قازاقستانداعى تۇتىنۋشىلىق سەنٸمدٸلٸك يندەكسٸ 2025 جىلعى اقپاندا بەيتاراپ سەرپٸن كٶرسەتٸپ, 93 تارماقتى قۇرادى, بۇل زەرتتەۋ تاريحىنداعى تٶمەن كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ. تەرٸس باعالاۋلار, ەسٸرەسە باسقا كومپونەنتتەردٸڭ ٸشٸنارا قالپىنا كەلۋٸنە قاراماستان, ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ بولجامدارىندا باسىم بولىپ كەلەدٸ.
حالىقتىڭ الداعى 12 ايدا ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ ٶزگەرۋٸنە قاتىستى بولجامى تاعى دا ناشارلادى: قوسالقى يندەكس 5 تارماققا تٶمەندەپ, 2023 جىلعى ماۋسىم ايىنان بەرٸ ەڭ تٶمەن دەڭگەيگە جەتتٸ. ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىن كٷتٸپ جٷرگەن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ قاڭتارداعى 45%-دان اقپانداعى 40%-عا دەيٸن قىسقاردى.
ەكونوميكالىق بولاشاققا دەگەن سەنٸمدٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋٸ 20 ٶڭٸردٸڭ 15-ٸندە بايقالادى. ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸش سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا تٸركەلدٸ, وندا كٶرسەتكٸش 45,7%-دان 25,9%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. ال ۇلىتاۋ وبلىسىندا نەعۇرلىم جوعارى كٶرسەتكٸش 43,8%-دان 60,7%-عا دەيٸن ٶستٸ.
ٸرٸ ساۋدا جاساۋدىڭ قولايلىلىعىن باعالايتىن قوسالقى يندەكس قاڭتار ايىنداعى تاريحي ەڭ تٶمەن دەڭگەيدەن كەيٸن 3,7 تارماققا ٶسٸپ, 65,9 تارماققا جەتتٸ. اعىمداعى جاعدايلاردى قولايلى دەپ سانايتىن قازاقستاندىقتاردىڭ ٷلەسٸ 26,4%-دان 25,9%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, بٸراق, پەسسيميستەردٸڭ ٷلەسٸنٸڭ 66,4%-دان 63,3%-عا دەيٸن تٶمەندەۋٸ قوسالقى يندەكستٸ ٶسٸردٸ.
تەرٸس باعالاۋدىڭ نەعۇرلىم تٶمەندەۋٸ 45-59 جاستاعى رەسپوندەنتتەردٸڭ (70,3%-دان 64%-عا دەيٸن) جەنە 29 جاسقا دەيٸنگٸ جاستاردىڭ (60,9%-دان 57,5%-عا دەيٸن) اراسىندا بايقالادى. ٶڭٸرلٸك تۇرعىدان تەرٸس باعالاۋ ٷلەسٸ ٶسپەگەن استانا, ماڭعىستاۋ, قوستاناي جەنە قىزىلوردا وبلىستارىن قوسپاعاندا, بارلىق ٶڭٸردە جاقسى كٶرسەتكٸشتەر بايقالادى.
سوڭعى 12 ايداعى ەكونوميكالىق جاعدايدا ورىن العان ٶزگەرٸستەردٸڭ قوسالقى يندەكسٸ قاڭتار ايىنداعى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيدەن كەيٸن 2,2 تارماققا ٶستٸ. ەكونوميكا جاقساردى دەپ سانايتىن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ قاڭتارداعى 13,3%-دان اقپانداعى 14%-عا دەيٸن ٶستٸ.
29 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار13,9%-دان 17,1%-عا دەيٸن نەعۇرلىم جوعارى وپتيميزم كٶرسەتتٸ. ٶڭٸرلٸك تۇرعىدان وڭ جاۋاپتاردىڭ ٷلەسٸ 14,2%-دان 26%-عا دەيٸن ٶسكەن ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ەڭ جاقسى جاۋاپ بەردٸ. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 20,3%-دان 12,8%-عا دەيٸن نەعۇرلىم تٶمەندەۋ جاعدايى بايقالدى.
