ەستەرٸڭٸزدە بولسا, بيىل 16 ناۋرىزدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىن جارييالادى. بۇل جولداۋ قوعام قاجەتتٸلٸگٸنەن تۋعان, ەڭگٸمە باسىندا ايتقان مەملەكەت قاجەتتٸلٸگٸنەن تۋعان جولداۋ ەدٸ. بۇل ەرينە حالىقتىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان پرەزيدەنت باستامالارىنىڭ بٸرٸ بولاتىن. مۇنى جٷزەگە اسىرۋ ٶتە ٶزەكتٸ ەرٸ كٷردەلٸ پروتسەسس ەكەنٸ انىق.
جولداۋدا كٶرسەتٸلگەن جاڭا ساياسي رەفورمالار مەن 10 باعىت بويىنشا ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ٶزگەرٸس جاساۋ – قوعامدىق بەلسەندٸلٸك پەن بٸلٸكتٸلٸكتٸ تالاپ ەتەتٸنٸ انىق. جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىرۋدا ٶتكەننٸڭ قاتەلٸگٸن قايتالاماي, ەربٸر باستاما قوعام ويىنان, حالىقارالىق تەجٸريبەلەردەن جەنە دە ەكسپەرتتٸك ساراپتامالاردىڭ جيىنتىعىنان قالىپتاسۋى اسا ماڭىزدى.
«Sarap ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸ قانداي? كەز كەلگەن ۇيىمنىڭ ماقساتى مەن مٸندەتٸ, جوسپارى بولاتىنى سيياقتى, «Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ دا ٶز مٸندەتتەرٸ بار. مىسالى, جاڭا ساياسي رەفورمالار مەن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەردٸ جٷزەگە اسىرۋدىڭ ىقتيمال سالدارىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. ساياسي جٷيەنٸ قوزعالىسقا كەلتٸرەتٸن مەحانيزمدەردٸ ۇسىنىپ وتىرادى; قوعام مەن بيلٸك اراسىندا سەنٸم مەن ديالوگ ورناۋىنا دەنەكەر قىزمەتٸن اتقارادى.
جاڭا قازاقستاندا جاڭا ساياسي مەدەنيەت پەن قوعامداعى ٶزارا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ارتۋىنا جول اشادى. بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشىلار, قارجىگەرلەر, ەكونوميستەر مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ باسىن قوسىپ, بٸلٸكتٸ ماماندارمەن ەلٸمٸزدە قوردالانعان مەسەلەلەردٸ تالقىلاپ, ساۋاتتى تالدامالىق ۇسىنىس ەزٸرلەۋ, قوعامدىق پٸكٸر قالىپتاستىرۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى. قوعامدىق سانانى تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتۋ, ترانسفورماتسييالاۋ ارقىلى جارقىن بولاشاقتىڭ بەينەسٸن قالىپتاستىرتۋ سيياقتى ۇلى مٸندەتتەرٸ بار.
ەرينە, ساياسي رەفورما تەك قانا بەلگٸلٸ بٸر زاڭدارعا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ نەمەسە جاڭا بٸر نوماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازانى قالىپتاستىرۋ ەمەس, ەڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە ول ەلٸمٸزدەگٸ ساياسي پروتسەستەردٸ جاڭارتۋ, زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ بولىپ تابىلادى. وسى ماقساتتى تۋ ەتكەن «Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ وتىرىستارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ مەن جەرگٸلٸكتٸ ماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ, قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ, ساياساتتانۋشىلار مەن تٷرلٸ سالا ٶكٸلدەرٸن قامتىعان ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ٶتٸپ وتىرادى.
تٷسٸندٸرە كەتەيٸك. وتىرىس دٶڭگەلەك ٷستەل, سۇراق-جاۋاپ فورماتتارىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جٷزەگە اسادى. ەكسپەرتتٸك تالداۋ كەزٸندە ەر سپيكەرگە 5 مينۋتتىق رەگلامەنت بەرٸلەدٸ. سپيكەرلەر سٶزدەرٸنەن كەيٸن تالقىلاۋ بٶلٸمٸ باستالادى جەنە وتىرىس سوڭىنا قاراي اشىق ميكروفون بٶلٸگٸندە قاتىسۋشىلار, جۋرناليستەر ٶزدەرٸنٸڭ سۇراقتارىن قويا الادى. بۇل كلۋب قىزمەتٸنٸڭ اشىقتىعىن, ەشقانداي شەكتەۋدٸڭ جوقتىعىن كٶرسەتەدٸ. سوندا كلۋب وتىرىستارى ەركٸن فورماتتا ٶتەدٸ.
