بٸلٸم ورداسى «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ» مەرتەبەسٸنە يە. 2022 جىلعى 25 شٸلدەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ قاۋلىسىمەن بەكٸتٸلدٸ.
1934 جىلى 15 قاڭتاردا العاش 54 ستۋدەنتپەن اشىلعان ۋنيۆەرسيتەتتە قازٸرگٸ تاڭدا 25 مىڭنان استام بٸلٸم الۋشى بار. 90 جىل بۇرىن فيزيكا-ماتەماتيكا جەنە بيولوگييا فاكۋلتەتتەرٸ جۇمىس ٸستەسە, قازٸر ولاردىڭ سانى 16-عا جەتتٸ. 1941 جىلعا دەيٸن 14 بٸلٸم باعدارلامالارى بەكٸتٸلسە, 2023-2024 وقۋ جىلىندا ولاردىڭ سانى 550-دەن استى. مۇحتار ەۋەزوۆ, قانىش سەتباەۆ, ەلكەي مارعۇلان دەرٸس وقىعان اۋديتورييالاردا قر ۇعا 11 اكادەميگٸ, قر جوعارى مەكتەبٸنٸڭ 3 اكادەميگٸ, قر جوعارى مەكتەبٸ عىلىم اكادەميياسىنىڭ 8 اكادەميگٸ, 7 قر ۇعا كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ ەڭبەك ەتەدٸ. سونداي-اق 603 دوكتور, 736 عىلىم كانديداتى, 512 PhD ٶز ٷلەسٸن قوسۋدا. جالپى سانى 3354 وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋدىڭ جوعارى ساپاسى مەن تيٸمدٸلٸگٸن جٷزەگە اسىرۋدا.
ۋنيۆەرسيتەت تاريحىندا ەر جىلدارداعى رەكتورلار ي.لۋكيانەتس, ت.تەجٸباەۆ, ا.زاكارين, ت.دارقانباەۆ, ٶ.جولداسبەكوۆ, ك.نەرٸباەۆ, ت.قوجامقۇلوۆ, ب.جۇماعۇلوۆ جەنە باسقا اكادەميك عالىمدار ٶز قولتاڭباسىن قالدىردى. بٷگٸنگٸ تاڭدا وقۋ ورنىن فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸ جانسەيٸت قانسەيٸتۇلى تٷيمەباەۆ باسقارادى.
2023-2024 وقۋ جىلىنا 10 719 تالاپكەر قابىلدانىپ, بٸلٸم الۋشىلار سانى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 3000 عا ارتتى. قازۇۋ-دىڭ 32 وقىتۋشىسى «جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ٷزدٸك وقىتۋشىسى – 2023» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا جەڭٸمپاز اتاندى.
قازۇۋ باتىس جەنە شىعىس ەۋروپا, سولتٷستٸك امەريكا, ازييا جەنە تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى 650-دەن استام جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جەنە ۇيىمدارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا. 80-نەن استام ەرٸپتەستٸك بايلانىس ٶتكەن جىلى ورناتىلدى. ەلەمنٸڭ 54 ەلٸنەن 3928 شەتەلدٸك ستۋدەنت بٸلٸم الۋدا.
2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٷركييا مەن قىرعىزستانعا رەسمي ساپارى اياسىندا ىستامبۇل, بٸشكەك قالالارىندا قازۇۋ فيليالدارى اشىلدى. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا رەسەيدٸڭ ميفي ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالى جۇمىس ٸستەيدٸ.
2023 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ قىتايعا مەملەكەتتٸك ساپارى بارىسىندا قازۇۋ بازاسىندا سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالىن اشۋ تۋرالى كەلٸسٸلدٸ. 12 قازاندا فيليالدىڭ سالتاناتتى اشىلۋ رەسٸمٸ ٶتٸپ, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن ارنايى زەرتحانالىق سىنىپتار ٸسكە كٸرٸستٸ.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ مەرتەبەسٸنە سەيكەس, عىلىمدى دامىتۋعا ايرىقشا كٶڭٸل بٶلەدٸ. سوڭعى ٷش جىلدا ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىنان تٷسكەن تابىس ەكٸ ەسەگە ٶسٸپ, 8,5 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرادى.
قازٸرگٸ سەتتە 290 گرانتتىق قارجىلاندىرۋ جوباسى, قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ اياسىندا 11 جوبا, «عىلىم قورى» اق ارقىلى 1 كوممەرتسييالاندىرۋ جوباسى جەنە 47 بٸرلەسكەن جوبا جٷزەگە اسۋدا. سونىمەن قاتار, 300-دەن استام حالىقارالىق عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامالار مەن ٸرگەلٸ جوبالار قولعا الىنعان.
