قازاقستان قارجىگەرلەرٸ قاۋىمداستىعى تالداۋ ورتالىعىنىڭ وتاندىق باعالى قاعازدار نارىعىنىڭ 2024 جىلعى توعىز ايىنا جاساعان شولۋى جارييالاندى. سونىمەن باعالى قاعازدار نارىعىنداعى بيىل كٶزگە ەرەكشە تٷسكەن قۇبىلىستار مەن قور بيرجاسىنداعى باستى وقيعالار تۋرالى Dalanews.kz سايتىنان وقىپ-بٸلە وتىرىڭىزدار.
اتالعان كەزەڭدەگٸ باستى تەندەنتسييالار:
- قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىنا قاراماستان, قاڭتار-قىركٷيەك ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا KASE يندەكسٸ 23,5%-عا, ال AIXQI يندەكسٸ 12,4%-عا ٶستٸ.
- جەرگٸلٸكتٸ يندەكستەردٸڭ ٶسٸمٸ اتالعان كەزەڭدەگٸ تەڭگە جيناعى سيپاتىنداعى دەپوزيتتەردٸڭ تابىسىنان سەل-پەل جوعارى بولدى: دەپوزيتتەردٸڭ جىلدىق تابىسى 13-16% ارالىعىندا بولسا, ال وبليگاتسييالار بويىنشا بۇل كٶرسەتكٸش 12-20% ارالىعىن قامتىدى.
- اكتسييالار باعاسى كورپوراتيۆتٸك تابىستار مەن ديۆيدەندتٸك تٶلەمدەردٸڭ ارتۋى, جارييالانعان كورپوراتيۆتٸك جەنە رەيتينگتٸك وڭ بولجامدار, سونداي-اق ەكونوميكاداعى تۇراقتى جاعداي جەنە اقشا ماسساسىنىڭ 16,4%-عا ٶسٸمٸ اياسىندا كٶتەرٸلە تٷستٸ.
- سالا بويىنشا قاراستىرساق, ەڭ ٷلكەن ٶسٸمدٸ بانك سەكتورى مەن فينتەح يندۋستريياسى, تەلەكوممۋنيكاتسييا جەنە مۇناي-گاز سالالارى كٶرسەتتٸ.
- يندەكستەلگەن اكتسييالار (KASE + AIX) ساۋدا-ساتتىعىنىڭ جالپى كٶلەمٸ 143,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, ونىڭ 60%-دان استامى ٷش قۇرالعا تيەسٸلٸ: Air Astana اكتسييالارى (ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸنٸڭ 23%-ى), حالىق بانكٸ (15%) جەنە قازاتومٶنەركەسٸپ (11%).
- ەسەپتٸلٸك كەزەڭٸندە جاڭادان اشىلعان ينۆەستيتسييالىق شوتتار سانى تاعى دا ارتىپ, ينۆەستورلار جالپى سانى 891 مىڭ جاڭا شوت اشتى, ال جەكەلەگەن ينۆەستورلاردىڭ ەكٸنشٸ نارىقتاعى ٷلەسٸ جىل باسىندا 43%-دا قۇراسا, قىركٷيەكتە 62%-عا دەيٸن جەتتٸ.
- يندەكستەردٸڭ وڭ ديناميكاسى مەن كٶگٸلدٸر فيشكالاردىڭ ارتۋى اياسىندا قور نارىعىنىڭ كاپيتاليزاتسيياسى 31,5 ترلن تەڭگەگە (+17,8%) جەتتٸ, بۇل جٸٶ-نٸڭ 23,5%-ىن قۇرايدى; ال ينۆەستيتسييالىق پورتفەلدەر باسقارۋىنداعى اكتيۆتەر كٶلەمٸ 1,6 ترلن تەڭگەگە (+60,1%) دەيٸن ارتتى, بۇل - جٸٶ-نٸڭ 1,1%-ىنا تەڭ كەلەتٸن كٶرسەتكٸش.
- ەسەپتٸلٸك كەزەڭدە كٸرٸستٸلٸك قيسىعى ايتارلىقتاي ٶزگەردٸ (كٸرٸس قيسىعى - ٷش ايدان 30 جىلعا دەيٸن ەرتٷرلٸ ٶتەۋ مەرزٸمدەرٸ بويىنشا وبليگاتسييالار بويىنشا كٸرٸستٸلٸكتٸ كٶرسەتەتٸن گرافيكالىق يلليۋستراتسييالار), بۇل ۇلتتىق بانكتٸڭ نوتتار شىعارىلىمىنىڭ كٷرت قىسقارتۋىمەن (ايىنا 1 رەتكە دەيٸن), قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ ەميسسييالىق بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ ارتۋىمەن (5,4 ترلن تەڭگە vs 4,9 ترلن تەڭگە 2023 جىلدىڭ 9 ايىندا), سونداي-اق بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ (تٶرت رەت تٶمەندەتٸلدٸ ) تٶمەندەۋٸمەن بايلانىستى.
- سونىمەن قاتار, مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدار بويىنشا جوعارى ستاۆكالار رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ قاراجاتتارىنىڭ رەكوردتىق اعىنىن ىنتالاندىردى: ولاردىڭ ينۆەستيتسييالارى 127%-عا, ياعني 455 ملرد تەڭگەدەن 967 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. بۇل ولاردىڭ ٷلەسٸنٸڭ 2,2%-دان 4,0%-عا دەيٸن, دەمەك ەكٸ ەسەگە ٶسكەنٸن بايقاتادى.
- رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ قاراجات اعىنى تەۋەكەلگە قارسى جوعارى كٸرٸستٸلٸك نورماسىنا بەرٸلگەن باعانى كٶرسەتەدٸ, بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتاعا قىسىمدى تٶمەندەتٸپ, سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن تٶمەندەتۋ تسيكلىنا قايتا ورالۋدى مەڭزەيتٸن فاكتورلاردىڭ بٸرٸ بولۋى مٷمكٸن.
- قارجىلىق جاعدايلاردىڭ سالىستىرمالى تٷردە قاتاڭ بولۋىنا قاراماستان, بيرجاعا ورنالاستىرىلعان كورپوراتيۆتٸك وبليگاتسييالاردىڭ كٶلەمٸ ٷش ەسەگە جۋىق ارتتى: 1,3 ترلن تەڭگەدەن 3,1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن. بۇل كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەلسەندٸلٸگٸ اياسىندا ورىن الدى: بەيتەرەك ۇلتتىق حولدينگٸ – 440 ملرد تەڭگە, قازاقستان تۇراقتىلىق قورى – 247 ملرد تەڭگە, ٶنەركەسٸپتٸك دامۋ قورى – 240 ملرد تەڭگە, قازاقستان دامۋ بانكٸ – 72 ملرد تەڭگە, جەكەلەگەن ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەر: Bereke Bank – 401 ملرد تەڭگە, Halyk Bank – 39 ملرد تەڭگە, RBK – 33 ملرد تەڭگە, Home Credit – 31 ملرد تەڭگە جەنە مقۇ-لار.
ەلٸمٸزدٸڭ قور نارىعى سوڭعى بەس جىلدىڭ ٸشٸندە تٶرت جىل قاتارىنان ەكٸ تاڭبالى ٶسٸمدٸ كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. بۇل, نەگٸزٸنەن, كومپانييالاردىڭ قارجىلىق نەتيجەلەرٸنٸڭ جوعارى بولۋى مەن ديۆيدەندتٸك تٶلەمدەردٸڭ كٶبەيۋٸمەن, ينۆەستورلار بازاسىنىڭ كەڭەيۋٸمەن, اقشا ماسساسىنىڭ ٶسۋٸمەن, پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەردٸڭ تٶمەندەۋٸمەن جەنە ەلەمدٸك كاپيتال نارىقتارىنداعى تەۋەكەلدەرگە دەگەن تەبەتتٸڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرىلادى.
"اكتسييا باعالارىنىڭ جىلدامىراق ٶسۋٸنە بايلانىستى نارىقتاعى ورتاشا ديۆيدەندتٸك تابىستىلىق 7,4%-دان 4,4%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. دەگەنمەن, باعانىڭ ٶسۋٸ مەن ديۆيدەندتٸك كٸرٸستٸلٸكتٸ ەسكەرسەك, جەرگٸلٸكتٸ نارىقتاعى تەۋەكەل پايداسىنىڭ نورماسى ەلٸ دە جوعارى بولىپ قالا بەرمەك. ال جىل سوڭىنا دەيٸن ەكٸ ەميتەنتتٸڭ توقساندىق ديۆيدەندتەر, سونداي-اق تاعى ەكٸ ەميتەنتتٸڭ قوسىمشا ديۆيدەندتەر تٶلەۋٸ كٷتٸلٸپ وتىر, بۇل ورتاشا ديۆيدەندتٸك تابىستىلىقتى ارتتىرىپ, نارىقتاعى جاعىمدى كٶڭٸل-كٷيدٸ قولداي تٷسەدٸ", — دەيدٸ ساراپشىلار.
نارىقتاعى ٶتٸمدٸلٸك اعىنى تەڭگە تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەر بويىنشا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە ىقپال ەتە تٷسەدٸ, سونداي-اق تٶلەنگەن ديۆيدەندتەردٸڭ قايتا ينۆەستيتسييالانۋىنا, تۇرعىن ٷي نارىعىنداعى باعا ٶسٸمٸنٸڭ بەسەڭدەۋٸنە, سونداي-اق پوتەنتسيالدى ينۆەستورلار ٷشٸن قازٸرگٸ جەڭٸلدٸكتەردٸڭ ساقتالۋى مەن ەدٸل سالىق سالىمىن ەنگٸزٸلۋٸنە سەرپٸن بەرەدٸ.
"ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداۋشى مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدار نارىعىنداعى رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ بەلسەندٸلٸگٸ, قاراشا ايىنداعى توقساندىق سالىق كەزەڭٸ جەنە تۇتىنۋ باعالارىنىڭ ايلىق يندەكسٸن (قىركٷيەك ايىندا 0,4%) قاجەتتٸ كٶرسەتكٸشكە (0,41%) قايتارۋ ٷشٸن, ياعني جىلدىق ينفلياتسييانىڭ 5%-دىق ماقساتتى دەڭگەيٸنەن اسىرماس ٷشٸن ۇلتتىق بانكتٸڭ بازالىق سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن تٶمەندەتۋ تسيكلىن قايتا جاڭعىرتۋىنا مٷمكٸندٸك بەرۋٸ ىقتيمال. ايتا كەتەيٸك, بازالىق سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ بويىنشا كەلەسٸ وتىرىس (29.11) توقساندىق فيسكالدىق كەزەڭ (25.11) اياقتالا سالىسىمەن بٸردەن ٶتكٸزٸلەدٸ", — دەيدٸ قفق ساراپشىلارى.