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ وتىرىستارى ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ايماقتارىن قامتۋ ٷشٸن رەسپۋبليكا كٶلەمٸندە كٶشپەلٸ ساراپتامالىق وتىرىستارىن ٶتكٸزەدٸ. وسى ارقىلى ٶڭٸرلەردەگٸ ساياساتتانۋشىلار, زاڭگەرلەر مەن ماسليحات دەپۋتاتتارى, ەر ايماقتاعى ازاماتتىق قوعام بەلسەندٸلەرٸن ەكسپەرتتٸك تالقىلاۋعا تارتىپ, جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرٸپ وتىرادى. بۇل پروتسەستەر ەرينە ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالارعا قاتىستى ٶڭٸرلەردە قوعامدىق پٸكٸر قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتٸپ وتىرادى.
ەكسپەرتتٸك تالداۋلارعا مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى, پارتييا بەلسەندٸلەرٸ, باسقارما باسشىلارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, ساياساتتانۋشىلار مەن ساراپشىلار قاتىسىپ, پرەزيدەنت جولداۋى مەن ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالاردى جان-جاقتى ساراپتاپ, قوعامدىق پٸكٸر تۋدىرىپ, حالىققا جەتكٸزۋگە تىرىستى. كونستيتۋتسييالىق رەفەرەندۋمنىڭ ماڭىزدىلىعى تٷسٸندٸرٸلٸپ, قوعام مەن جۋرناليستەردەن كەلٸپ تٷسكەن ساۋالدارعا ماماندار تاراپىنان جاۋاپتار بەرٸلدٸ.
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ وتىرىستارىنا وتاندىق باسپاسٶز دەرلٸك شاقىرىلدى. مەسەلەن, «Qazaqstan», «حابار», «AstanaTV», «ەۋرازييا» بٸرٸنشٸ ارناسى», «Qyzyljar», «Altai», «Ontustik», «Turkistan tv», «ايعاق» سىندى تەلەارنالار شاقىرىلعان. ال سايتتاردان «Baq.kz», «Inform.kz», «DK News», «Zakon.kz», «Kior.kz», «Ruh.kz», «Inbusiness.kz», «Elorda.info», «Mail.kz», «Ult», «Baigenews», «KazInform» پورتالدارىندا, جەرگٸلٸكتٸ گازەتتەردە, «Instagram», «Facebook» جەنە «Telegram» ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرٸندە اقپاراتتىق ماتەريالدار مەن شاراعا قاتىستى پوستتار جارييالانىپ وتىرعان.
كلۋب بٸر ايدا جالپى سانى 238 قاتىسۋشىنى قامتىعان 7 وتىرىس ٶتكٸزٸپ, وندا پرەزيدەنت جولداۋى, ساياسي رەفورمالار مەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىستى 6 تاقىرىپ ەكسپەرتتەر تاراپىنان تالقىلانىپ, رەسپۋبليكالىق جەنە ايماقتىق تەلەارنالاردا جارييالانعان سيۋجەتتەر سانى 36 بولسا, رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق گازەتتەر مەن باق بەتتەرٸندە جارييالانعان ماقالالار سانى 149, ال «Facebook», «ينستاگرام», «تەلەگرام» ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرٸندە 84 پوست جارييالانعان.
كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار قابىلداۋ مەسەلەسٸ بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ ٶتكٸزٸلۋٸنە بايلانىستى 3 ايماقتا ساۋالناما جٷرگٸزٸلگەن. «رەفرەندۋمنىڭ ٶتكٸزٸلۋٸن قولدايسىز با, قولدامايسىز با?», «رەفەرەندۋمعا قاتىساسىز با, جوق پا?», «كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر تۋرالى اقپارات بٸلەسٸز بە, بٸلمەيسٸز بە?» دەگەن سۇراقتار قويىلعان قاتىسۋشىلارعا.
