25 سەۋٸردە الماتى گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (اگەۋ) بازاسىندا Teachers’ Summit «ماستەر-ۇستاز: تسيفرلى ترانسفورماتسييا جەنە جاساندى ينتەللەكت» اتتى پراكتيكالىق ۋوركشوپ ٶتتٸ. قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن پەداگوگتەر ChatGPT-دەن Perplexity جەنە TikTok-قا دەيٸنگٸ جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ وقىتۋ فورماتىن قالاي ٶزگەرتەتٸنٸن جەنە بٸلٸم بەرۋدٸ دەربەستەندٸرۋگە قانداي مٷمكٸندٸكتەر اشاتىنىن تالقىلادى.
بٸلٸمدەگٸ جي: پايداسى مەن سىن-قاتەرلەرٸ
نەيروجەلٸلەر ٷيرەنشٸكتٸ قۇرالعا اينالىپ جاتقان ۋاقىتتا مۇعالٸمدەردٸڭ الدىندا جاڭا مٸندەتتەر تۇر: جي-دٸ كٷندەلٸكتٸ قاراپايىم پروتسەستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ ٷشٸن قالاي پايدالانسا بولادى, وقۋشىمەن جەكە بايلانىس جوعالىپ كەتپەي مە? بالالاردى وقۋ پروتسەسٸنە تارتۋ ٷشٸن تسيفرلى پلاتفورمالاردى قالاي دۇرىس قولدانۋعا بولادى?
الماتى گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى ۆالەريي كورۆياكوۆ اتاپ ٶتتٸ:
«قۋانىشقا وراي ما, ٶكٸنٸشكە وراي ما — بٷگٸندە مۇعالٸم وقۋشىلار ٷشٸن جالعىز ەرٸ ابسوليۋتتٸ بٸلٸم كٶزٸ بولۋدان قالىپ وتىر. بۇل — جاڭا شىندىق جەنە, سٶزسٸز, بٷكٸل بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە ٷلكەن سىناق. بٸراق مەن بٷگٸنگٸ ٸس-شارا بارىسىندا بٸز ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ تابامىز دەپ سەنەمٸن: ۋاقىت تالابىنا قالاي بەيٸمدەلۋ كەرەك, ٶزگەرٸستەرگە قالاي يكەمدەلۋ كەرەك, وسى قارقىندى ٶزگەرٸپ جاتقان ەلەمدە قالاي وقىتامىز جەنە وقيمىز».
2024 جىلعى «قازاقستان مۇعالٸمٸ» ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ, تاتيانا بەلوۋسوۆا اتاپ ٶتتٸ:
«مۇعالٸمدەرگە قاۋٸپ تٶنٸپ تۇر ما? بۇل ويدان شىعارىلعان. جاساندى ينتەللەكت — الماستىرۋشى ەمەس, قۇرال. ول شابىت بەرٸپ, جان جاراسىن تٷسٸنٸپ, ٷنسٸزدٸكتٸ ەستي المايدى. ەڭ باستىسى — بالالاردىڭ سەنٸمٸ مەن نازارىن اۋدارا وتىرىپ, ونى قالاي قولدانۋدى ٷيرەنۋ».
ونىمەن تاراز قالاسىنداعى نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەبٸنٸڭ مۇعالٸمٸ, «قازاقستان مۇعالٸمٸ» ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ فيناليسٸ ميرلان دجۋسامباەۆ تا كەلٸستٸ. ول بىلاي دەدٸ:
«Spotify كەشكە نە تىڭدايتىنىمىزدى بٸلەدٸ. Netflix كٶڭٸل-كٷيٸمٸزدٸ دٶپ باسادى. دەمەك, بٸلٸم دە دەل سونداي دەربەستەندٸرٸلگەن بولا الادى. ەلجەلٸلەر — تەك كٶڭٸل كٶتەرۋ ٷشٸن ەمەس. بۇل — نازار اۋدارۋدىڭ قۋاتتى قۇرالى. ەگەر بالالار ساعاتتاپ TikTok-تا وتىرسا, وندا بٸلٸمدٸ سول جەرگە اپارۋ كەرەك. قازٸرگٸ مۇعالٸم تەك سىنىپتا ەمەس, ەلجەلٸدە دە بولۋى كەرەك.»
