سوڭعى جىلدارى جەرٸنٸڭ تٷگٸن تارتساڭ مايى شىعاتىن جەتٸسۋ ٶڭٸرٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنان بٶلەك يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋ, تسيفرلاندىرۋدى ەنگٸزۋدٸ تولاعاي تابىستارعا قول جەتكٸزگەنٸن ەكٸممەن بولعان ەسەپتٸ كەزدەسۋدە ەستٸپ بٸلدٸك. سٶزٸمٸز دەلەلدٸ بولۋى ٷشٸن ايتا كەتەيٸك, تٶرتٸنشٸ ٶندٸرٸستٸك رەۆوليۋتسييانى جٷزەگە اسىرۋ شەڭبەرٸندە الماتى وبلىسىندا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان 40 كەسٸپورىن ٶز ٶنەركەسٸپتەرٸن اۆتوماتتاندىرۋعا بەلدٸ بەكەم بۋعان. وسىلايشا ٶڭٸردەگٸ كەسٸپورىندار بەسەكەلەستٸك جاعدايدا ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتىپ, ەل ەكونوميكاسىن ەسەلەۋگە تٷبەگەيلٸ بەت بۇرىپتى.
سول سيياقتى وبلىس ەكٸمٸ جىل سوڭىنا قاراي مايلاۋ ماتەريالدارىن ٶندٸرۋشٸ «لۋكويل» زاۋىتىنىڭ ٸسكە قوسۋ جۇمىستارى باستالاتىنىن, ونداعى ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 27 ملرد. تەڭگەنٸ قۇراپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار «باۋمانن» نەمٸس كومپانيياسى ۇساق مال ەتٸن تەرەڭنەن ٶڭدەي باستايتىنىن دا جەتكٸزدٸ. ٶندٸرٸس وشاعى بولاشاقتا جىلىنا 30 مىڭ توننا دايىن ٶنٸم شىعارۋدى كٶزدەپ وتىر ەكەن. بۇل زاۋىت تا ەكسپورتقا باعاتتالعان.
«وسىنىڭ بەرٸ ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸن 2020 جىلعا قاراي 1 ترلن. تەڭگەگە جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ ا. باتالوۆ.
ەسەپتە كەزدەسۋدە 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتى وبلىسىندا دامۋدىڭ وڭ سەرپٸنٸ بايقالعان ايتىلدى. مەسەلەن, جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸم 2,4 ترلن. تەڭگەدەن اسىپ, 2,7 %-دىق ٶسٸمدٸ كٶرسەتكەن. وبلىسقا 527 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا ٶڭٸر رەسپۋبليكادا العاشقى تٶرتتٸككە ەنٸپ وتىر.
باياندامادا ايتىلعانداي, ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 750 ملرد.تەڭگەدەن اسىپ, ٶسٸم 2,9%-دى قۇرادى. ٶڭدەۋ سەكتورىنداعى شىعارىلعان ٶنٸم كٶلەمٸ 636 ملرد. تەڭگەگە جەتٸپ, 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 66,2 ملرد. تەڭگەگە ارتتى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ٶڭدەۋ سەكتورىنداعى ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمنٸڭ جالپى ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸندەگٸ ٷلەسٸ جاعىنىن وبلىس ەلٸمٸز بويىنشا الدىڭعى قاتاردا, ياعني بۇل ٷلەس 85%-عا جەتكەن.
23 جٷيە قۇراۋشى كەسٸپورىنداردا 373 ملرد. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸپ, ٶنەركەسٸپتٸڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ 49,7%-دى قۇراعان. وسىندا بەرەكەلٸ جۇمىستىڭ ارقاسىندا وبلىس اۋماعىندا 68 جاڭا كەسٸپورىن اشىلعان. سونىڭ نەتيجەسٸندە 1809 جۇمىس ورنى قۇرىلىپتى. ال يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىندا 8,7 مىڭ جۇمىس ورنى بار, ينۆەستيتسييالىق قۇنى 319 ملرد. تەڭگەلٸك بارلىعى 55 جوبا جٷزەگە اسىرىلعان.
بٸر عانا قانت قىزىلشاسىنىڭ القابى 9 مىڭ گەكتارعا جەتٸپ, 363 مىڭ توننا ٶنٸم جينالىپ, شارۋالار 31 مىڭ توننا تازا قانت الۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولعان.