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ رەفەرەندۋم بويىنشا ساۋالناما نەتيجەلەرٸ تٶمەندەگٸدەي:
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ ارنايى تەلەگرام كانالى اشىلىپ, ەكسپەرتتەر تاراپىنان ايتىلعان ويلار مەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىستى اقپاراتتار تۇراقتى تٷردە جارييالانىپ تۇرادى قازٸر. تەلەگرام كانالعا جازىلۋشىلار سانى – 420 ادامعا جەتكەن. الداعى ۋاقىتتا جازىلۋشىلار سانى ارتاتىنى انىق. ٶيتكەنٸ كلۋب كٶتەرگەن تاقىرىپتار ٶتە ٶزەكتٸ, ەرٸ قاجەتتٸ.
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبى از عانا ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە ماماندار تاراپىنان ساياسي, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋدىڭ, شەشۋ جولدارىن ۇسىنۋدىڭ جاڭا ديالوگتىق الاڭىن قالىپتاستىرىپ ٷلگەرگەن. بۇل ماقساتتى اۋديتورييامەن تۇراقتى جاسالىنىپ جاتقان كەشەندٸ جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ قازاقستاندىقتاردىڭ پٸكٸرٸ مەن كٶزقاراستارىنا ەسەر ەتەتٸنٸن ەسكەرۋ قاجەت.
نەگٸزگٸ ماقسات حالىق پەن قوعامنىڭ ورتاسىندا, بيلٸك پەن حالىقتىڭ اراسىندا ديالوگ قۇرا وتىرىپ, ەل ازاماتتارىمىزدىڭ ساياسي ساۋاتىن ارتتىرۋ, ٶركەنيەتتٸ ساياسي مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋ.
دەل قازٸر ەلەمدە گەوساياسي احۋال ٶتە كٷردەلٸ. وسىنداي قيىن كەزەڭدە ەلٸمٸزدە جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان كەشەندٸ رەفورمالاردى ەربٸر قازاقستاندىققا تٷسٸندٸرۋ قاجەت. وسى ورايدا, جالپىۇلتتىق يدەيا قىزمەتٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن سەزٸندٸرۋ بويىنشا يدەولوگييالىق بلوكتىڭ مٷلتٸكسٸز, ەففەكتيۆتٸ ۇيىمداستىرىلعان ەلەۋمەتتٸك-ساياسي جوبالار كەشەنٸن قالىپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى ەكەنٸن ايتا كەتەيٸك. «Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبى وسى جوعارى سەنٸمدٸ اقتاپ, مەملەكەتتٸك مٷددە مەن ەلدٸك مەسەلەلەردٸڭ وڭتايلى شەشٸلۋٸنە ٶزٸندٸك ٷلەسٸن قوسا بٸلەدٸ دەپ سەنەمٸز.
ساراپشى كٶزٸمەن:
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبى ەر سالا بويىنشا مامانداردىڭ باسىن بٸرٸكتٸرٸپ, ەلٸمٸزدەگٸ ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك, ساياسي مەسەلەلەردٸڭ بارىسىن تالقىلىپ, شەشۋ باعىتتارىن ساراپتايتىن پلاتفورما بولىپ تابىلادى.
وسى ۋاقىتتار ٸشٸندە رەفەرەندۋم بويىنشا ٶڭٸرلەردٸ ارالاپ, حالىققا تٷسٸندٸرۋ بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ ەكسپەرتتەرمەن, ساراپشىلارمەن دٶڭگەلەك ٷستەلدەر ٶتكٸزٸلدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا «Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبىنىڭ ارنايى تەلەگرام كانالى اشىلىپ, ەكسپەرتتەر تاراپىنان ايتىلعان ويلار مەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا, ٶزگە دە پروتسەستەرگە قاتىستى اقپاراتتار تۇراقتى تٷردە جارييالانىپ تۇرادى.
«Sarap» ەكسپەرتتٸك كلۋبى – ماماندار تاراپىنان ساياسي, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋدىڭ, شەشۋ جولدارىن ۇسىنۋدىڭ جاڭا ديالوگتىق الاڭىن قالىپتاستىردى.
بۇل ماقساتتى اۋديتورييامەن تۇراقتى جاسالىنىپ جاتقان كەشەندٸ جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ قازاقستاندىقتاردىڭ پٸكٸرٸ مەن كٶزقاراستارىنا ەسەر ەتەتٸنٸن ەسكەرۋ قاجەت.
نەگٸزگٸ ماقسات حالىق پەن قوعامنىڭ ورتاسىندا, بيلٸك پەن حالىقتىڭ اراسىندا ديالوگتى قۇرا وتىرىپ, ازاماتتارىمىزدىڭ ساياسي ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ, ٶركەنيەتتٸ ساياسي مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋ.