2023 جىلى قازۇۋ عالىمدارى قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ عىلىم كوميتەتٸنەن 3,8 ملرد تەڭگەنٸڭ مەگاگرانتىن ۇتىپ الدى. ٷش جىلعا جوسپارلانعان جوبادا باتىس قازاقستان ٶڭٸرٸنٸڭ تابيعي قورلارىن تيٸمدٸ پايدالانۋ, جانۋارلار مەن ٶسٸمدٸكتەر ەلەمٸن ساقتاۋ, ەكولوگييالىق داعدارىستاردىڭ الدىن الۋ مەسەلەلەرٸ تالدانادى.
ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى, بيولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى مەرۋەرت قۇرمانباەۆا ەلٸمٸزدە تۇڭعىش رەت كٶپجىلدىق بيدايدى شىعارۋ ەدٸسٸن ويلاپ تاپتى. كٶپجىلدىق بيدايدى بٸر رەت قانا ەگٸپ, 5-6 جىل قاتارىنان ٶنٸم الۋعا بولادى. قازٸرگٸ سەتتە عىلىمي جوباعا پاتەنت الىنىپ, نارىققا شىعارۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
بيوفيزيكا, بيومەديتسينا جەنە نەيروعىلىم كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ ەلميرا قۇستىباەۆانىڭ ۇسىنىسىمەن مي ينستيتۋتى قۇرىلدى. مي قاتپارلارى مەن ادام ساناسىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن تانۋعا تالپىنىس ەلٸمٸزدە بۇرىن-سوڭدى بولعان ەمەس. مي ينستيتۋتى اينالىساتىن عىلىمي زەرتتەۋلەر ەستە ساقتاۋ پروتسەستەرٸن جەڭٸلدەتۋگە, مٸنەز-قۇلىق اۋىتقۋشىلىعىن تٷزەتۋگە, قارتايۋ كەزٸندە زەيٸننٸڭ ناشارلاۋىنىڭ الدىن الۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
وقۋ ورنىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي قازۇۋ-دا ورتالىق ازيياداعى العاشقى يندۋسترييا 4.0 مودەلدٸك فابريكاسىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا.
قازۇۋ Tech Garden «يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار پاركٸ» دەربەس كلاستەرلٸك قورىمەن بٸرلەسٸپ ٶنەركەسٸپتٸك روبوتوتەحنيكا جەنە روبوتتاندىرۋ سالاسىنداعى جاڭا ستارتاپتارعا قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
بۇدان بٶلەك, قحر ٷكٸمەتٸمەن كەلٸسٸلگەن Silicon Valley مودەلٸ بويىنشا IT-تەحنوپارك قۇرۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن جوبا قولعا الىنۋدا. سەكۋندىنا 110 تريلليون وپەراتسييانى (110 تفل) جٷزەگە اسىراتىن سۋپەركومپيۋتەر ورناتىلىپ, دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋدٸڭ بٸرىڭعاي ورتالىعى قۇرىلادى.
ال حيمييا جەنە حيمييالىق تەحنولوگييا فاكۋلتەتٸ گالۆانيكالىق قاپتامالاردىڭ Chemical Coatings Innovations (سhemCoIn) عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعىن اشتى. قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ عىلىم قورىنىڭ قارجىلىق قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ورتالىقتا مەتالداردى ٶڭدەۋدٸڭ جاڭا تەحنولوگيياسى ۇسىنىلادى.
قازٸرگٸ قازۇۋ قالاشىعىنىڭ بوي كٶتەرٸپ, قالىپتاسۋىنا مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ دٸنمۇحامەد قوناەۆ ايرىقشا ٷلەس قوستى. 1971 جىلدىڭ سەۋٸرٸندە مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ باس عيماراتى قالانىپ, قازمۋ كەشەنٸ قۇرىلىسىنىڭ ٸ كەزەگٸ باستالدى.
2024-2027 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ قولداۋىمەن قازۇۋ قۇرىلىسىنىڭ ٸٸ كەزەڭٸ سالىنادى. ەرقايسىسى 1060 ورىندىق, جالپى 3180 ورىنعا ارنالعان زاماناۋي ٷش جاتاقحانا قۇرىلىسى جٷرۋدە. بۇدان بٶلەك, وقۋ كورپۋستارى, سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى, قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان تۇرعىن ٷي, يننوۆاتسييالىق ورتالىق, عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى, تەحنوپارك جوسپارلانعان.
