كەڭەستٸك جٷيە جالپ ەتٸپ قۇلاعان شاقتا وڭ-سولىنا الاقتاپ, اۋا جەتپەي القىنىپ, قارجىلىق توقىراۋعا ۇشىراعان تٷستٸ مەتاللۋرگييانىڭ الىپ كەسٸپورىندارى ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تەز ارادا ينۆەستورلار تاۋىپ, مۇرجالارىنان قايتارا شۋداجال تٷتٸن بۇرقىلداتا باستاعان. سول كٶكجال كومبيناتتاردان تاڭعى تالقانىن ايىرىپ وتىرعان قالا مامىراجاي تٸرلٸگٸمەن قايتارا قاۋىشقان. تەۋەلسٸزدٸكتەن كەيٸنگٸ قارجىلىق داعدارىستار كەزٸندە ٷستٸنە بٸرقابات تەۋٸر كٶيلەك «كيگەن» قالالار بٸرەن-ساران بولسا, سولاردىڭ كٶشباسىندا ٶسكەمەننٸڭ بولۋى ەلگٸ كەسٸپورىنداردىڭ ارقاسى دەۋٸمٸز ورىندى شىعار.
– بٷگٸنگٸ تاڭداعى باستى شارۋا – ينۆەستيتسييالىق, كونتسەسسييالىق جوبالار جەلٸسٸن دۇرىس جولعا قويۋ. بۇل تٶڭٸرەكتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جەتەرلٸك. قازاق «ەل بولام دەسەڭ – بەسٸگٸڭدٸ تٷزە» دەگەندٸ تەگٸننەن-تەگٸن ايتپاعان. بەسٸك تٷزەۋ دەگەنٸمٸز – ٶرٸمدەردٸ جاقسى بالاباقشالارمەن, جاڭا تيپتٸ مەكتەپتەرمەن قامتۋ. قالادا قۇنى 4,1 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايتىن تاعى دا 6 بالاباقشا كەشەنٸ قۇرىلىسىن سالۋعا كونكۋرس جارييالانىپ, ونى كٶرشٸلەس قىتايدىڭ «Global Construction Technologies» سەرٸكتەستٸگٸ ۇتىپ الىپ, جۇمىسقا كٸرٸسٸپ تە كەتتٸ. قۇرىلىس 2016 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ٸسكە قوسىلماق. قالاداعى دەموگرافييا مەسەلەسٸنٸڭ رەتتەلۋٸنە سەيكەس, سەبيلەردٸڭ سانى كٷن ساناپ ارتۋدا. بالاباقشالارعا دەگەن سۇرانىس تىم ٷلكەن. قالادا تاعى دا قۇنى 3,3 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايتىن 5 بالاباقشا سالۋ جوسپارلانۋدا. بٸز وسى جوبالاردى جٷزەگە اسىرعاندا عانا بارىپ, بالاباقشالارعا دەگەن تالاپ-تٸلەكتەردٸ قاناعاتتاندىرا الامىز, – دەيدٸ ٶسكەمەن قالاسىنىڭ ەكٸمٸ تەمٸربەك قاسىمجانوۆ.
قالا باسشىسىنىڭ جاس ۇرپاققا بٸلٸم مەن تەربيە بەرۋ مەسەلەلەرٸنە ٶتە-مٶتە ەكپٸن تٷسٸرەتٸنٸنە كٶزٸمٸز جەتتٸ. قالاداعى جالپى بٸلٸم بەرەتٸن 53 بٸلٸم ورداسىندا 32 950 بالا بٸلٸم الىپ جاتسا, سولاردىڭ 70 پايىزى قوسىمشا بٸلٸم بەرۋمەن قامتىلعان. ۇلتتىق تەستٸلەۋدٸڭ ورتاشا بالى جىل ٶتكەن سايىن ٶسۋدە: مەسەلەن 2012 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 79,19 بالدى كٶرسەتسە, بيىلعى كٶرسەتكٸش – 86 بالل. شاھاردا اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپ جوق...
