بۇل جازبادا قىتاي ەلشٸسٸ كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ تارالا باستاعان شاقتا گەوساياسي ويىندارمەن جٷرگەندەردٸ ايىپتاي سٶيلەيدٸ.
– ٸندەت جايىلا باستاعان كەزدە نە بٸتٸرٸپ جٷردٸڭٸزدەر? گەوساياسي ويىن, ٸشكٸ ساياسات پەن قىتايدى قارالاۋدان قولدارىڭىز تيمەدٸ. قىتايلار ەلەمنٸڭ بٷكٸل ەلٸ, ونىڭ ٸشٸندە سٸزدەرگە ۇتىپ بەرگەن التىن ۋاقىتتى بوسقا سارپ ەتتٸڭٸزدەر, – دەيدٸ ەلشٸ.
چجان سياونىڭ باستاپقىدا كٸمگە جەكي سٶيلەگەنٸن ۇعۋ قيىن. بٸراق «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى شەنەۋنٸكتەرٸنٸڭ ٸندەتتٸڭ الۋ الۋ جٶنٸندەگٸ ەسكەرتۋلەرٸن «جالعان» دەپ, احۋالدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرمىز دەدٸڭٸزدەر. ال قازٸر ۆيرۋس شتاتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنە تاراپ, 40 ادام قازا بولعاندا, بٸردەن بٶرٸكتٸ اسپانعا اتۋدى قويىپ, ابدىراپ قالدىڭىزدار» دەگەن جولداردان كەيٸن ەلشٸنٸڭ مۇنى اقش-قا قاراتا جازعانى بٸلٸنەدٸ.
چجان سياو ٸندەتكە قارسى جەدەل ٸس-قيمىلدى قولعا الۋ ورنىنا «قىتايعا كٸنە ارتىپ, ونى قىتاي ۆيرۋسى دەپ اتاعان» اقش-تى سىنايدى. «كٸنەلٸنٸ ٸزدەۋدٸ قويۋ كەرەك. سٸزدەردە ماسكا, قولعاپ, تەستەر مەن قاجەت تەحنيكا جەتٸسپەيدٸ. قور نارىعى قۇلدىراپ جاتىر. بۇعان دا قىتاي كٸنەلٸ مە?» – دەيدٸ ەلشٸ.
جازباسىندا «شتاتتار» دەگەن سٶزدٸ بٸر رەت قانا اتاعان ەلشٸ پٸكٸرٸن تولىقتاي ورىس تٸلٸندە جازعان. ال ورىس تٸلٸندە جازىلعان جازبا اقش-قا قاراتىلعانىمەن, ونى امەريكاندىقتاردىڭ وقۋى ەكٸتالاي. ونىڭ ٷستٸنە ەلشٸنٸڭ بۇل جازباسى جەكە پاراقشاسىندا عانا ەمەس, Twitter-دەگٸ قازاقستانداعى قىتاي ەلشٸلٸگٸنٸڭ رەسمي پاراقشاسىندا جارييالانعان. دەمەك, ەلشٸنٸڭ جازعان-سىزعانىن باسقا ەمەس, قازاقستاندىقتار وقيتىنى بەلگٸلٸ.
چجان سياونىڭ اشۋعا مٸنٸپ, ٶرشەلەنە جازعان پوستى جالعىز بۇل ەمەس. قىتايداعى ساياسي لاگەرلەر تۋرالى ايتقان ەتنيكالىق قازاق سايراگٷل ساۋىتبايدى ٶتكەندە اقش مەملەكەتتٸك دەپارتامەنتٸ «باتىل ەيەل» سىيلىعىمەن ماراپاتتاعانا, چجان سياو مۇنى دا سىناپ, «ارانداتۋ» دەپ اتاعان. ەلشٸ س.ساۋىتبايعا سىيلىق تاپسىرۋ – «قىتايدىڭ ٸشكٸ ٸسٸنە قول سۇعۋ» ەكەنٸن كەلتٸرٸپ, ماراپاتتاۋ رەسٸمٸ «قىزىقسىز تسيركتٸ ەلەستەتٸپ, ۆاشينگتوننىڭ شىن مەنٸندەگٸ ماقساتى مەن پيعىلىن اشىپ بەردٸ» دەگەن.
