Reuters اگەنتتٸگٸنٸڭ تاراتقان اقپاراتىنا سەنسەك, بٷگٸندە قىتاي رەسەيدەن گٶرٸ تٷركٸمەنستاننان گاز قۇبىرىن تارتۋعا ىقىلاسى اۋىپ وتىر.
7 جىلدان بەرٸ رەسەي قىتايعا قاراي «سيلۋ سيبيري-2» گاز قۇبىرىن تارتىپ, جىلىنا قوسىمشا 50 ملرد تەكشە مەتر كٶگٸلدٸر وتىندى ەكسپورتتاۋدى كٶزدەگەن-دٸ.
بٸراق ٶڭٸردەگٸ ساياسي احۋالدى باسشىلىققا العان قىتاي رەسەيدٸڭ ارزان گازىنان باس تارتىپ, ٶزدەرٸنە قاجەتتٸ كٶگٸلدٸر وتىننىڭ قوماقتى بٶلٸگٸن تٷركٸمەنستاننان تاسىمالداۋدى جٶن دەپ تاپتى.
قىتاي تٷركٸمەن گازى 30%-عا قىمبات بولسا دا, وسى باعىتتى تاڭدادى. الداعى ۋاقىتتا تٷركٸمەندەر «Line D» گاز قۇبىرى ارقىلى قىتايعا جىل سايىن تاعى دا 30 ملرد تەكشە مەتر گاز ەكسپورتتايتىن مٷمكٸندٸككە يە بولادى.
وسىلايشا قىتاي «سيلۋ سيبيري-2» گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىن تاعى دا بەلگٸسٸز مەرزٸمگە شەگەردٸ.
– دەل قازٸر قىتاي ورتالىق ازييا اۋماعىندا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇىرىلىمدارعا ينۆەستيتسييا سالۋدى وڭ شەشٸم دەپ قابىلدايدى. ٶيتكەنٸ, ورتالىق ازييانىڭ ەنەرگەتيكالىق جەلٸلەرٸن دامىتۋ ٸسٸ قىتاي ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزدى مەسەلە بولىپ تۇر. بۇل جەردە كوممەرتسييالىق تۇرعىدان پايىمداۋ قاتەلٸك بولادى, – دەيدٸ Reuters اگەنتتٸگٸنە پٸكٸر بٸلدٸرگەن بەلگٸسٸز قىتايلىق شەنەۋنٸك.
تاياۋدا Financial Times باسىلىمى دا «سيلا سيبيري-2» گاز قۇبىرىن تارتۋعا قاتىستى كەلٸسٸمدەردٸ كەيٸنگە قالدىرعانىن جازعان بولاتىن.
ال وسىدان بٸرشاما ۋاقىت بۇرىن قىتايعا رەسمي ساپارمەن بارعان رەسەي پرەمەر-مينيسترٸ ميحايلا ميشۋستين دە بۇل ٸستٸ تەزدەتۋگە كٷش سالعانىمەن, ونىڭ ەرەكەتٸنەن تٷك شىقپادى. قىتاي قازٸر رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىستىڭ قالاي اياقتالاتىنىن كٷتٸپ, اڭىسىن اڭدۋدا.
بٷگٸندە قىتاي سىرتتان قوماقتى گاز ساتىپ الاتىن دٷنيەجٷزٸندەگٸ ٷش ەلدٸڭ بٸرٸ. ولار ٶزدەرٸنە قاجەتتٸ كٶگٸلدٸر وتىندى گاز قۇبىرى ارقىلى رەسەي, ميانما جەنە ورتالىق ازييا (نەگٸزٸنەن تٷركٸمەنستان) ەلدەرٸنەن تاسىمالداۋدا. 2022 جىلى قىتاي گاز قۇبىرلارى ارقىلى 45,8 ملن توننا كٶگٸلدٸر وتىن تاسىمالداعان. بۇل قىتايدىڭ تۇتىناتىن جالپى گازىنىڭ 17%-ىن عانا قۇرايدى.
سونىمەن قاتار قىتاي ٶتكەن جىلى 63,4 ملن توننا سۇيىتىلعان گازدى دا ٶزگە ەلدەردەن ساتىپ الدى. بۇدان سۇيىتىلعان گاز قىتايدىڭ سۇرىنىسىن 41%-عا قاناعاتتاندىرىپ وتىرعانىن بايقايمىز.
قازٸر قىتايعا اينالاسىنداعى ەلدەردەن گاز قۇبىرى ارقىلى كٶگٸلدٸر وتىندى تاسىمالداۋ اسا تيٸمدٸ بولىپ تۇر. سول سەبەپتٸ جاقىن ۋاقىتتا قىتاي ٶزٸنە قاجەتتٸ گازدىڭ 20%-ىن گاز قۇبىرلارى ارقىلى تاسىمالداۋعا كٷش سالادى.
قىتاي 2014 جىلى «Line D» گاز قۇبىرىن سالۋدى ويعا العاندا ونىڭ قۇنى 6,7 ملرد دوللارعا باعالعان بولاتىن. كٷنٸ كەشە عانا سياندا ٶتكەن «ورتالىق ازييا جەنە قىتاي» فورۋمىندا تٶراعا سي تسزينپين ورتالىق ازيياداعى قىتايعا تارتىلعان تٶرتٸنشٸ گاز قۇبىرىن تەزدەتٸپ سالۋعا پەرمەن بەرگەنٸ بەلگٸلٸ.
ٶتكەنٸ جىلى قىتايدىڭ تٷركٸمەنستاننان ەكسپورتتاعانگازى 35 ملرد تەكشە مەتردٸ قۇراعان بولاتىن. ال دەل وسى ۋاقىتتا رەسەيدەن تاسىمالداعان گازدىڭ كٶلەمٸ 16 ملرد تەكشە مەترگە (4 ملرد دوللار) جەتكەن-دٸ.
ەگەر «Line D» گاز قۇبىرى سالىناتىن بولسا, قىتايعا نەگٸزگٸ گاز ەكسپورتتاۋشى ەل تٷركٸمەنستان بولادى. ال بۇل جايت رەسەيدٸڭ ارقاسىنا ايازاداي باتاتىنا ايتپاساق تا تٷسٸنٸكتٸ.
