ەلەمنٸڭ ەلۋدەن استام ەلٸنەن 100-دەن استام دەلەگاتسييا قاتىسقانى تۋرالى بۇعان دەيٸن دە تالاي رەت ايتىلىپ, تالاي رەت جازىلدى. ودان بٶلەك, دٷنيەجٷزٸنە بەلگٸلٸ 188 تٷرلٸ باق ٶكٸلٸ كەلٸپ, بٷكٸل ەلەمگە ٶز تٸلدەرٸندە اقپارات تاراتتى. امەريكالىق The National Interest گازەتٸنە قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ «قازاقستان: باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى كٶپٸر» اتتى ماقالاسى جارىق كٶردٸ...
دٸندەر سەزٸ بولعان سوڭ, ەرينە دٸن عۇلامالارى كەلەتٸنٸ انىق قوي. مەسەلەن, 7 ميلليارد حالىقتىڭ سەنٸمٸن ارقالاعان يسلام, حريستيان, بۋدديزم, يۋدايزم, داوسيزم, زورواستريزم, سينتويزم دٸنٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ بار قوناقتار اراسىندا.
ەڭ مەرتەبەلٸ قوناقتاردىڭ قاتارىندا ريم پاپاسى دا بولدى. ۆاتيكاننىڭ جەنە كاتوليك شٸركەۋٸنٸڭ باسشىسى, ريم پاپاسى فرانتسيسكتٸ مەملەكەت باسشىسى ەۋەجايدان كٷتٸپ الدى. بۇل ونىڭ قازاقستانعا جاساعان تۇڭعىش ساپارى ەكەن. ەرينە, بۇل ساپاردىڭ مەن-ماڭىزى بٶلەك, سالماعى دا اۋىر. ٶيتكەنٸ بۇل ەلەمگە بەيبٸتشٸلٸكتٸ ٷندەگەن, تىنىشتىقتى تۋ ەتكەن ٷلكەن ديالوگ الاڭى. تاعى بٸر مەرتەبەلٸ قوناق – كٶنە ەل-ازھار يسلام ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باس يمامى, دوكتور, شەيح احماد ات-تايەپ. مەسكەۋ جەنە بٷكٸل رەسەي پاتريارحى كيريلل دە بار مەرتەبەلٸ مەيماندار اراسىندا.
سەزد ٶتكٸزۋ كٸمگە, نە ٷشٸن كەرەك? قازاقستانعا بەرەر پايداسى بار ما? ەرينە, بەرٸمٸزدٸڭ الدىمىزدان شىعاتىن سۇراق وسى. ساۋالدى قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ماگيسترانتى دەۋرەن ماقساتۇلىنا دا جولداپ كٶرگەنبٸز.
– قازٸر بٷكٸل ەلەم ٶتە قيىن كەزەڭدٸ باستان كەشٸپ وتىر. مەسەلەن, ٷلكەن دەرجاۆالار اراسىندا قاقتىعىس, سوعىس بولۋدا. گوەساياسي جاعداي تۇراقسىز. ال كەيبٸر مەملەكەتتەردە اشتىق كٷشٸنە مٸنٸپ تۇر. ادامدار ٸشەر اس, كيەر كيٸمگە جارىماي وتىر. كەيبٸر ەلدەر تابيعي اپاتتاردان زارداپ شەگۋدە. قازاقستاندا 7-رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعان دٸندەر سەزٸ وسى ەلەمدٸك تٷيتكٸلدەردٸڭ الدىن الۋ, شەشۋ جولدارىن ۇسىنىپ, ورتاق ديالوگقا كەلۋدٸ كٶزدەيدٸ. بىلايشا ايتقاندا, ادامزاتقا بٸتٸمگەرشٸلٸك الاڭىن ۇسىنىپ وتىر. بۇل بۇرىنعى بابالاردان قالعان جول, دالا دەستٷرٸ, – دەدٸ دەۋرەن ماقساتۇلى.
سپيكەردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل سەزد قازاقستانعا كٶپتەگەن مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ. ەڭ الدىمەن, ەلەم الدىندا قازاقستان بەيبٸتشٸلٸكتٸ, تىنىشتىقتى سٷيەتٸن مەملەكەت رەتٸندە تانىلدى. ەكٸنشٸدەن, كٷللٸ ادامزات بالاسىنا رۋحاني ازىق: كٸسٸلٸكتٸ ساقتاۋدى, ادامگەرشٸلٸكتٸڭ جارقىن ٷلگٸسٸن كٶرسەتەدٸ.
