اكادەميك ٶمٸربەك ارىستانۇلى جولداسبەكوۆتىڭ ەلٸمٸزدٸڭ جوعارعى بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا, پارلامەنتاريياسىنا, ۇلتتىق ينجەنەرلٸك اكادەميياسىنىڭ قالىپتاسىپ, ونىڭ دامۋىنا سٸڭٸرگەن ەرەن ەڭبەگٸ باسپاسٶز بەتٸندە كەڭٸنەن جارييالانۋدا, جارييالانا دا بەرەدٸ.
دەگەنمەن دە سان قىرلى, سوم تۇلعالى مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸنٸڭ ەلەمگە ەيگٸلٸ بولۋىندا اكادەميكتٸڭ عىلىم سالاسىنداعى سونىڭ ٸشٸندەگٸ ماشينا جاساۋ جەنە روبوتوتەحنيكا سالالارىنداعى ەڭبەكتەرٸنٸڭ ورنى ەرەكشە.
ەربٸر مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق دامۋى سول مەملەكەتتٸڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا تىعىز بايلانىستى. ماشينا جاساۋ سالاسى دامىعان مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق دامۋى دا جوعارى بولادى. وعان مىسال, ەلەمدە ەكونوميكاسى دامىعان الپاۋىت مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ - گەرمانييا. قازٸرگٸ كەزەڭدە گەرمانييانىڭ فراۋنگوفەر ورتالىعىنىڭ باستاۋىمەن دٷنيە جٷزٸندە ساندىق تەحنولوگييالارعا, روبوتوتەحنيكاعا, 3D پرينتينگكە نەگٸزدەلگەن 4.0 يندۋسترييا رەۆوليۋتسيياسى ٶتۋدە.
ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ تەورييالىق نەگٸزٸ بولىپ ماشينالار جەنە مەحانيزمدەر تەوريياسى عىلىمى بولىپ تابىلادى. اكادەميك جولداسبەكوۆ – وسى ماشينالار جەنە مەحانيزمدەر تەوريياسىن قازاقستاندا قالىپتاستىرىپ دامىتقان عۇلاما عالىم. ماشينالار جەنە مەحانيزمدەر تەوريياسى عىلىمىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى مەحانيزمدەر مەن ماشينالاردىڭ قۇرىلىمدىق, كينەماتيكالىق, ديناميكالىق تالداۋى مەن سينتەزٸ بولسا, قازٸرگٸ ماشينالاردىڭ ەلەكترونيكامەن, باسقارۋ جٷيەلەرٸمەن جەتٸلدٸرۋٸنە بايلانىستى وسى عىلىمنىڭ «ٶرٸسٸ» كەڭەيٸپ, ول ەلەمدە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان الدىڭعى قاتارلى مەحاترونيكا جەنە روبوتوتەحنيكا عىلىمدارىمەن جالعاسىپ جاتىر.
مەحاترونيكا – مەحانيكا, ەلەكترونيكا, اقپاراتتى تەحنولوگييا سالالارىن تٷيٸستٸرەتٸن عىلىم بولسا, روبوتوتەحنيكا وسى مەحاترونيكا عىلىمىنىڭ ٶندٸرٸسكە قاجەتتٸ نەگٸزگٸ سالاسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان اكادەميك جولداسبەكوۆ – قازاقستاندا مەحاترونيكا جەنە روبوتوتەحنيكا عىلىمدارىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى.
قازٸرگٸ كەزدە اۆتوماتتى تٷردە باسقارىلاتىن قوندىرعىلاردىڭ بەرٸ روبوت دەپ اتالىپ جٷر, مىسالى, روبوت-ويىنشىقتار, روبوت-شاڭسورعىش جەنە تاعى باسقالار. نەگٸزٸندە روبوتتىڭ ٶندٸرٸسكە قاجەتتٸ فۋنكتسييالارىن ورىندايتىن مەحانيزمٸ نەمەسە مانيپۋلياتورى بولۋى قاجەت. امەريكانىڭ روبوتتار ينستيتۋتى (RIA) انىقتاماسى بويىنشا روبوت دەگەنٸمٸز پروگراممالانعان كٶپ فۋنكتسييالى مانيپۋلياتور, ياعني روبوتتىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸمٸ ونىڭ مانيپۋلياتورى نەمەسە مەحانيزمٸ بولىپ تابىلادى.
ٶندٸرٸستە قولدانىپ جٷرگەن روبوتتار نەگٸزٸنەن سەرييالىق مانيپۋلياتورلاردان تۇرادى. سەرييالىق مانيپۋلياتورلاردىڭ قۇرىلىمى ادام قولىنىڭ قۇرىلىمىنا ۇقساس بولعاندىقتان ولاردىڭ جٷك كٶتەرگٸشتٸگٸ, ديناميكاسى ناشار بولادى. سوندىقتان دٷنيەجٷزٸلٸك روبوتوتەحنيكا سالاسىندا سوڭعى ۋاقىتتا روبوتتاردىڭ مانيپۋلياتورلارىنا ياعني مەحانيكاسىنا كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنۋدە.