[caption id="attachment_12578" align="alignleft" width="340"]
قالانىڭ بەت-بەينەسٸ, كٶركٸ ەلگٸ بٸر اڭىز ەرتەگٸلەردەگٸ كٷن سايىن ەمەس, ساعات سايىن ٶسەتٸن باتىر ۇلاندار ٸسپەتتٸ. بيىل كٶركٸنە كٶزٸڭٸز تويماي كەتكەن ٶسكەمەنٸڭٸزگە كەلەر جىلى تاعى بٸر مەرتە سوقساڭىز, تانىماي قالاتىنىڭىز راس. ەسٸرەسە بيىلعى جىل تىم قۇنارلى بولدى. ٶسكەمەن ٶسكەمەن بولعالى ادام سيياقتى تەاترعا جارىماي, جات كٶزدەردٸڭ الدىندا نەسٸلٸ ەبدەن تٷسٸپ بولىپ ەدٸ. ەرتٸستٸڭ سول جاعالاۋىندا ٷلكەن تەاتر عيماراتى بوي كٶتەرٸپ, قالانىڭ سالتاناتىنا سالتانات ٷستەدٸ. ەڭ نەگٸزگٸسٸ – تەاتر قازٸرگٸ زامان تەاترلارىنا قويىلاتىن بارلىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الادى! بۇل تۇجىرىمدى قالا كٷنٸنە وراي ۇيىمداستىرىلعان «اق ەرتٸس» كلاسسيكالىق ٶنەر فەستيۆالٸنە الىس جەنە جاقىن شەتەلدەردەن كەلگەن تەاتر مايتالماندارى ايتىپ كەتتٸ.
قالانىڭ ورتالىعىنداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا زاماناۋي سازدى سۋبۇرقاق اتقىلاپ جاتىر. گاگارين اتىنداعى بۋلۆاردا عارىشتىق ستيلدە جاسالىنعان سۋ جاڭا اللەيا-گٷلزاردان قييال-عاجايىپتار لەبٸ ەسەدٸ. قالا بويىنشا 60 مىڭ شارشى مەتر اۋماققا گٷلدەر وتىرعىزىلىپ, 62 اۋلا جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸلٸپتٸ. ەسكٸ ٶسكەمەندٸ جاڭا ٶسكەمەننٸڭ نەگٸزٸ قالانىپ جاتقان – توقىماشىلار قالاشىعىمەن جالعاستىراتىن, ەرتٸستٸڭ ٷستٸن كٶكتەپ ٶتەتٸن الىپ شارۋاقور كٶپٸر سانداعان جىلدار جٷزٸندە دەمالىستىڭ نە ەكەندٸگٸن بٸلمەي, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت كٶرسەتٸپ كەلٸپ ەدٸ. سول سىر بەرە باستاعان. سوعان قوسالقى كٶپٸر سالىپ, ەسكٸسٸن جٶندەپ جاتىر. قالا حالقىنىڭ سانى تىم شاپشاڭ قارقىنمەن ٶسۋدە. باسپاناعا دەگەن سۇرانىس جوعارى. سوندىقتان, جاڭا تۇرعىن ٷيلەر كەشەندەرٸن سالۋ دا كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە...
قالادا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس نىساندارىندا جالاقى قارىزى, جۇمىستان قىسقارتۋ سىندى وقىس ەرەكەتتەر بايقالمايدى. دەگەنمەن, ساقتىق شارالارى قاجەت. بارلىق كٶلەڭكەلٸ قۇبىلىستارعا دايىن بولماسا بولمايدى. مٸنە, قالا ەكٸمٸ تەمٸربەك جۇماقۇلۇلى باستاعان بيلٸك توبىنىڭ بٷگٸنگٸ تاڭداعى بارلىق سانالى تٸرلٸكتەرٸ, كٷندەلٸكتٸ جۇمىستارى وسى بٸر كەلەڭسٸزدٸكتەردٸ قايتسەك بولدىرمايمىز, الدىن قالاي الامىز دەگەندەي ساۋالدار تٶڭٸرەگٸن شيىرلاۋدا.