ەلشٸ «ۆاشينگتون شىڭجاڭداعى مەسەلەنٸ قايتا-قايتا كٶتەرٸپ, جالعان اقپارات تاراتىپ, قىتايعا جالا جاۋىپ وتىر», ونداعى اقش-تىڭ كٶزدەگەنٸ – «شىڭجاڭدى ۇلتارالىق قانتٶگٸس ايماعىنا اينالدىرىپ, قىتايدان كەك الۋ» دەيدٸ.
چجان سياو بۇعان دەيٸنگٸ مەلٸمدەمەلەرٸ مەن جازبالارىندا دا شىڭجاڭدا از ۇلتتاردى قۋدالاۋ بار ەكەنٸن جوققا شىعارعان. سايراگٷل تۋرالى جازباسىندا ەلشٸ وسى تاقىرىپقا قايتا ورالىپ, ساياسي لاگەرلەردٸ «كەسٸپكە باۋلۋ ورتالىقتارى» دەپ اتاپ, ونى بٸتٸرگەندەر «جۇمىسقا تۇرىپ, نان تاۋىپ, قوعامعا قاۋٸپسٸز بولا باستادى» دەيدٸ. قىتاي مۇنداي ورتالىقتاردى ەكسترەميزممەن كٷرەس ٷشٸن ويلاپ تاپقانىن كەلتٸرگەن ەلشٸ بۇل ٸس نەتيجەسٸن بەرٸپ, شىڭجاڭداعى احۋال «قاۋٸپسٸز بولا باستاعانىن» ايتادى.
«اقش ايماقتاعى الاۋىزدىقتى قوزدىرىپ, ٶزٸنٸڭ مونوپوليياسىن ورناتقىسى كەلەدٸ. پومپەو مىرزادان سۇراعىم كەلەتٸنٸ, سٸزدەر قازاقستاندا بٸر شاقىرىم جول تٶسەپ يا بٸر كٶپٸر سالدىڭىزدار ما? ەگەر شىنىمەن قازاقستاندىقتارعا جاندارىڭىز اشىسا, قازاقستاننىڭ ەڭ تابىستى سالاسى مۇنايعا عانا كٶڭٸل بٶلمەي, قازاقستاننىڭ يندۋستريياسى مەن ينفراسترۋكتۋراسىنا دا اقشا قۇيۋعا نازار اۋدارساڭىزدار. قىتاي سيياقتى ەلدٸڭ ەكونوميكاسىنا اقشا قۇيۋعا دەتتەرٸڭٸز جەتە مە? ولاي جاساي الماساڭىزدار, قازاقستاندىقتارعا قاراتا ايتقان سٶزٸڭٸز ەكٸجٷزدٸلٸك بولماق», دەپ سىنايدى قىتاي ەلشٸسٸ.
«قىتاي كوروناۆيرۋسپەن كٷرەسكە بار كٷشٸن سالىپ جاتقان ۋاقىتتا, پومپەو كوروناۆيرۋستىڭ تارلۋى جايلى مەسەلەنٸ جەكە باس ماقساتىنا پايدالانۋى – ارام جەنە جىمىسقى ەرەكەت. بۇل ادامگەرشٸلٸككە جاتپايتىن ەرەكەت ارقىلى ول شەكتەن شىقتى. بارلىق ەلدەر قىتايعا وسى ٸندەتپەن كٷرەسۋگە قولداۋ بٸلدٸرٸپ, كٶمەك كٶرسەتٸپ جاتسا, اقش قىتايدىڭ بۇل ٸندەتتٸ جەڭۋٸنە سەپتەسەتٸندەي ەشتەڭە جاسامادى, كەرٸسٸنشە ٶز ازاماتتارىن ۋحاننان الىپ شىعىپ, قىتايدى اۋعانستان مەن يراك تەرٸزدٸ ساپارلاۋعا قاۋٸپتٸ ەلدەر قاتارىنا قوستى, بٸرٸنشٸ بولىپ بەيجٸڭدەگٸ ەلشٸلٸك قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ سانىن قىسقارتتى. ونداعى ماقساتى – دٷربەلەڭ مەن سەنٸمسٸزدٸك تۋدىرۋ».
