ٸس-شارادا قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى ەيەلدەر ديالوگىنا تٶراعالىعى باستالدى. وعان قازاقستان مەن ٶزبەكستان پارلامەنتٸ پالاتالارىنىڭ سپيكەرلەرٸ, قىرعىزستان, تەجٸكستان جەنە تٷركٸمەنستان دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى, سونداي-اق ٷكٸمەتتٸك ەمەس جەنە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, ديپلوماتييالىق كورپۋستىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
جيىندا قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ تٶراعاسى ەرلان قوشانوۆ, كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسى ەلۆيرا ەزٸموۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا تٶرايىمى ايدا بالاەۆا, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ كٶمەكشٸسٸ ميروسلاۆ ەنچا سٶز سٶيلەدٸ.
ەرلان قوشانوۆ ورتالىق ازييا ەلدەرٸندە تسيفرلىق گەندەرلٸك الشاقتىقتى جويۋ باسىم باعىت بولۋى كەرەكتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدٸڭ دامۋ دەڭگەيٸ ەيەلدەردٸڭ قوعامداعى مەرتەبەسٸمەن ٶلشەنەتٸنٸن تالاي رەت ايتتى. بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ ەيەلدەردٸڭ وسى ٶڭٸردەگٸ ەلدەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق جەنە ساياسي ٶمٸرٸنە قاتىسۋىن جان-جاقتى كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدٸ دەپ سەنەمٸز. وسى ورايدا زاماناۋي اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالار گەندەرلٸك تەڭدٸك ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى», – دەدٸ ەرلان قوشانوۆ.
ايدا بالاەۆا ٶز سٶزٸندە ەيەلدەر بيزنەس قاۋىمداستىعىن, اكادەمييالىق جەنە عىلىمي ورتالاردى, ٷكٸمەتتٸك ەمەس جەنە ازاماتتىق سەكتورلاردى بٸرٸكتٸرە الاتىن ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸ ەلدەرٸنٸڭ بەلسەندٸ ەيەلدەرٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸن بٸرٸكتٸرۋگە باسا نازار اۋداردى.
– وسى پلاتفورمانى جەنە ونىڭ قاتىسۋشىلارىنىڭ بەلسەندٸ ەلەۋەتٸن ەسكەرە وتىرىپ, بٸز ەيەلدەردٸڭ, وتباسىلارىمىزدىڭ ەسٸرەسە جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك سىن-قاتەرلەر جاعدايىنداعى ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جٶنٸندەگٸ ورتاق پروبلەمالاردى بٸرلەسٸپ شەشە الامىز, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ايدا بالاەۆا.
سەسسيياعا قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانييا ەسپاەۆا جەتەكشٸلٸك ەتتٸ. ول ورتالىق ازيياداعى ەيەلدەر ديالوگىنداعى قازاقستان تٶراعالىعىنىڭ باسىمدىقتارىنا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ باستاماسىمەن تسيفرلاندىرۋ ەيەلدەردٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قاتىناستارعا كەڭٸنەن تارتۋدىڭ جاڭا تيٸمدٸ قۇرالى رەتٸندە ديالوگتىڭ باسىمدىقتارى قاتارىنا ەنگٸزٸلگەن. بۇل مەسەلەدە قازاقستاننىڭ ٷلكەن جەتٸستٸكتەرٸ بار جەنە ولاردى بٶلٸسۋگە دايىن.
ەلٸمٸز بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدەگٸ ەيەلدەردٸڭ رٶلٸ جٶنٸندەگٸ مەسەلەلەردە تەجٸريبە الماسۋ اياسىن كەڭەيتۋدٸ كٶزدەپ وتىر. قازٸرگٸ ۋاقىتتا باتىس ساحاراداعى بۇۇ ميسسيياسىنا قازاقستاندىق 6 ەسكەري باقىلاۋشى, سونىڭ ٸشٸندە 1 ەيەل سارباز قاتىسۋدا. قازاقستاننىڭ قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ بۇۇ بٸتٸمگەرشٸلٸك ميسسييالارىنا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىندا ەيەل ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸ دايارلاۋ تۋرالى تارماق بار.
سەسسييا قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازييا ەلدەرٸ ەيەلدەرٸ ديالوگىنىڭ 2023 جىلعا ارنالعان ٸس-شارالار جوسپارى قابىلداندى. وعان الماتىدا «ەيەلدەر, بەيبٸتشٸلٸك جەنە قاۋٸپسٸزدٸك» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتكٸزۋ مەسەلەسٸ دە ەنگٸزٸلدٸ.
«ەيەلدەردٸڭ قاتىسۋىمەن يننوۆاتسييالار مەن تەحنولوگييالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى وزىق تەجٸريبەلەر» اتتى تاقىرىپتىق سەسسييادا جاڭا تەحنولوگييالاردى دامىتۋداعى ەيەلدەردٸڭ رٶلٸن كٶرسەتەتٸن تابىستى يننوۆاتسييالىق جوبالار تانىستىرىلدى. سەسسييا بارىسىندا قاتىسۋشىلار ەيەلدەر ستارتاپتارىن, جاساندى ينتەللەكت, اۋىلدىق جەرلەردە تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان تسيفرلىق جوبالاردى تالقىلادى. سونىمەن قاتار وتباسى مەن قوعامنىڭ, ەيەلدەر كەسٸپكەرلٸگٸنٸڭ, كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە باعىتتالعان ەزٸرلەمەلەردٸ قاراستىردى.
ديالوگقا قاتىسۋشىلار ەيەلدەر بەتپە-بەت كەلەتٸن قۇرىلىمدىق جەنە ەكونوميكالىق مەسەلەلەرگە دە نازار اۋداردى. بۇۇ ەيەلدەر ٶڭٸرلٸك وفيسٸنٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, ەۋروپا مەن ورتالىق ازييا اۋماعىندا 60 ميلليوننان استام ەيەل موبيلدٸ ينتەرنەتكە قول جەتكٸزە الماي وتىر. سوندىقتان ەر ازاماتتارعا قاراعاندا وقۋ مەن ەكونوميكالىق دامۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن جيٸ پايدالانا المايدى.
سونىمەن قاتار ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, زاماناۋي تسيفرلىق ترانسفورماتسييا ەيەلدەردٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قۇقىقتارى مەن مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋگە جول اشادى ەرٸ ورتالىق ازييانىڭ بارلىق مەملەكەتٸ جارييالاعان گەندەرلٸك تەڭدٸكتٸ ارتتىرۋ ماقساتىنا پايدالانىلادى.
انىقتاما ٷشٸن. ورتالىق ازييا ەلدەرٸ ەيەلدەرٸنٸڭ ديالوگى – ٶڭٸردەگٸ ەيەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ مەن نىعايتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋعا ارنالعان بەيرەسمي الاڭ.
ديالوگ 2020 جىلعى جەلتوقساندا باستالدى. ٶتكەن جىلدارى وعان ٶزبەكستان (2021), تٷركٸمەنستان (2022) تٶراعالىق ەتتٸ. ديالوگ بۇۇ ورتالىق ازييا ٷشٸن پرەۆەنتيۆتٸ ديپلوماتييا ٶڭٸرلٸك ورتالىعىنىڭ, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ جەنە بۇۇ ەيەلدەر ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن قۇرىلىپ, جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ.