جەتٸسۋ ٶڭٸرٸندەگٸ باق القاپتارى 23 مىڭ گەكتارعا جەتتٸ, ينتەنسيۆتٸ باقتاردان بيىلعى جىلى 2,5 مىڭ توننا الما الۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەندٸگٸ كەزەكتە ەلەۋمەتتٸك باعىتتا اتقارىلعان جۇمىستار جايىندا دا از-كەم ەڭگٸمەلەي كەتسەك. ٶتكەن جىلى الماتى وبلىسىندا 15 دەرٸگەرلٸك امبۋلاتورييا مەن فەلدشەرلٸك-اكۋشەرلٸك پۋنكت سالىنىپ, 8 نىسانعا كٷردەلٸ جٶندەۋ جاسالدى. بيىلعى جىلى وسىنداي 18 نىسان تۇرعىزىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا سارقان قالاسى مەن ۇزىناعاشتاعى پەرزەنتحانا دا بار. سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸ مەحانيزمٸن قولدانۋ ارقىلى تالدىقورعاندا جالپى قۇنى 7 ملرد. تەڭگە بولاتىن مەديتسينالىق اقپاراتتىق جٷيەلەر مەن اۆتوماتتاندىرۋ كەشەنٸن ەنگٸزۋدٸڭ ەكٸ جوباسى جٷزەگە اسىرىلا باستايدى دەپ كٷتٸلۋدە.
– بيىلعى جىلى بٸز مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە كٶشۋدٸڭ دايىندىق جۇمىستارىن اياقتاپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن تسيفرلاندىرۋ ارقىلى مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋىمىز كەرەك, – دەدٸ ا. باتالوۆ.
اتاپ ٶتسەك, سوڭعى ەكٸ جىلدا كومپيۋتەر ساتىپ الۋعا 352 ملن. تەڭگە بٶلٸنٸپ وتىر, بۇل جابدىقتالۋ دەڭگەيٸن 100%-عا جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وبلىستىق, اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ بارلىعى دا ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسىلعان, باسقا دا مەديتسينالىق نىسانداردى قوسۋ جۇمىسى جالعاسۋدا.
بيىل الماتى وبلىسىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 251 تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلٸپ, 1126 پەتەر مەن 27 نىساننىڭ ينجەنەرلٸك-كوممۋنيكاتسييالىق جٷيەسٸن جاساۋ جوسپارلانعان. ەسەپتٸ كەزدەسۋدە اماندىق باتالوۆ تالدىقورعان قالاسىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا كوتتەدج قالاشىعى قۇرىلىسىنىڭ پيلوتتىق جوباسى جٷزەگە اسىرىلا باستاعانىنا توقتالىپ ٶتتٸ. وعان 2 ملرد. تەڭگە بٶلٸنگەن. بارلىعى 606 ٷي بولسا, سونىڭ 48 پەتەرلٸك 12 ٷيٸ مەن124 كوتتەدجٸ بيىل سالىنباق.
وبلىس باسشىسى ٶز بايانداماسىندا حابارلاعانداي, ٶڭٸردە «تۋعان جەر» جوباسى اياسىندا قۇنى 10,5 ملرد. تەڭگە بولاتىن 218 جوبا جٷزەگە اسىرىلسا, سونىڭ 6,6 ملرد. تەڭگەلٸك 90 جوباسى اياقتالدى. مەسەلەن, «باتىر بابالار» مەموريالدى كەشەنٸ سالىنىپ, ەلباسىنىڭ «اتامەكەن» تاريحي-مەدەني ورتالىعى اشىلدى. سونىمەن قاتار تالدىقورعاندا قازاقستان بويىنشا تۇڭعىش «رۋحاني جاڭعىرتۋ» ورتالىعى بوي كٶتەرٸپ, ٸسكە قوسىلماقشى.
2018 جىلى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە قۇنى 6 ملرد. تەڭگەگە جۋىقتايتىن 159 ٸرٸ جوبانىڭ رەەسترٸ ەزٸرلەندٸ. بۇل ورايدا «تۋعان جەر» جوباسى بويىنشا تالدىقورعان قالاسىندا جابىق باسسەين, قاراساي, الاكٶل اۋداندارىندا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنٸنٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلمەك. سول سيياقتى پانفيلوۆ اۋدانىندا «وربۇلاق» مەموريالدى كەشەنٸ تۇرعىزىلادى.
نۇرلان ەۋبەكٸر