اقپان ايى حالىقتىڭ ينفلياتسييالىق باعالارى ودان ەرٸ ٶسٸپ جاتقان تٶرتٸنشٸ اي بولدى. ٶتكەن ايدا ساۋالناماعا قاتىسقان رەسپوندەنتتەردٸڭ 55,1%-ى باعانىڭ ايتارلىقتاي ٶسكەنٸن (قاڭتاردا 51,8%) اتاپ ٶتتٸ, بۇل 2023 جىلعى سەۋٸردەن بەرگٸ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش بولىپ تابىلادى. ٶتكەن جىلى تاۋارلاردىڭ قاتتى قىمباتتاعانىن بايقاعان رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ 57,8%-دان 58,1%-عا دەيٸن ٶستٸ.
بٸر ايدا ينفلياتسييالىق بولجامدار 23%-دان 24,5%-عا دەيٸن ٶستٸ, بٸراق بٸر جىلدا 26,3%-دان 25,5%-عا دەيٸن ازداپ تٶمەندەدٸ
رەسپوندەنتتەر تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ اراسىندا كٶبٸنەسە ەت پەن قۇس ٶنٸمدەرٸنٸڭ باعالارىنىڭ ٶسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ (قاڭتار ايىنداعى 43,5%-عا قاراعاندا 54,3%), كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەر (50,8%) جەنە تكش قىزمەتتەرٸ, وسى سانات بويىنشا تاريفتەردٸڭ ٶسكەنٸن اتاپ ٶتكەندەردٸڭ ٷلەسٸ 24,9%-دان 35,7%-عا دەيٸن ٶستٸ.
بٸر جىلدا تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸن كٷتٸپ جٷرگەن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ 61,3%-دان 59,4%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, ال بٸر ايدا 39,1%-دان 40,4%-عا دەيٸن ٶستٸ. اقپان ايىندا دوللار باعامىنىڭ 4%-عا تٶمەندەۋى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا كٶمەكتەستٸ, بٸراق حالىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ بولاشاق سەرپٸنٸنە ودان ەرٸ الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرۋدە.
وسىلايشا, قازاقستاندىقتاردىڭ تۇتىنۋشىلىق سەنٸمدٸلٸگٸن زەرتتەۋدٸڭ وتىزىنشى تولقىنى 100 تارماقتان تٶمەن يندەكسپەن تٶمەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ بولجامدارىندا قاتتى تٶمەندەۋ بايقالادى, ال ٸرٸ ساۋدا جاساۋ مەن ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەر ٷشٸن جاعدايلاردىڭ قولايلىلىعىن باعالاۋ ازداپ قالپىنا كەلتٸرٸلگەنٸن كٶرسەتەدٸ.
Freedom Finance Global كومپانيياسىنىڭ تالداۋشىسى دانييار ورازباەۆ حالىقتىڭ ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ ٶزگەرۋٸنە قاتىستى بولجامدارى قايتادان ناشارلاعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«2025 جىلدىڭ ەكٸنشٸ ايى قازاقستاندىقتاردىڭ تۇتىنۋشىلىق سەنٸمدٸلٸگٸنە قاتىستى مەسەلەدە تەرٸس نەتيجە كٶرسەتۋدە. يندەكس قاڭتار ايىندا كٷرت قۇلدىراعاننان كەيٸن 100 تارماققا تٶمەن بولىپ قالۋدا, بۇل تەرٸس جاۋاپتاردىڭ وڭ جاۋاپتارعا قاراعاندا كٶپتٸگٸن بٸلدٸرەدٸ. حالىقتىڭ ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ ٶزگەرۋٸنە قاتىستى بولجامدارى قايتادان ناشارلاپ, زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلگەن سوڭعى 20 ايداعى ەڭ تٶمەنگٸ ەكٸنشٸ دەڭگەيگە جەتتٸ. بۇل كەزەڭدە قازاقستاندىقتاردىڭ ەكونوميكا جاقسارادى دەپ ٷمٸتتەنگەنٸ بۇرىن-سوڭدى مۇنشالىقتى از بولماعان. دەگەنمەن, ٸرٸ ساۋدا جاساپ, ەكونوميكاداعى ٶزگەرٸستەردٸ باعالاۋ ٷشٸن اعىمداعى جاعدايلاردىڭ قولايلىلىعى مەسەلەلەرٸندە ازداپ قالپىنا كەلتٸرۋ جاعدايى بايقالادى. سوندا دا, بۇل كٶرسەتكٸشتەر رەكوردتىق ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە جاقىن بولىپ وتىر. ابسوليۋتتٸ مەندەردە قازاقستاندىقتار جاقىندا قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ كٶتەرٸلۋٸنە, دوللار باعامىنىڭ ٶسۋٸنە جەنە جالپى العاندا ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ ۇلعايۋىنا قاتىستى تالقىلاۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ەكونوميكالىق احۋال مەسەلەلەرٸ بويىنشا ەلٸ دە قاتتى الاڭدايدى, ونى تۇرعىنداردىڭ كٶپ بٶلٸگٸ بايقاپ كەلەدٸ.
