قىزمەتكە جولداما: پرەزيدەنتتٸك كادرلىق رەزەرۆكە قالاي كٸرۋگە بولادى?
مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸ پرەزيدەنتتٸك جاستار كادرلىق رەزەرۆٸنە كەزەكتٸ ٸرٸكتەۋ بيىل كٷزدە ٶتكٸزٸلەتٸنٸن حابارلادى. جالپى, پرەزيدەنتتٸك كادرلىق رەزەرۆكە ٸرٸكتەۋ ەڭ العاش رەت 2019 جىلى ٶتكەن بولاتىن. مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸنٸڭ باسشىسى دارحان جازىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەنەرگەتيكا, بٸلٸم بەرۋ سەكٸلدٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار سالالاردا رەزەرۆشٸلەر سانى از. سوندىقتان ۆەدومستۆو رەزەرۆتٸڭ سالالىق توپتارىن قايتا قاراۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن قاتار, ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا رەزەرۆتەن شىعۋ تەرتٸبٸن بەكٸتەتٸن جارلىق قابىلدانعان. اگەنتتٸك باسشىسى بٷكٸل رەسپۋبليكا بويىنشا ٶڭٸرلٸك جاستار كادرلىق رەزەرۆتەرٸن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن, ال بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶڭٸرلەردٸڭ جاستارى ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك باسپالداققا اينالاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
ەندٸ كادر رەزەرۆٸنە ٸرٸكتەۋ قالاي جٷرگٸزٸلەتٸنٸنە توقتالساق. پرەزيدەنتتٸك جاستار كادرلىق رەزەرۆٸنە ٸرٸكتەۋ 2019 جەنە 2021 جىلدارى جٷرگٸزٸلدٸ. بيىل ٸرٸكتەۋ اشىق ەرٸ ەدٸل بولۋى ٷشٸن كەزەڭدەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ ونلاين فورماتتا ارنايى قۇرىلعان ەلەكتروندىق پلاتفورمادا ٶتەدٸ.
مەسەلەن, 2019 جىلى ٸرٸكتەۋدە كەزەڭدەر اراسىندا:
- قۇجاتتاردى قابىلداۋ;
- قابٸلەتتەردٸ سىناۋ;
- تەستٸلەۋدٸ تەكسەرۋ;
- ەسسە جازۋ;
- جوبالاردى تانىستىرۋ بولدى.
ال ساراپتامالىق كوميسسييادا قۇزىرەتتەردٸ باعالاۋ جەنە ەڭگٸمەلەسۋ ٷمٸتكەرلەردٸڭ تٸكەلەي قاتىسۋىمەن جٷرگٸزٸلگەن.
اگەنتتٸكتٸڭ بەرگەن مەلٸمەتتەرٸنە سٷيەنسەك, 2021 جىلى ٸرٸكتەۋ كەزەڭدەرٸنە ەسسە جازۋدىڭ جەنە جوبانى تانىستىرۋدىڭ ورنىنا سيتۋاتسييالىق ەسەپتەردٸ شەشۋ جەنە قۇزىرەتتٸلٸكتٸ باعالاۋ جۇمىسىنىڭ بٶلٸگٸ رەتٸندە قۇرىلىمدىق مٸنەز-قۇلىق سۇحباتى جاڭادان ەنگٸزٸلگەن. سونداي-اق ٷمٸتكەرلەر مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ورتا دەڭگەيدەن تٶمەن ەمەس بٸلەتٸندٸگٸن راستاۋعا تيٸس بولعان. قۇجاتتاردى قابىلداۋ, قابٸلەتتەردٸ تەستٸلەۋدەن ٶتۋ, سيتۋاتسييالىق مٸندەتتەردٸ شەشۋ, بارلىعى ەلەكتروندىق پلاتفورمادا جٷرگٸزٸلسە, ال ساراپتامالىق كوميسسييادا قۇزىرەتتەردٸ باعالاۋ جەنە ەڭگٸمەلەسۋ وفلاين فورماتتا ٶتكەن ەكەن.
ٷمٸتكەرلەردٸ ٸرٸكتەۋگە تەك مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسى عانا ەمەس, باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندار قاتىسقان. قاجەت بولعان جاعدايدا قوعام قايراتكەرلەرٸ, اكادەمييالىق ورتا جەنە بيزنەس قوعامداستىق ٶكٸلدەرٸ تارتىلادى. بٸراق سوڭعى شەشٸمدٸ ۇلتتىق كوميسسييا قابىلدايدى.
سونىمەن, ٸرٸكتەۋ كەزٸندە قانداي كريتەرييلەر ەسكەرٸلەدٸ?
بۇل جوبا بٸرٸنشٸ كەزەكتە جاس جەنە تالانتتى قازاقستاندىقتار ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك باسپالداق رەتٸندە قۇرىلعانىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸ تالاپتار تٸزٸمٸن قاتاڭداتپاۋدى, كٶبەيتپەۋدٸ ويلاستىرىپتى. وسىلايشا, تالاپتاردىڭ ەڭ از تٸزبەسٸ جاسالادى, اتاپ ايتقاندا ٷمٸتكەردٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 35 جاستان اسپاعان ازاماتى بولۋى, جوعارى بٸلٸمٸ جەنە بەس جىلدىق جۇمىس ٶتٸلٸ بولۋى تيٸس.
تاڭداۋ قانشالىقتى قيىن? وسى تٶڭٸرەكتەگٸ قولدا بار مەلٸمەتتەردٸ «سٶيلەتەر» بولساق, 2019 جىلى ٸرٸكتەۋگە 13 مىڭنان استام ادام قاتىسىپتى. بٸراق رەزەرۆكە تەك 300 ادام كٸرگەن. بۇل ٷمٸتكەرلەردٸڭ نەبەرٸ 2,2 پايىزى عانا. بۇل ٶز كەزەگٸندە جاستار كادرلىق رەزەرۆٸنە بەسەكەلەستٸك ٶتە جوعارى ەرٸ قاتال ەكەندٸگٸن كٶرسەتسە كەرەك.
