«وتىرار جەدٸگەرلەرٸ» كٸتابى جارىققا شىقتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ "بولاشاققا باعدار:رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا بولاشاق ۇرپاقتىڭ ٶتكەنگە باعا بەرٸپ, قۇنىن قاستەرلەۋگە جول سالاتىن دەرەكتەر التىن قازىناسىن سالماقتى كٸتاپ ەتٸپ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ قۋانىش ايتاحانوۆ جەنە ەدەبيەت زەرتتەۋشٸسٸ, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ ابدۋللا جۇماشەۆ جيناقتاعان البوم-كٸتاپ وتىرار ٶركەنيەتٸ قالىپتاستىرعان زاتتىق-تۇرمىستىق جەنە رۋحاني مەدەنيەت جايلى سىر شەرتەدٸ.
وندا ەبۋ نەسٸر ەل-فارابي جەنە ونىڭ ارعى-بەرگٸ ٸزباسارلارى مەن تاسباسپا مۇرالارى, ولاردىڭ ٶزٸ جەنە وتباسى تۇتىنعان قولٶنەر بۇيىمدارى مەن تۇرمىستىق زاتتارى, شارۋاشىلىق قۇرال-سايماندارى, وتىراردىڭ قۇپييا كٶمبەلەرٸ, سونداي-اق, 1930 جىلعا دەيٸن ارىستانباب كەسەنە-مەشٸتٸ جانىندا رۋحاني اعارتۋ وشاعى بولعان شاعىن مۇسىلمان كٸتاپحاناسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ كيەلٸ ٶڭٸرگە ساپارلارى مەن زييالى قاۋىممەن كەزدەسۋٸ, كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸنگٸ ۇلىلاردىڭ ۇلاعاتتى ٸزٸن سۋىتپاي, ٶز اياڭىمەن جالعاپ كەلە جاتقان كەيٸنگٸ بۋىننىڭ دا ٶتكەنگە ٸز قالدىرار ٸستەرٸ تۋرالى سٶز بولادى.
ەجەلگٸ وتىرار قالاسىنىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك ٶركەنيەتكە قوسقان ٷلەسٸ, ونداعى الار ورنى بٷكٸل ەلەمگە ايان. قازاقتىڭ بٸرتۋار پەرزەنتتەرٸنٸڭ ارحەولوگييالىق قازبا نەتيجەلەرٸ مەن دەرەكتەردٸ توپتاستىرا وتىرىپ كەلشەككە قالدىرعان جاۋھار مۇرالارى تاريحي جيناقتاما ارقىلى وتىرار ٶلكەسٸنە عانا ەمەس, بارشا تٷركٸ جۇرتىنا تارالا باستادى.
"عالىمداردىڭ ايتۋى بويىنشا جازبا دەرەك, دەرەگٸ ەڭ از ەلمٸز, بٸراق ەسكەرتكٸشتەرگە ەڭ باي ەلمٸز. بٸز جازبا دەرەگٸمٸز جيىرما پايىز دەسەك, 80 پايىز تاريحىمىز ەسكەرتكٸشتەردە تۇر. ەلٸمٸزدٸڭ قايسى بٸر تٶبەسٸ مەن جەدٸگەرلەرٸنٸڭ سىرىنا ٷڭٸلسەڭٸز تۇنىپ تۇرعان تاريحى بار. ال وتىرار جايلى از ايتىلىپ, جازىلىپ جاتقان جوق. بٸراق, سول دەرەكتەردٸڭ بەرٸنٸڭ باسىن قوسىپ, كەلەر ۇرپاقتىڭ ەنشٸسٸنە قالدىرۋ جۇمىسى وتىرار اۋدانىنىڭ تۋماسى, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ باستاماسىمەن جٷزەگە استى. "وتىرار جەدٸگەرلەرٸ" جىلى شاعىن كٸتاپ رەتٸندە جارىق كٶردٸ. ال بيىل دەرەكتەر مەن تاريحي قۇندىلىقتار جايلى اقپاراتتار تولىقتىرىلىپ, ٷلكەن ەنتسيكلوپەدييا تٷرٸندە جارىققا شىقتى. قۋانىش ايتاحانۇلى وتىرار اۋدانىن باسقارعان جىلدارى وسى ۇسىنىسىن جەتكٸزگەن بولاتىن. وتىراردىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىمەن قاتار, وسى ٶلكەدەن شىققان اقىن-جازۋشىلار دا ەنگٸزٸلدٸ. ەلباسىنىڭ وتىرارعا ساپارلارى جايلى دا تولىق باياندالادى.بۇل كٸتاپتا 40 جىلدىق ەڭبەك بار. قۋانىش ايتاحانۇلى بٸر جىل كٶلەمٸندە جازىپ شىقتى", - دەيدٸ "رۋحانييات ەبۋ نەسٸر ەل-فارابي" مۋزەيٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, ەدەبيەت زەرتتەۋشٸسٸ, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ ابدۋللا جۇماشەۆ.