دٸندەر سەزٸنٸڭ قازاقستاندا ٶتكٸزٸلۋٸنٸڭ ەرتٷرلٸ سەبەپتەرٸ بار. مىسالى, قازاق جەرٸ سان تٷرلٸ دٸننٸڭ توعىستان رۋحاني استاناسى بولعان مەكەن. بۇل جٶنٸندە مەملەكەت باسشىسى دا ايتتى.
– قازاقستان اۋماعى بارلىق ەلەمدٸك دٸننٸڭ كيەلٸ ورىندارى كٶرٸنٸس تاپقان كارتا ٸسپەتتٸ. مۇسىلماندار ارىستانبابتىڭ, قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ كەسەنەلەرٸنە, بەكەت اتانىڭ جەراستى مەشٸتٸنە جەنە باسقا دا قاسيەتتٸ جەرلەرگە بارىپ, زييارات ەتەدٸ. تارازدا VIII عاسىردا نەستوريانشىل حريستيان شٸركەۋٸنٸڭ ٸرگەتاسىنا سالىنعان ەڭ كٶنە مەشٸت بار, – دەپ سەزدە سٶيلەگەن سٶزٸندە پرەزيدەنت تاريحتان دا سىر شەرتتٸ.
بۇل جولعى سەزدٸڭ مەرتەبەلٸ قوناقتارىنىڭ بٸرٸ ريم پاپاسى ەكەنٸن سٶز باسىندا ايتقانبىز. ۆاتيكاننىڭ جەنە كاتوليك شٸركەۋٸنٸڭ باسشىسى ەڭگٸمەنٸ ابايدان باستادى. ەرينە, قازاق ٷشٸن ابايدان ۇلى, ابايدان عۇلاما ەشكٸم جوق. ونىڭ دٸني تەرەڭ فيلوسوفيياسىنا بويلاۋ عىلىمي ٸزدەنٸستٸ قاجەت ەتەتٸن دٷنيە ەكەنٸ داۋسىز.
– قازاق جەرٸنٸڭ ەڭ اتاقتى اقىنى, ەيگٸلٸ كومپوزيتورى اباي ەلەمگە دٸندارلىققا تولى تۋىندىلاردى قالدىردى. بٸز بۇل تۋىندىلاردان شابىت الامىز. اباي بٸزگە «ٶمٸردٸڭ سۇلۋلىعى نەدە?» دەگەن ساۋالدى دا قالدىردى. ونىڭ جاۋابىن مەڭگٸ ٸزدەۋگە بولادى. بٸز رۋحانيياتتى ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. اباي جازعانداي, جان مەن ايقىن ويدى ساقتاۋ كەرەك, – دەدٸ ريم پاپاسى ٶز سٶزٸندە.
سەزگە كەلگەن قوناقتاردىڭ بەرٸ قازاقستاندا ٶتٸپ جاتقان دٸندەر سەزٸنٸڭ ادامزات بالاسىنا بەرەر پايداسىنىڭ مول ەكەنٸن ەرتٷرلٸ مىسالدارمەن جەتكٸزدٸ. بەرٸنٸڭ سٶزٸنٸڭ توقايلاسقان تۇسى: ادام ٶمٸرگە ٸشٸپ-جەۋ ٷشٸن عانا كەلمەيدٸ, رۋحاني كەمەلدەنبەي ٶمٸردٸڭ مەنٸ بولمايدى دەگەنگە سايادى. ال رۋحاني كەمەلدەنۋ دەگەنٸمٸز – ادام جانىنىڭ باي بولۋى, ادامزات بالاسى بٸر-بٸرٸسٸنە كٸسٸلٸكپەن قاراۋى, ادامگەرشٸلٸكپەن قارىم-قاتىناس جاساۋى, بەيبٸت, تىنىش ٶمٸر سٷرۋٸ ەكەنٸن سەزدگە كەلگەن قوناقتار ٶز ۇعىمدارىمەن جەتكٸزدٸ.