– نەگٸزگٸ سالماق قالانىڭ باسىم بٶلٸگٸن اسىراپ وتىرعان كەسٸپورىندارعا تٷسۋدە. سونىمەن بٸرگە جاڭا كەسٸپورىندار دا اشىلىپ جاتىر. قازاقتا: «قاردىڭ باسىن قار الار...» دەگەن مەتەل بار. بٸز دە قارجىلىق داعدارىسقا قارسى ٶز تەحنولوگييامىزدى قولدانباقپىز. ول – بۇرىننان بار سەرٸكتەستٸكتەر مەن فيرما, تاعى دا باسقا كەسٸپورىنداردى ودان ەرٸ دامىتۋ بٸر تٶبە, جاڭادان جۇمىس ورىندارىن اشۋ. سوندا بارىپ داعدارىس اجداھاسىنىڭ قوماعاي ٶڭەشٸ تىعىندالار شىعار. ٶسكەمەن – رەسپۋبليكامىزداعى بٸردەن-بٸر اۆتوكٶلٸكتەر شىعارۋ ورتالىعى. جۋىردا «اۆتوۆاز» ااق-ى مەن ونىڭ قازاقستاندىق سەرٸكتەسٸ «بيپەك اۆتو» ەكەۋٸ ستراتەگييالىق ىنتىماقتاستىق جاعدايىندا بٸرٸككەن كەسٸپورىن قۇرۋ جايلى كەلٸسٸمگە قول قويدى. ەندٸ ٶسكەمەندە اۆتوكومپونەنتتەر شىعارۋ زاۋىتى بوي كٶتەرەدٸ. ونىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى 120 توننانى قۇراماق. زاۋىت قۇرىلىسى 2 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتىسا, زاۋىت ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن 4 مىڭ ادام وندا تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى. ال شىعىسقازاقستاندىق اۆتوكٶلٸكتەردٸ ساتۋ ٶزٸمٸزدەن باسقا رەسەيدٸڭ سٸبٸر جەنە ورال ٶڭٸرلەرٸندە جٷزەگە اسىرىلۋدا. قالانىڭ باستى كەسٸپورىندارىندا قازاقستاندىق ٶنٸمدەردٸ پايدالانۋعا باسىمدىق بەرٸلۋدە. جوسپارلار دا, جوبالار دا ٶتە كٶپ. كٶبٸنٸڭ تاعدىرى قارجىعا كەپ تٸرەلەدٸ. مەسەلەن, ەرتٸستٸڭ ٷستٸنەن تاعى بٸر كٶپٸر سالۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. ترانسپورت اعىنى ٶتە ٷلكەن. بٸر كٶپٸر تىم ازدىق ەتەدٸ. ٶسكەمەن-سەمەي باعىتىنداعى كٷرە جولعا تٸكەلەي الىپ شىعاتىن وسى كٶپٸر قۇرىلىسى 57 ميللياردتاي تەڭگەنٸ قاجەت ەتٸپ وتىر. قارجىلىق جاعدايىمىز گٷلدەنٸپ تۇر دەپ كەۋدە سوعا المايمىن. الايدا, قولعا العان جوسپارلارىمىزدى ورىنداپ شىعاتىنىمىز سٶزسٸز, – دەپ تەمٸربەك جۇماقۇلۇلى ٶزٸنٸڭ كٶگەنتٷپ سٶزٸن ٶمٸرشەڭدٸك نوتاسىمەن اياقتادى.
ەلٸبەك قاڭتارباي,
ٶسكەمەن قالاسى
