ەلٸمٸز بىلتىر كٶپتەگەن ماڭىزدى ٸس-شارالاردى, ەلەۋلٸ وقيعالاردى, تٷرلٸ قيىندىقتاردىباستان كەشٸردٸ. دەستٷرگە اينالعانداي قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ «Ana tili» گازەتٸنە كەزەكتٸ سۇحباتىن بەردٸ. مەملەكەت باسشىسى سۇحبات بارىسىندا: «ٶتكەن جىل وڭاي بولعان جوق, تٸپتٸ كٷردەلٸ جىل بولدى دەۋگە كەلەدٸ. قازاقستانعا سىرتقى فاكتورلاردىڭ سالقىنى تيدٸ, تابيعي اپاتى دا جوسپارلارىمىزعا ەسەر ەتتٸ. الايدا, بٸز احۋالدى باقىلاۋدا ۇستاپ قانا قويماي, جان-جاقتى رەفورمالارىمىزدى جالعاستىرا الدىق. وسىلايشا, جاسامپازدىق ستراتەگيياسى ودان ەرٸ جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر», - دەپ مەلٸمدەدٸ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۇحباتىندا ايتىلعان ماڭىزدى مەسەلەلەرگە قاتىستى ساراپشىلار ٶز وي-پٸكٸرلەرٸمەن بٶلٸستٸ.
قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي ٶڭٸرلەرمەن جۇمىس جٶنٸندەگٸ بٶلٸم باسشىسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى ەمينا ٷرپەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەل پرەزيدەنتٸ ەكٸنشٸ جىل قاتارىنان جىلدى باعدارلامالىق سۇحبات ارقىلى قورىتىندىلاپ وتىر. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرٸندەگٸ ماڭىزدى دەستٷرگە اينالىپ كەلەدٸ. بۇنداي فورمات دامۋدىڭ ستراتەگييالىق باعىتتارىن بەلگٸلەۋگە, جەتٸستٸكتەردٸ اتاپ ٶتٸپ, بولاشاققا ارنالعان جوسپارلاردى بەلگٸلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«سۇحبات قاراپايىم ازاماتتارمەن قاتار ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنا دا ەلدٸڭ دامۋ تراەكتوريياسىن ناقتى تٷسٸنۋگە, سەنٸم مەن تۇراقتىلىق سەزٸمٸن نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. نەگٸزٸندە, بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتقارىلعان جۇمىستاردى قورىتىندىلايتىن, اعىمداعى جاعدايدى بارابار قابىلداۋىن كٶرسەتەتٸن ەسەپ بەرۋدٸڭ بٸر كەزەڭٸ ٸسپەتتٸ. سونىمەن بٸرگە ول نەگٸزگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, ساياسي جەنە ەڭ باستىسى, قۇندىلىق-يدەولوگييالىق باعىتتاردى قامتيتىن بولاشاق دامۋدىڭ تٸرەك نٷكتەلەرٸن بەلگٸلەيدٸ», - دەدٸ ەمينا ٷرپەكوۆا.
سۇحباتتىڭ مازمۇنىنا توقتالعان ساراپشى, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, ٶنەركەسٸپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ ارتتىرۋ, سونداي-اق بٸلٸم, عىلىم جەنە مەدەنيەتتٸ قولداۋ سيياقتى بٸرنەشە ماڭىزدى جايتتاردى اتاپ ٶتتٸ.
«پرەزيدەنت مەملەكەتتٸ نىعايتۋ ٷشٸن تەرەڭ رەفورمالار جٷرگٸزۋ, ەكونوميكالىق دامۋ مەن ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ, زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ نىعايتۋ سيياقتى ەل دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارىنا ەرەكشە توقتالىپ وتىر. ەكولوگييالىق دٷنيەتانىمدى قالىپتاستىرۋعا, جاستاردى وتانسٷيگٸشتٸك پەن جاسامپازدىق رۋحىندا تەربيەلەۋگە, سونداي-اق بٸرلٸك پەن ەدٸلەتتٸلٸك قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنگەن. ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بٸرٸ – تسيفرلاندىرۋ جەنە يننوۆاتسييالاردى ەنگٸزۋ بولماق. بولاشاق پروگرەستٸڭ نەگٸزٸ رەتٸندە قاراستىرىلاتىن جاساندى ينتەللەكتتٸ دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. جاھاندىق تەحنولوگييالىق ترەندتەردٸ ەسكەرەتٸن بولساق, بۇل باعىت ۋاقتىلى كٶتەرٸلگەن مەسەلە بولماق. ساراپشىلاردىڭ جي شەشٸمدەرٸ قارجىدان مەديتسيناعا دەيٸنگٸ نەگٸزگٸ سالالاردى ٶزگەرتەدٸ دەپ بولجايدى. ٸرٸ كومپانييالار قازٸردٸڭ ٶزٸندە جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋ ٷشٸن جي كەڭەسشٸلەرٸن بەلسەندٸ تٷردە ەنگٸزۋدە. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جي اۋرۋلاردى ەرتە دياگنوستيكالاۋ جەنە روبوتوتەحنيكا ارقىلى مەديتسينالىق كادرلاردىڭ تاپشىلىعىمەن كٷرەسۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن بولادى», - دەدٸ ەمينا ٷرپەكوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, سۇحباتتا ەل ٶمٸرٸندەگٸ, ماڭىزدى تاقىرىپتار كٶتەرٸلگەن. اتالمىش سۇحباتەلٸمٸزدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعدارىنا اينالادى دەپ ەسەپتەيدٸ ساراپشى.