تٶرتٸنشٸ اي قاتارىنان ينفلياتسييالىق باعالاۋدىڭ ودان ەرٸ ٶسٸپ جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, اقپان ايىندا ينفلياتسييالىق باعالاۋلار مەن بولجامداردىڭ سەرپٸنٸ قايتادان تەرٸس بولىپ شىقتى. رەسمي جىلدىق ينفلياتسييانىڭ 9,4%-عا دەيٸن جەدەلدەتٸلۋٸ اياسىندا, بۇل 2024 جىلعى اقپاننان بەرگٸ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش بولىپ وتىر, ينفلياتسييالىق باعالاۋدىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸ تاڭقالارلىق ەمەس. سونىمەن قاتار, بۇل كٶرسەتكٸشتٸڭ سەرپٸنٸ سوڭعى ايلاردا ۇلتتىق بانكتٸڭ وسىنداي ساۋالناماسىنا ۇقساس. تكش قىزمەتتەرٸ باعالاردىڭ باستى ٶسۋ درايۆەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى, ال بۇل جاعداي تۇرعىنداردىڭ نازارىنان تىس قالعان جوق. ونىڭ ٷستٸنە, كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەر باعاسىنىڭ جاقىندا ماۋسىمدىق ٶسۋٸ ودان ەرٸ كٶڭٸل-كٷيگە ەسەر ەتۋدە. دەگەنمەن, ينفلياتسييالىق بولجامدار شامامەن بۇرىنعى دەڭگەيدە قالدى. ياعني, قازاقستاندىقتار باعالاردىڭ قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٶسٸپ جاتقانىن ۋاقىتشا دەپ ەرٸ قاراي ويلاۋدا. بۇعان اقپان ايىندا دوللار باعامىنىڭ كٷرت تٶمەندەۋٸ دە ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن. دەۆالۆاتسييالىق بولجامدار ايتارلىقتاي تٶمەندەگەن جوق جەنە جالپى العاندا قاڭتار ايىنداعى دەڭگەيدە قالدى. دوللار باعامىنىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ سەل ۇزاعىراق كەزەڭ قاجەت شىعار, سودان كەيٸن بارىپ بٸز بۇل بولجامداردىڭ تٶمەندەگەنٸن كٶرەمٸز», - دەدٸ دانييار ورازباەۆ.
قازاقستاندا تالداۋشىلار اي سايىن حالىق سانىنا سەيكەس 3 600 ساۋالناما جيناپ وتىرادى. زەرتتەۋلەر ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلٸندە تۇتىنۋشىلىق سەنٸمدٸلٸك يندەكستەرٸن الۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن جەنە United Research Technologies Group كومپانيياسى جەرگٸلٸكتٸ مٸندەتتەرگە بەيٸمدەگەن ەدٸسناماعا نەگٸزدەلەدٸ. دەرەكتەردٸ جيناۋ ەدٸسٸ – تەلەفون ارقىلى ساۋالناما جٷرگٸزۋ. ساۋالناما جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ تٸلٸندە جٷرگٸزٸلدٸ: زەرتتەۋ رەسپوندەنتتەردٸڭ انا تٸلٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ.