وتىراردى ۇلىلاردىڭ وتانى دەپ بوسقا ايتپايدى. ۇلىلاردىڭ باسىندا ەبۋ ناسىر ەل-فارابي تۇرعانى بەلگٸلٸ. ەل فارابيدٸڭ قاسىندا تاعى دا وتىز ەل فارابي بولعان دەيدٸ. ونىڭ بەرٸ تەگٸن ەمەس. ال ولاردىڭ سارقىتى - كەشەگٸ ٶزبەكەلٸ, شەمشٸلەر. كٷنٸ بٷگٸن كٷللٸ تٷركٸ جۇرتى باس سۇعىپ, جەدٸگەرٸن تاماشالاپ جٷرگەن "وتىرار" مەملەكەتتٸك ارحەولوگييالىق قورىق-مۋزەيٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاعان اسانتاي ەلٸموۆ اتتى مۋزەي جاناشىرى بولاتىن. ول كٸسٸنٸ "مۋزەي ادام" دەپ اتايتىنبىز. مۋزەيدەگٸ جەدٸگەرلەردٸ ايانباي جيناقتاپ, كەلەر ۇرپاققا تابىستادى. مۋزەي ٷشٸن ناعىز بەرٸلگەن جان ەدٸ. سول اسانتاي ەلٸموۆتٸڭ تەلٸمٸن العان بٸردەن-بٸر شەكٸرتٸ - ابدۋللا جۇماشەۆ. بار عۇمىرىن ٸزدەۋ, ەڭبەكتەنۋ, جيناقتاۋعا ارناپ كەلەدٸ. قۋانىش اعا ەكەۋٸ وتىراردان شىققان بارلىق اقىن-جازۋشىلاردى تٷگەندەپ, كٸتاپقا ەنگٸزگەنٸنە قۋاندىم. بٷگٸنگٸ اسىل دٷنيەنٸ كەلەشەك ۇرپاق وقيدى. قاسيەتتٸ جەردە تۋعان شەشەن سٶز زەرگەرلەرٸن دە تاريح بەتٸنەن تانيتىن بولادى. ەلٸ ٷشٸن ايانباي, بار جان-تەنٸن سالاتىن قۋانىشتاي, ابدۋللاداي جاناشىر اعالارى بار ەل باقىتتى. كٸتاپتا بٷگٸنگٸ قوس تۇلعانىڭ قولتاڭبالارى ەرەكشە سايراپ تۇر",-دەيدٸ قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى ەسەلحان قالىبەكوۆا. "وتىرار جەدٸگەرلەرٸ" كٸتاپ-البومىنا وت اۋىز, وراق تٸلدٸ قازاقتىڭ ارقالى ايتىسكەر اقىن قىزى ەسەلحان ەلٸشەرٸقىزىنىڭ "جەدٸگەرلەرٸم" ٶلەڭٸ ەنگەن.
1000 دانا تارالىممەن جارىق كٶرگەن "وتىرار جەدٸگەرلەرٸ" كٸتاپ-البومىنا جۋىردا عانا تٷركٸستان قالاسى مەن وتىرار اۋدانىنىڭ مەدەني-رۋحاني تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىسۋعا ۇلىبريتانييا, يندونەزييا, يتالييا, قىتاي, كورەيا, پولشا, فرانتسييادان ارنايى كەلگەن جۋرناليستەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, وڭ پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸرٸپ سىيعا العان بولاتىن.
وتىرىقشى مەدەنيەتتٸڭ وشاعى, ەلەمدٸك مەدەنيەتتەردٸڭ ٸرگەلٸ ورتالىعى, دٷنيەدە تەڭدەسٸ جوق ۇلى ويشىل ەبۋ نەسٸر ەل-فارابيدٸڭ تۋعان جەرٸ, قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ ۇلى ۇستازى, بابتاردىڭ بابى ارىستانبابتىڭ, ورتا ازييانى بيلەگەن اتاقتى ەمٸرشٸ ەمٸر تەمٸردٸڭ اقىرعى دەمٸن الىپ, اللا اماناتىن تاپسىرعان مەكەنٸ, ۇلت مۇراسى جايىن ويلاعان ٶزبەكەلٸ جەنٸبەكوۆتەي قوعام قايراتكەرٸ, ەنٸمەن قازاقتىڭ ۇلتتىق بولمىسىن ايقىنداپ, ەنۇرانىن تۋدىرعان شەمشٸ قالداياقوۆتاي, ٶتكٸر وي مەن ورامدى سٶزدەن ٶلەڭ ٶرٸپ, تۇلعاسى شىنشىلدىق بيٸگٸندە ەرەك مۇحتار شاحانوۆتاي ۇلى ۇرپاعى بار وتىرار دالاسىنىڭ دارحان تاريحى ەل كەلەشەگٸنٸڭ رۋحاني بايلىعىن كٶكسەگەن, حالىق سٷيٸسپەنشٸلٸگٸنە بٶلەنگەن قوس تۇلعا-وڭتٷستٸكتٸڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى, «پاراسات», «قۇرمەت» وردەندەرٸنٸڭ يەگەرٸ, عالىم, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ قۋانىش ايتاحانوۆ پەن
ەدەبيەت زەرتتەۋشٸسٸ, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ ابدۋللا جۇماشەۆتاردىڭ ەڭبەگٸمەن جالعاسىن تاپتى.
وتىرار اۋدانى ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