«Nvidia جەنە Apple سيياقتى ٸرٸ كومپانييالار تٸل ٷلگٸلەرٸن ينتەرپرەتاتسييالاۋعا ارنالعان شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ جەنە يممەرسيۆتٸ تەحنولوگييالاردى دامىتۋ ارقىلى نارىقتاعى پوزيتسييالارىن نىعايتۋدا. وسى ورايدا Alem.AI حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىنىڭ اشىلۋى جەنە KazLLM قازاق تٸلٸنٸڭ ٷلكەن تٸلدٸك مودەلٸنٸڭ بٸرٸنشٸ نۇسقاسىنىڭ جاسالۋى ورىندى بولدى. وسىلايشا, پرەزيدەنتتٸڭ باعدارلامالىق سۇحباتى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ەسەبٸ عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعدارىنا اينالادى. باسىمدىقتاردىڭ ناقتىلىعى, رەفورمالار مەن يننوۆاتسييالارعا باسا نازار اۋدارۋ جەنە نەگٸزگٸ قۇندىلىقتارعا كٶڭٸل بٶلۋ تۇراقتى ٶسۋدٸڭ بەرٸك نەگٸزٸن قۇرايدى», - دەدٸ ەمينا ٷرپەكوۆا.
ايتا كەتەلٸك, «Ana tili» گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكا باعىتىنا جاۋاپتى شەندٸلەرگە ونشا كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن ايتقان بولاتىن. ەكونوميست ماقسات حالىق وسى ماقالاعا قاتىستى ٶز پايىمداۋلارىن جەتكٸزدٸ.
«پرەزيدەنت ٶز سۇحباتىندا ەكونوميكا باعىتىنا جاۋاپتى بولىپ وتىرعان شەندٸلەرگە ونشا كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن ايتتى. مەنٸڭشە, وسى پٸكٸرمەن تولىق كەلٸسۋگە بولادى. ياعني قاي ٶڭٸردە نە ٸستەۋ كەرەك ەكەنٸن, قانداي ەكونوميكالىق باعىتتارعا بەت بۇرۋ كەرەك ەكەنٸن, سول بويىنشا بٸلٸكتٸ ماماندار تارتۋ قاجەتتٸگٸن مەڭزەپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسى كٶڭٸل اۋدارعان ەكٸنشٸ مەسەلە - 4 پايىزدىق ٶسٸمنٸڭ ازدىق ەتەتٸنٸ. بىلتىر ەل ەكونوميكاسىنىڭ ٶسٸمٸ 5 پايىزدان استام بولعان. بيىل ٶسٸم 4 پايىز عانا بولدى. بۇنى ەشكٸم جاقسى دەپ ايتا المايدى. پرەزيدەنتتٸڭ 2029 جىلعا دەيٸن قويعان جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدٸ 450 ملرد دوللارعا دەيٸن جەتكٸزۋ مەجەسٸن مىسالعا الساق مۇنداي ٶسٸممەن بەلگٸلەنگەن ماقساتقا جەتە المايتىنىمىز انىق. دەمەك, ٶسٸمگە جۇمىس ٸستەۋٸمٸز قاجەت. ەندٸ ەكٸنشٸ مەسەلە – ٶسٸممەن قاتار, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى دا جاقسارۋى تٸيس. ٶمٸر سٷرۋ ساپاسى ارتۋى كەرەك, تٶلەم قابٸلەتٸ, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸلۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ جعارىلاۋى قاجەت. مٸنە وسىنىڭ بەرٸ شەشٸلۋٸ تيٸس ٶتە ٶزەكتٸ مەسەلەلەر. بٸزدە, ٶكٸنٸشكە قاراي, ەكونوميكالىق ٶسٸم بولعانىمەن, حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسى مەن ەلەۋمەتتٸك جاعدايى جاقسارىپ جاتقان جوق. قاراپايىم حالىقتىڭ تابىسى مەز ەمەس, كٷنكٶرٸسٸ كەرٸسٸنشە ناشارلاپ كەتتٸ. وسى ٷدەرٸستەر بٸر-بٸرٸنە قاراما-قايشى بولىپ تۇر. سوندىقتان ەگەر ەكونوميكالىق ٶسٸم بولسا, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى دا دۇرىستالۋى تيٸس. مٸنە, دەل وسى قازٸرگٸ ٷكٸمەتتٸڭ الدىنا قويىلاتىن نەگٸزگٸ تالاپ بولۋى تيٸس دەپ ەسەپتەيمٸن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ماقسات حالىق.
