ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ مىنا بٸر ەڭگٸمەنٸ اينالىپ ٶتە المادىق. بٶرٸلٸ بايراق اتتى قولدانۋشىنىڭ اۋدارعان دٷنيەسٸ وقۋعا تۇرارلىق دٷنيەگە تاتيدى ەكەن.
مەن شەشەنستاندا ٶمٸر سٷردٸم, العاش سىنىپقا بارعانىمدا شەشەن بالاسىمەن تٶبەلەسٸپ قالدىم. اتا-انامىزدى شاقىرتقاندا مەنٸڭ شەشەم, ونىڭ əكەسٸ كەلدٸ.
مەنٸڭ شەشەم:
– بالام, ەندٸ تٶبەلەسپە, بۇزىقتىق جاساما, جاراي ما?! – دەپ تəربيەلەسە, əلگٸنٸڭ əكەسٸ بالاسىنىڭ جاعىنان تارتىپ جٸبەرٸپ:
– وسى «ساسىق» ورىستان جەڭٸلدٸڭ بە, كەلەسٸ جولى اياماي ساباپ تاستا, ٶمٸر باقي قورقىپ جٷرسٸن, – دەدٸ.
... كەيٸن ەسەيدٸك, 16 جاسقا كەلگەنٸمدە مەنٸ شەشەن بالالار ساباپ كەتتٸ. ەڭ سوراقىسى سول جانىمدا بٸرگە وقيتىن 15 ورىس قاراپ تۇردى. Əلگٸلەردٸڭ بٸرٸن ۇستاپ الىپ ۇرىپ جٸبەرگەن ەدٸم, كەيٸن ٷلكەندەرٸ كەلٸپ كەزدەسەتٸن جەردٸ بەلگٸلەپ كەتتٸ, «پىشاقتايمىز» دەپ سەس كٶرسەتتٸ. بٸراق, مەنٸمەن ەشكٸم بارمادى, جالعىز باردىم.
ولار ٶر رۋحتى بولاتىن, مەنٸڭ جاۋىنگەرلٸك مٸنەزٸمە ريزا بولىپ جەكپە-جەك ۇيىمداستىردى. اياعىم سىنىپ اۋرۋحاناعا تٷستٸم.
سوندا əلگٸ جٸگٸتتٸڭ əكەسٸ كەلٸپ:
– سەن جاۋىنگەر ەكەنسٸڭ, مەنٸڭ ٷيٸمە قوناق بول, – دەپ ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ كەتتٸ.
بٸر ۋاقىت شەشەنستاندا ٶتە قيىن ۋاقىت باستالدى, اۋمالى-تٶكپەلٸ زامان ورناپ ورىستار ٷلكەن قيىندىققا دۋشار بولدى. سىنىپقا كەلٸپ شەشەن جٸگٸتتەرٸ əدەمٸ 2-3 ورىس قىزىن «تەرٸپ» əكەتەتٸن, كەيٸن جەرگٸلٸكتٸ اۆتوريتەتتەرگە سىيلاپ جٸبەرگەن ەكەن.
ال بٸزدٸڭ باسىمىز بٸرٸكپەيتٸن. ايتالىق, ەكٸ ورىستىڭ ٷيٸ تۇرسا, شەشەندەر بٸر ٷيدٸ ٶرتەپ جاتسا, ەكٸنشٸ ٷيدەگٸلەر قيمىلسىز قاراپ وتىراتىن. ولار كەلەسٸ كەزەك ٶزدەرٸنە كەلەتٸنٸن بٸلسە دە, ولاردىڭ دا ٷيٸ ٶرتەلٸپ, əيەلٸ مەن قىزدارى زورلاناتىنىن, دٷنيە-مٷلكٸ ۇرلاناتىنىن سەزسە دە قيمىلسىز قالاتىن ەدٸ. كەيٸن ويلاپ قاراسام, بۇل بٸزدٸڭ «قوي» دەڭگەيٸنە تٷسكەنٸمٸزدٸڭ شەگٸ ەكەن...