قازاقستاندا جاپونييادا سيياقتى الۋان تٷرلٸ روبوتتار جاسالماسا دا, قازاقستان عالىمدارىنىڭ حالىقارالىق روبوتوتەحنيكا دەڭگەيٸندە ٶز ورنى بار. ول – پاراللەل روبوتتار. پارالەلل روبوتتاردىڭ قۇرىلىمى تۇيىق كينەماتيكالىق تٸزبەكتٸ مانيپۋلياتورلاردان تۇرعاندىقتان ولاردىڭ سەرييالىق مانيپۋلياتورلارعا قاراعاندا جٷك كٶتەرگٸشتٸگٸ مەن پوزيتسييالاۋ دەلدٸلٸگٸ ٶتە جوعارى. سوندىقتان پاراللەل روبوتتاردى تاۋ-كەن, مەتاللۋرگييا, اەروعارىش ٶندٸرٸستەرٸندە كەڭٸنەن پايدالانۋعا بولادى
وسى پاراللەل روبوتتاردى زەرتتەۋ حالىقارالىق دەڭگەيدە جاقىندا قولعا الىنىپ جاتسا, اكادەميك جولداسبەكوۆ پاراللەل روبوتتاردىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلاتىن جوعارى كلاستى مەحانيزمدەردٸ زەرتتەۋدٸ ٶتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى مەسكەۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ مەحانيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتٸندە دەرٸس الىپ جٷرگەندە IFToMM پرەزيدەنتٸ اكادەميك ي.ي. ارتوبولەۆسكييدٸڭ عىلىمي جەتەكشٸلٸگٸمەن باستاعان بولاتىن. وسى عىلىمي باستامانى ٶمٸربەك ارىستانۇلى قازاق ەلٸنە كەڭٸنەن تاراتىپ, قاجىماس جەنە ەكپٸندٸ مەملەكەتتٸك, قوعامدىق جۇمىستارىمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ, ٶز شەكٸرتتەرٸمەن بٸرگە جازىق جەنە كەڭٸستٸك جوعارى كلاستى مەحانيزمدەر تەورييالارىن قۇردى, جٷزدەگەن عىلىم كانديداتتارى مەن دوكتورلارىن دايارلادى, وتاندىق جەنە شەتەلدٸك پاتەنتتەرمەن قورعالعان تەڭدەسٸ جوق پاراللەل مانيپۋلياتورلاردىڭ جاڭا تٷرلەرٸن جاسادى. ياعني, اكادەميك جولداسبەكوۆ ەڭبەكتەرٸ – پاراللەل روبوتتاردىڭ قاينار بٷلاعى.
بۇل كٷندەرٸ ٶمٸربەك اعانىڭ عىلىمي مەكتەبٸ ٶزٸ كٶپ جىلدار بويى رەكتورلىق قىزمەت اتقارىپ, ەڭسەلٸ قابىرعاسىن كٶتەرگەن ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە جالعاسىن تابۋدا. ۋنيۆەرسيتەتتە «ساندىق تەحنولوگييالار جەنە روبوتوتەحنيكا» عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى اشىلىپ, «روبوتوتەحنيكا جٷيەلەرٸ» ماماندىعى بويىنشا باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا, دوكتورانتۋرادا كٶپتەگەن ستۋدەنتتەر دەرٸس الۋدا, ۇستاز جولىن جالعاستىرۋدا. عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعىنىڭ نەگٸزگٸ عىلىمي باعدارلاماسى – پاراللەل روبوتتاردى زەرتتەۋ جەنە ولاردى RoboMech كلاستى پاراللەل مانيپۋلياتورلاردا, جاسالىپ جاتقان «Ai-Gerim» ەلەۋمەتتٸك گۋمانويد روبوتىندا, ينتەلەكتۋالدى ەلەكترلٸ كٶلٸكتەردە قولدانۋ.
ۋاقىت ٶتكەن سايىن ۇلى عالىمنىڭ, ۇلى ۇستازدىڭ اسىل تۇلعاسى ايقىن كٶرٸنە بەرمەك, ەرەن ەڭبەگٸ جالعاسا بەرمەك.
قر ۇعا جەنە ۇيا اكادەميگٸ,
ەل-فارابي اتىنداعى
قازاق ۇۋ «ساندىق تەحنولوگييالار
جەنە روبوتوتەحنيكا» ورتالىعىنىڭ
ديرەكتورى جۇمادٸل بايعۇنشەكوۆ