قسزي اباي وبلىسى بويىنشا ٶكٸلٸ, ٶڭٸرلەرمەن جۇمىس جٶنٸندەگٸ بٶلٸمٸنٸڭ باس ساراپشىسى بەرٸك قادىروۆتىڭ پايىمداۋىنشا, پرەزيدەنت سۇحباتىن مازمۇنىن شارتتى تٷردە ٷش نەگٸزگٸ باعىتقا بٶلۋگە بولادى.
«بٸرٸنشٸدەن, مەملەكەت باسشىسى 2024 جىلدىڭ قورىتىندىلارىن جاساپ, ەلٸمٸزدٸڭ جەتكەن باستى جەتٸستٸكتەرٸمەن بٶلٸستٸ. ەكٸنشٸدەن, الداعى ۋاقىتتا اتقارىلۋى قاجەت نەگٸزگٸ مەسەلەلەر مەن باعىتتاردى ايقىندادى. ٷشٸنشٸدەن, قوعامدا رەزونانس تۋدىرعان وقيعالار مەن ەرتٷرلٸ پٸكٸرلەرگە قاتىستى ٶز ويىن بٸلدٸرٸپ, ناقتى ۇستانىمىن ايقىندادى.
پرەزيدەنتٸنٸڭ وسىنداي فورماتتاعى كەزدەسۋلەرٸ ەلٸمٸزدٸ دامىتۋعا قاتىستى شارالاردىڭ مەن-ماڭىزىن بارلىق ازاماتتارىمىزدىڭ تەرەڭ تٷسٸنۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەپ ويلايمىن. سۇحبات بارىسىندا ەلٸمٸزدە جٷيەلٸ ەكونوميكالىق رەفورمالار, ساياسي شەشٸمدەر مەن ينفراقۇرىلىمدىق, ەلەۋمەتتٸك جوبالاردىڭ جٷزەگە اسۋ بارىسى, نەتيجەلەرٸ تالقىلاندى»- دەدٸ ساراپشى.
بەرٸك قادىروۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ماڭىزدى باستامالار ايماقتاردا دا ٶز نەتيجەسٸن كٶرسەتۋدە. ەسٸرەسە, پرەزيدەنت مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ ارقاسىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ٷلەسٸنٸڭ تۇراقتى تٷردە ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«مىسالى, اباي وبلىسى بويىنشا ايتساق 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ سانى 54 380-گە جەتٸپ, ولاردا 103 952 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, ماشينا جاساۋ سالاسى 16%-عا, تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ 4%-عا, بٶلشەك تاۋار اينالىمى 12%-عا, كٶتەرمە ساۋدا 9%-عا ٶسكەن. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى جاستاردىڭ ەكونوميكالىق دامۋداعى ەرەكشە رٶلٸن اتاپ ٶتٸپ, ولاردىڭ بەلسەندٸ, بٸلٸمدٸ, تەرتٸپتٸ جەنە ەڭبەكقور بولۋىن قالايتىنىن جەتكٸزدٸ. جاستاردى قولداۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ جاعدايلار جاسالىپ جاتقانى دا ايتىلدى», - دەدٸ ساراپشى.
سۇحبات بارىسىندا قوزعالعان تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە – تسيفرلاندىرۋ.
«بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ رەيتينگٸندە قازاقستان E-government كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا ەلەمدە 24-شٸ ورىنعا يە بولعانى – ايتارلىقتاي جەتٸستٸك, بٸراق وعان توقمەيٸلسٸپ, ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايتىندىعىندىعىنا توقتالدى. بۇل باعىتتا ەلٸمٸزدە ٷلكەن جوبالار ٸسكە اسىرىلىپ جاتقانى بەلگٸلٸ, سونىڭ ٸشٸندە سەمەي قالاسىندا دا «اقىلدى» قالالاردى دامىتۋعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا 27 جوبا جوسپارلانعان (17 بازالىق جەنە 10 قوسىمشا جوبا), بٸراق مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەڭزەپ وتىرعانى تەك سان ەمەس, ياعني تسيفرلىق ەكوجٷيەنٸ قالىپتاستىرۋدا ساپاعا, ەسٸرەسە مەملەكەتتٸك تٸلدەگٸ كونتەنتتەر مازمۇنىنا باسىمدىق بەرۋدٸ ەسكەرتتٸ», - دەيدٸ بەرٸك قادىروۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل سۇحباتى الداعى ۋاقىتتا جان-جاقتى سارالانىپ اتقارۋشى بيلٸك تاراپىنان ناقتى قورىتىندىلار جاسالىپ, تيٸستٸ شەشٸمدەر قابىلداۋعا نەگٸز بولماق. سونىمەن بٸرگە, قوعامدا دۇرىس تٷسٸنٸك قالىپتاسىپ, ورتاق ماقساتقا ۇمتىلۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ دەپ سانايدى ماماندار.