2021 جىلعى ٸرٸكتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا ٶتٸنٸمدەر سانى سەگٸز مىڭنان اسقان, ونىڭ 50-ٸ عانا, ياعني 0,6 پايىزى ٶز ماقساتىنا جەتتٸ.
قانشا رەزەرۆشٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردا لاۋازىمعا يە بولدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ٸزدەر بولساق, الدىڭعى ەكٸ ٸرٸكتەۋدٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەزەرۆكە 350 ادام قابىلدانعان. ونىڭ ٸشٸندە 258 رەزەرۆشٸ لاۋازىمدارعا يە بولدى. اتاپ ايتار بولساق, ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردا 129 رەزەرۆشٸ, ٶڭٸرلەردە – 39, ۇلتتىق كومپانييالاردا – 49, جەكە جەنە ٶزگە دە ۇيىمداردا – 41 رەزەرۆشٸ بار. وسىلايشا, مەملەكەتتٸك ورگانداردا 168 رەزەرۆشٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. ونىڭ ٸشٸندە زاڭگەرلەر, ەكونوميستەر, IT, مۇناي جەنە گاز سالاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ باسىم.
سونىمەن قاتار, رەزەرۆ مٷشەلەرٸ جاۋاپتى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ اتقارادى. مەسەلەن, ساياسي لاۋازىمداردى 23 رەزەرۆشٸ, «ا» كورپۋسىنىڭ لاۋازىمىن – 10 ادام, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى رەتٸندە – بٸر, وبلىستىق مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتى لاۋازىمىن – بٸر ادام اتقارادى.
قانداي جاعدايدا رەزەرۆشٸلەر تٸزٸمنەن شىعادى?
لاۋازىمدى اۋىستىرۋ رەزەرۆتەن شىعارۋ ٷشٸن نەگٸز بولىپ تابىلمايدى. رەزەرۆشٸلەر سول تٸزٸمدە قالىپ, باسقا لاۋازىمدارعا تاعايىندالۋعا جەنە قايتا تاعايىندالۋعا قۇقىلى. جالپى, 2019 جىلى رەزەرۆشٸ بولۋ مەرزٸمٸ – بەس جىل, ال 2021 جىلدان باستاپ رەزەرۆشٸ بولعاندار ٷشٸن ٷش جىل مەرزٸم بەكٸتٸلگەن. وسىلايشا, 2024 جىلعا دەيٸن رەزەرۆشٸلەر رەزەرۆ شەڭبەرٸندە لاۋازىمدارعا تاعايىندالۋعا قۇقىلى. بۇل رەتتە رەزەرۆكە قابىلداۋ لاۋازىمعا مٸندەتتٸ تاعايىنداۋدىڭ شارتى بولىپ تابىلمايدى. بارلىق تاعايىنداۋلار مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قولدانىستاعى قاجەتتٸلٸكتەرٸ شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ.
ال رەزەرۆتەن شىعارۋعا ىقپال ەتەتٸن نەرسەلەردٸڭ قاتارىندا:
- ٶز ەركٸمەن;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىنان ايرىلۋ, شەت مەملەكەت ازاماتتىعىنىڭ بولۋى;
- مەملەكەتتٸك قىزمەتكە كٸر كەلتٸرەتٸن تەرتٸپتٸك تەرٸس قىلىق;
- ونىڭ قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن باعالاۋ نەگٸزٸندە لاۋازىمىن تٶمەندەتۋ نەمەسە جۇمىستان شىعارۋ;
- قوعامدىق تەرتٸپ پەن ادامگەرشٸلٸككە قول سۇعاتىن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىققا تارتۋ;
- ەكٸمشٸلٸك سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ;
- قىلمىس نەمەسە قىلمىستىق تەرٸس قىلىق جاساۋ;
- سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شەكتەۋلەردٸ قابىلداۋدان باس تارتۋ;
- سوتتىڭ ەرەكەتكە قابٸلەتسٸز نەمەسە ەرەكەت قابٸلەتٸ شەكتەۋلٸ دەپ تانۋى,
- قر زاڭدارىنا سەيكەس تەرٸس سەبەپتەرمەن جۇمىستان شىعارۋ بار.
مٸنە, وسىلايشا باياعى قاساڭ قاعيدا – «تٸرەۋٸ بارلار عانا مەملەكەتتٸك قىزمەتكە تۇرادى» دەگەن تٷسٸنٸك بٸرتٸندەپ ەسكٸرٸپ, ارتتا قالىپ كەلەدٸ. پرەزيدەنت ٶزٸنٸڭ «حالىق بٸرلٸگٸ جەنە جٷيەلٸ رەفورمالار – ەل ٶركەندەۋٸنٸڭ بەرٸك نەگٸزٸ» اتالعان جولداۋىندا دا «ۋاقىت ٶتكٸزٸپ بوسقا وتىراتىندار مەن تاپسىرما ورىنداۋدان جالتاراتىندار قىزمەتٸن بوساتۋى كەرەك. بٸز قازٸر دامۋدىڭ شەشۋشٸ كەزەڭٸنە قادام باستىق. مەملەكەتتٸك اپپارات بٸرتۇتاس مەحانيزمدەي جۇمىلىپ, جۇمىس ٸستەۋگە مٸندەتتٸ» دەگەن ەدٸ. ال ول مٸندەتتەردٸ جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن مۇنداي باستامالاردىڭ, باعدارلامالاردىڭ
ماڭىزى اسا زور.
