنيۆەرسيتەتتەن وسى كٷنگە دەيٸن 250 مىڭ جۋىق تٷلەك قاناتتانىپ, ەلدٸڭ ەر قيىرىندا قىزمەت ەتتٸ. بٸرٸ اۋىل مەكتەبٸندە شەكٸرت تەربيەلەدٸ, بٸرٸ عىلىمنىڭ سونى سوقپاعىنا تٷستٸ, ەندٸ بٸرٸ رۋحانيياتتىڭ دامۋىنا ەڭبەك سٸڭٸردٸ. سٶيتٸپ, ۇلاعات ۇستاحاناسىنان باستالعان بٸلٸم جولى قازاقستاننىڭ تالاي ٶڭٸرٸنە تاراعان ۇستازدىق شەجٸرەگە اينالدى.
2024 جىلى 1 قازان – قر جوعارى بٸلٸم قىزمەتكەرلەرٸ كٷنٸ رەتٸندە كەسٸبي مەرەكەلەر تٸزٸمٸنە ەنگەنٸ بەلگٸلٸ. بۇل ارناۋلى داتانىڭ ەلٸمٸزدەگٸ تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنى – اباي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ تۋعان كٷنٸنە بايلانىستى ەكەنٸن كٶپ ادام بٸلە بەرمەيدٸ. بۇل قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە جوو-لاردا قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن وقىتۋشى-پروفەسورلار مەن قىزمەتكەرلەرگە كٶرسەتٸلگەن قۇرمەت ەكەن انىق.
ٶتكەن عاسىردا 124 ستۋدەنتپەن باستالعان بٸلٸم جولى قازٸرگٸ تاڭدا ٷلكەن عىلىمي-پەداگوگيكالىق كەڭٸستٸككە ۇلاستى. بٷگٸندە قاسيەتتٸ قارا شاڭىراق ەلەمدٸك ۋنيۆەرسيتەتتەر بەلسەنە قاتىساتىن «QS World University Rankings», «Times Higher Education» جەنە «UI GreenMetric World University Rankings» سىندى جاھاندىق حالىقارالىق رەيتينگتەرٸندە بٸلٸم ساپاسى مەن عىلىمي ەلەۋەتٸن تۇراقتى دەلەلدەپ كەلەدٸ. پەداگوگيكالىق بٸلٸم بەرۋ جەنە وقىتۋ باعىتى بويىنشا ورتا ازييا مەن قازاقستاندا كٶشباسشى. الدا قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنە اينالۋ ستراتەگييالىق مەجەسٸ تۇر.
98 جىل – ٶتكەندٸ قورىتىندىلايتىن ەرٸ كەلەشەككە باعىت بەلگٸلەيتٸن تاريحي بەلەس. قارا شاڭىراق زاماناۋي پەداگوگ دايارلاۋ, پەداگوگيكالىق بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا عىلىمي نەگٸزدەلگەن جاڭالىقتار ەنگٸزۋ, جاساندى ينتەللەكت مٷمكٸندٸكتەرٸن يگەرۋ, ۇلتتىق پەداگوگيكا مەن ەلەمدٸك تەجٸريبەنٸ ساباقتاستىرۋ سەكٸلدٸ جاڭا مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرماق. دەمەك, اباي ۋنيۆەرسيتەتٸ تۇلعا عانا ەمەس, تۇلعا تەربيەلەيتٸن ۇستاز قالىپتاستىراتىن ميسسيياسىنان اينىماق ەمەس.