پەداگوگتەر جي جەنە باسقا تسيفرلى پلاتفورمالار وقۋشىلار نازارىن اۋدارۋدىڭ تيٸمدٸ قۇرالىنا قالاي اينالا الاتىنىن تالقىلادى. ەسٸرەسە, مەكتەپتە جي قولدانعانداعى ەتيكا مەن قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە, بٸلٸم بەرۋ پروتسەسٸن دەربەستەندٸرۋ مەن ويىنعا اينالدىرۋ تەسٸلدەرٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلدٸ.
ساراپشىلار پٸكٸرٸ
باعدارلامانىڭ ەڭ ەرەكشە بٶلٸگٸ — اندرەي كوميسساروۆتىڭ جٷرگٸزۋٸمەن ٶتكەن ينتەللەكتۋالدىق رەيۆ بولدى. «سينەرگييا» كورپوراتسيياسىنىڭ جاساندى ينتەللەكت جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى ەرٸ «يۋنا» جەكەمەنشٸك مەكتەبٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى كوميسساروۆ ۇستازداردى توپتارعا بٶلٸپ, ولارعا Perplexity.ai, Qwen LLM سيياقتى ٸٸ-قۇرالداردى جەنە ۆيزۋالدى كونتەنت گەنەراتورلارىن قولدانا وتىرىپ, ينتەراكتيۆتٸ ساباقتار قۇرۋدى ۇسىندى. قاتىسۋشىلار جاساندى ينتەللەكتتٸڭ اقپارات ٸزدەۋ, ساباق جوسپارىن قۇرۋ جەنە وقۋ ماتەريالدارىن ۆيزۋاليزاتسييالاۋ پروتسەسٸندەگٸ مٷمكٸندٸكتەرٸن ٸس جٷزٸندە سىناپ كٶردٸ. بۇل ۇستازدارعا ارنالعان شىنايى كرەاتيۆتٸ جارىس بولدى — تسيفرلىق تەحنولوگييالاردىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن بارىنشا سەزٸنگەن سەت! ٶز سٶزٸندە كوميسساروۆ اتاپ ٶتتٸ:
«جاساندى ينتەللەكت – مۇعالٸمدٸ الماستىرۋ ەمەس, ونىڭ ەلەۋەتٸن كٷشەيتۋ تۋرالى. جاڭا قۇرالداردى مەڭگەرٸپ قانا قويماي, ەر وقۋشى ولاردىڭ كٶمەگٸمەن ٶز ەلەۋەتٸن اشا الاتىنداي, يكەمدٸ ەرٸ بەيٸمدەلگەن وقىتۋ جٷيەسٸن قالاي قۇرۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸنۋ ماڭىزدى.»
رەسەيدٸڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن مۇعالٸمٸ جەنە STEM-بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى سەرگەي لوۆياگين بىلاي دەدٸ:
«بٷگٸنگٸ مەكتەپ تەحنولوگييالاردى ەلەمەي قويا المايدى. ەگەر مۇعالٸم زامانعا ساي بولماسا, وقۋشىلارمەن بايلانىسىن جوعالتادى. جاساندى ينتەللەكت — بۇل كٶشٸرۋگە ارنالعان قۇرال ەمەس, بٸلٸم بەرۋدٸ شىنايى, قىزىقتى ەرٸ تيٸمدٸ ەتەتٸن قۋاتتى كٶمەكشٸ. ەڭ باستىسى — ونى ناقتى بٸلٸم بەرۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ ورنىنا قويۋ ەمەس, اقىلمەن پايدالانۋ, ونىمەن ەرٸپتەس بولۋ»
قورىتىندى جەنە كەلەسٸ قادامدار
ۋوركشوپ سوڭىندا قاتىسۋشىلار سەرتيفيكاتتار مەن ونلاين-كۋرستى ٶتۋ مٷمكٸندٸگٸن الدى.
ٸس-شارانىڭ باس سەرٸكتەسٸ — ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸرٸ سانالاتىن, 9500-دەن استام ستۋدەنت بٸلٸم الاتىن اگەۋ بولدى. ۋنيۆەرسيتەت تەك الاڭ ۇسىنىپ قانا قويماي, ۋوركشوپتىڭ تەڭ ۇيىمداستىرۋشىسى رەتٸندە دە قاتىستى, بۇل ونىڭ زاماناۋي بٸلٸم شەشٸمدەرٸنٸڭ ورتالىعى ەكەنٸن تاعى بٸر مەرتە راستادى.