كەيٸن مەن ورىستىڭ ارنايى جاساق («سپەتسناز») وتريادىنا تٷستٸم. دəل سول ۋاقىتتا اتاقتى دۋداەۆتىڭ (شەشەنستاننىڭ ساياسي قايراتكەرٸ, 1990 جىلدارى شەشەندەردٸ رەسەيدەن بٶلەكتەۋ قوزعالىسىنىڭ كٶشباسشىسى بولعان) سوعىسى باستالدى.
سول 10 ساربازدىڭ تەك ونىنشىسىنىڭ عانا اياق-قولى بايلاۋلى بولاتىن, قالعاندارى بوس ەدٸ. پىشاعىن جالاڭداتقان شەشەن جٸگٸتٸ بəرٸن تٸزەرلەتٸپ قويىپ, شەتٸنەن باۋىزداپ كەلە جاتتى. انىعىندا, ەلگٸ شەشەننٸڭ الدىندا تٸزەرلەپ تۇرعان ورىس ساربازدارى كەلەسٸ كەزەك ٶزٸنە كەلەتٸنٸن, ٶزٸن دە دەل سولاي ٶلتٸرەتٸنٸن بٸلدٸ. بٸراق, سوعان قاراماي قارسىلاسقان جوق. ولار قوي سەكٸلدٸ ەش قارسىلاسپاي ٶلۋدٸ جٶن سانادى. ولار قارۋعا ۇمتىلىپ جاۋىنگەرشە ٶلگەندٸ ەمەس, حايۋان سەكٸلدٸ قارسىلىقسىز ٶلگەندٸ تاڭدادى. سٸزدەرشە بۇل دۇرىس پا? جوق! بٸزدٸڭ دە الدىمىزدا ەكٸ تاڭداۋ بار, نە مالشا ارام ٶلەمٸز, نە جاۋىنگەرشە ايقاسىپ ٶلەمٸز!» – دەدٸم مەن.
سٶزٸم ەسەر ەتتٸ-اۋ دەيمٸن, جٸگەرلەنگەن وترياد شەشەن əسكەرٸنٸڭ بىت-شىتىن شىعاردى.
سونداعى جاۋىنگەرگە دەگەن قۇرمەت, ەڭ ٷلكەن سىيلىق, دۋداەۆتىڭ راتسييادان:
«ورىس سپەتسنازدارىن تۇتقىنعا تٷسٸرۋگە تىرىسپاڭدار, بٸردەن ٶلتٸرٸڭدەر!» دەگەن بۇيرىعى ەدٸ. دەمەك, ولار بٸزدٸ جاۋىنگەر رەتٸندە مويىندادى دەگەن سٶز.
شىنىمەن, «قويى كٶبەيگەن قوعامدى كٶرٸنگەن تالايدى». قازاقتىڭ جٸگەرٸ بٸرەۋدەن مۇقالۋعا, جٸگٸتٸ ٶزگە جۇرتتان تاياق جەۋگە, كومپانييا باسشىلارى ٶز تٸلدەرٸن قىستاپ ٷيرەتٸپ, قىزدارىمىزعا كٶزٸن سٷزۋگە, قارىنداستارىمىزدى اقشاعا ارباۋعا, قازاققا تٸل تيگٸزۋگە, كەمسٸتۋگە تيٸس ەمەس!
ول ٷشٸن جٸگٸتتەر پەرنەتاقتا بەتٸندە «نامىس» دەپ جازباي, «بٸر تۋدىڭ استىندا» بٸرٸگۋٸمٸز قاجەت! 14 جاستاعى بالادان 50 جاستاعى ەل اعاسىنا دەيٸن «نامىستىڭ تۋىن» قۇلاتپاۋى كەرەك, سونى بيٸك ۇستاۋى تيٸس! انىعىن, دەل قازٸر بٸزگە قوي مٸنەز, جاسىق مٸنەزدٸڭ قاجەتٸ جوق. قازٸرگٸ زامان قاسقىر مٸنەز ەرلەردٸڭ زامانى.
ال بۇل جازبادان ەتەكتەن تارتار يت قۇساپ بٷلٸكتٸڭ يٸسٸن سەزگەندەر قاتتى قاتەلەسەدٸ. بٸزدٸڭ ماقسات – قازاقتىڭ ەركەك كٸندٸكتٸلەرٸن ەر مٸنەزدٸككە جەتەلەۋ عانا...
اۆتور: بٶرٸلٸ بايراق
