بەلگٸلٸ جۋرناليست قازۇۋ-داعى وقيعالارعا بايىپپەن باعا بەرۋگە شاقىردى

بەلگٸلٸ جۋرناليست قازۇۋ-داعى وقيعالارعا بايىپپەن باعا بەرۋگە شاقىردى

بەلگٸلٸ قازاقستاندىق جازۋشى, جۋرناليست, پۋبليتسيست, قازاق پەن-كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتٸ بيگەلدٸ عابدۋللين Facebook ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە «قازۇۋ: بٸرجاقتىلىققا جول بەرمەي, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ انىقتاۋ» اتتى جازبا جارييالادى. وندا ول ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە بولعان قايعىلى وقيعالارعا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, جاعدايعا جان-جاقتى ەرٸ بايىپپەن باعا بەرۋگە شاقىردى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, بٸرٸنشٸ كۋرس ستۋدەنتتەرٸنٸڭ ەكەۋٸنٸڭ قازا تابۋى مارقۇمداردىڭ وتباسىلارى, ستۋدەنتتەر, وقىتۋشىلار جەنە بٷكٸل ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ٷشٸن اۋىر قايعى بولدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەربٸر قايعىلى وقيعانىڭ مەن-جايى مۇقييات تەرگەلۋگە تيٸس. ەگەر سالعىرتتىق, ەرەكەتسٸزدٸك, زورلىق-زومبىلىق نەمەسە قىزمەتتٸك مٸندەتتەردٸ تيٸسٸنشە ورىنداماۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالسا, كٸنەلٸلەر زاڭ اياسىندا جاۋاپقا تارتىلۋى قاجەت.

سونىمەن قاتار بيگەلدٸ عابدۋللين اسىعىس قورىتىندى جاساپ, بارلىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تەك قازۇۋ رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆقا جٷكتەۋدٸڭ دۇرىس ەمەستٸگٸنە نازار اۋدارادى. اۆتوردىڭ پٸكٸرٸنشە, كادرلىق شەشٸمدەر قابىلداۋدى تالاپ ەتپەس بۇرىن, وقيعانىڭ سەبەپتەرٸن انىقتاپ, جاۋاپتى تۇلعالاردى بەلگٸلەپ, جاعدايدى جان-جاقتى زەردەلەۋ قاجەت.

جارييالانىمدا جاستار اراسىنداعى سۋيتسيد مەسەلەسٸنە كەڭٸرەك كٶزقاراسپەن قاراۋ قاجەتتٸگٸ دە كٶتەرٸلگەن. ٶيتكەنٸ بۇل – بٸر عانا ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ مەسەلەسٸ ەمەس, بٷكٸل ەل ٷشٸن ٶزەكتٸ ەلەۋمەتتٸك پروبلەما.

پۋبليتسيست ٶز ماقالاسىندا كەلتٸرگەن دەرەكتەرگە سەيكەس, قازاقستاندا 2025 جىلى 3215 ادام, ال 2026 جىلى 2728 ادام ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋ سالدارىنان قايتىس بولعان. اتالعان كەزەڭدەردە كٸسٸ ٶلتٸرۋ سالدارىنان قازا تاپقاندار سانى تيٸسٸنشە 469 جەنە 340 ادامدى قۇراعان. بۇدان بٶلەك, 2026 جىلى ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋعا 2244 ەرەكەت تٸركەلگەن. اۆتور بۇل مەلٸمەتتەردٸ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ كەلتٸرەدٸ.

ەربٸر ساننىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى, وتباسىنىڭ قايعىسى, پسيحولوگييالىق كٷيزەلٸستەر مەن ادامدار كەيدە جالعىز ٶزٸ ەڭسەرۋگە مەجبٷر بولاتىن ەلەۋمەتتٸك قيىندىقتار تۇر.

ەسٸرەسە جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ جاعداي الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. اۆتور كەلتٸرگەن عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ BAQ.kz اقپارات اگەنتتٸگٸنٸڭ ساۋالىنا بەرگەن رەسمي جاۋابىنا سەيكەس, 2024–2026 جىلدار ارالىعىندا قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸ اراسىندا 31 سۋيتسيد دەرەگٸ تٸركەلگەن.

وسى مەلٸمەتتەردٸ العا تارتقان بيگەلدٸ عابدۋللين مەسەلەگە جٷيەلٸ تٷردە قاراۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتەدٸ. ول جەكەلەگەن قايعىلى وقيعالاردى عانا ەمەس, جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ پسيحولوگييالىق قولداۋدىڭ جاي-كٷيٸن, بۋللينگتٸڭ الدىن الۋ شارالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جەنە ستۋدەنتتەر ٷشٸن كەسٸبي پسيحولوگييالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن دە تالقىلاۋدى ۇسىنادى.

سونىمەن بٸرگە اۆتور قايعىلى جاعدايلارعا ەكەلۋٸ مٷمكٸن كٷردەلٸ مەن-جايلار كەسٸبي ەرٸ وبەكتيۆتٸ تالداۋدى قاجەت ەتەتٸنٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ. ۋنيۆەرسيتەتتەر ستۋدەنتتەر ٷشٸن قاۋٸپسٸز بٸلٸم بەرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرىپ, ولارعا قاجەتتٸ قولداۋ كٶرسەتۋگە مٸندەتتٸ ەكەنٸ سٶزسٸز. الايدا ەربٸر وقيعانىڭ سەبەپتەرٸ قوعامدىق بولجامدارعا ەمەس, ناقتى دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ انىقتالۋى تيٸس.

بيگەلدٸ عابدۋللين ستۋدەنت قازاسىنان كەيٸن قازۇۋ باسشىلىعى قابىلداعان شارالارعا دا جەكە توقتالادى. اتاپ ايتقاندا, جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى كادرلىق شەشٸمدەر قابىلدانعانىن, قايعىلى وقيعا بولعان كٷنٸ كەزەكشٸلٸكتە تۇرعان قىزمەتكەرلەردٸڭ جۇمىستان شەتتەتٸلگەنٸن, جاتاقحانالارداعى باقىلاۋدىڭ كٷشەيتٸلگەنٸن جەنە پسيحولوگييالىق قولداۋ شارالارىنىڭ كەڭەيتٸلگەنٸن اتاپ ٶتەدٸ.

اۆتور ۇستانىمىنىڭ ماڭىزدىلىعى – جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تالاپ ەتۋ مەن ەدٸلدٸكتٸ ساقتاۋدىڭ اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ۇستانۋعا شاقىرۋىندا. قايعىلى وقيعالار پروبلەمالاردى جاسىرىپ قالۋعا دا, دەلەلسٸز ايىپتاۋلار تاعۋعا دا نەگٸز بولماۋى تيٸس. وبەكتيۆتٸ تەرگەۋ جٷرگٸزۋ, ەربٸر جاۋاپتى تۇلعانىڭ جەكە جاۋاپكەرشٸلٸگٸن انىقتاۋ جەنە مۇنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ باعىتىندا جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزۋ ورتاق باسىمدىققا اينالۋى قاجەت.

دەل وسىنداي ۇستانىم مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸن ٸزدەۋدٸ ەموتسييالىق باعالاۋمەن الماستىرماي, قوعام نازارىن ەڭ باستى قۇندىلىقتارعا – ستۋدەنتتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە, ەل-اۋقاتى مەن ٶمٸرٸن قورعاۋعا اۋدارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.