فورۋمعا قاتىسۋشىلار اتاپ ٶتكەندەي, تسيفرلاندىرۋ – بۇل ەڭ الدىمەن تۇرعىندارعا ارنالعان. مەسەلەن, استانادا بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن بٸرقاتار smart جوبالار جٷزەگە اسىرىلۋدا.
مىسالى Smart Astana قولدانباسى – مەملەكەتتٸك جەنە كوممەرتسييالىق 70-تەن استام سەرۆيستەر مەن قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ. ەڭ تانىمالداردىڭ قاتارىندا – دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا جازىلۋ, ونى ٷيگە شاقىرتۋ, ايىپپۇلدار مەن ەكٸمشٸلٸك بۇزۋشىلىقتاردى تەكسەرۋ, دەرٸگەردٸڭ رەيتينگٸن قاراۋ, ەڭبەككە جارامسىزدىق پاراعىن جەنە كەڭ تارالعان انىقتامالاردى «شىنايلىعىن» تەكسەرۋ, سونداي-اق «بەلسەندٸ تۇرعىن» قىزمەتٸ بار.
بۇل جەردە استانالىقتار قالا مەسەلەلەرٸن شەشۋگە ساۋالنامالار مەن ۇسىنىستار ارقىلى قاتىسادى. ساۋالنامالاردى تولتىرا وتىرىپ, تۇرعىندار سىيلىققا الماستىرىپ الۋعا بولاتىن ۇپايلار جينايدى. مۇنداي سىيلىقتاردىڭ بٸرٸ Smart Astana موبيلدٸك قولدانباسىندا «اتامەكەن» ۇكپ دايىنداعان ساۋالناما-سكرينينگٸن تولتىرعاندار اراسىندا «استانا» - «Manchester United» ماتچىنا بيلەتتەر بولماق.
ٷستٸمٸدەگٸ جىلدىڭ قاڭتار ايىندا سارىارقا اۋدانىندا «قاتىسۋ بيۋدجەتٸ» اكتسيياسى ٸسكە قوسىلعان بولاتىن. ول تۇرعىندارعا اۋدان ەكٸمدٸگٸ 500 ملن. تەڭگەنٸ نەگە جۇمساۋى تيٸس دەگەن مەسەلەنٸ انىقتاۋ مٷمكٸندٸگٸن بەردٸ. قاتىسۋ پروتسەسٸ قاراپايىم جەنە بارىنشا اشىق.
جوبا ٷشٸن اۋداننىڭ باسقا تۇرعىندارى داۋىس بەرەدٸ, جەنە ەگەر ول ەڭ كٶپ داۋىس جيناعان بولسا, ەكٸمدٸك سونى جٷزەگە اسىرادى. بۇدان باسقا, قالا اشىق دەرەكتەر پورتالىن (Open Data) دامىتىپ وتىر. ول 8 ساناتتار (بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, كٶلٸك, تكش, قالا قىزمەتتەرٸ, ەكولوگييا, جاڭالىقتار مەن ٸس-شارالار) بويىنشا 20 دەرەكتەر جيىنتىعىن ۇسىنادى. ەگەر ستاتيستيكاعا قارايتىن بولساق, كٸرۋٸ جاعىنان ٷزدٸك 5-تٸككە مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار تۋرادى اقپارات, اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار تۋرالى اقپارات, 109 قىزمەتٸنە جٷگٸنۋ, مەرتەبە جەنە جاۋاپ الۋ, اۆتوبۋستاردىڭ ونلاين قوزعالىسى تۋرالى دەرەكتەر, سونداي-اق پيك تٸزٸمٸ كٸرەدٸ. سونىمەن قاتار, «Big Data» جوباسى دا بەلسەندٸ جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ.
بۇل جاساندى ينتەللەكت (زيياتكەرلٸك) نەگٸزٸندە بولاشاق جاعدايلاردى بولجاۋ جەنە ٷلگٸلەۋ ٷشٸن ٷلكەن كٶلەمدٸ دەرەكتەردٸ باسقاراتىن جەنە تالدايتىن اقپاراتتىق جٷيە. ەلوردادا 100% قازاقستاندىق ٶنٸم ەنگٸزٸلگەن. بٷگٸنگٸ كٷنٸ جٷيە 307 باقىلاۋ وبەكتٸلەرٸ بويىنشا 104 دەرەككٶزٸن بٸرٸكتٸرەدٸ. بٸلٸمگە كەلەتٸن بولساق, استانا تۇرعىندارى بالاباقشاعا, مەكتەپكە نەمەسە كوللەدجگە ونلاين جازىلا الادى. پەداگوگتاردىڭ اتتەستاتتاۋدان ٶتۋ پروتسەسٸ اۆتوماتتاندىرىلعان. بارلىق بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسىلعان. مەكتەپتەردە بٸرەگەي تٶلەم جٷيەسٸ ەندٸرٸلٸپ جاتىر: بٸر كارتا- ٷش شەشٸم. بۇل اسحانادا اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋ, جول اقىسىن تٶلەۋ جەنە بالانىڭ ساباققا كەلۋٸن قاداعالاۋ. بارلىق مەكتەپتەر روبوتوتەحنيكا بٶلمەلەرٸمەن جابدىقتالعان, 36 مەكتەپتە STEM زەرتحانالارى اشىلعان, بالاباقشالار بازاسىندا روبوتوتەحنيكا نەگٸزدەرٸن زەرتتەۋ جٶنٸندەگٸ 20 الاڭ ٸسكە قوسىلعان. بۇدان بٶلەك, ەلوردادا تۇڭعىش رەت جەكە بالاباقشالاردا ينكليۋزيۆتٸ مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋگە مەملەكەتتٸك تاپسىرىس ورنالاستىرىلدى.
2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جەكە بالاباقشالارداعى مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى جٷزەگە اسىرۋ ايدان ەكٸمدٸكتەرٸنەن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ بٸلٸم باسقارماسىنا كٶشٸرٸلدٸ. ورتالىقتاندىرۋ ٶزٸندٸك قيىندىقتار تۋعىزدى – كەلۋ تابەلدەرٸن جەنە باسقا ەسەپتٸلٸكتٸ ٶتكٸزۋ كەزٸندە كەزەك پايدا بولادى. وسىنداي مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن كەلۋدٸڭ ەلەكتروندى تابەلدەرٸ ەنگٸزٸلدٸ. وسىلايشا, ەكٸمدٸكتە ٸس-جٷزٸندە ادامنىڭ ٶزٸنٸڭ بولۋ قاجەتتٸلٸگٸن جويىلادى – مەملەكەتتٸك تاپسىرىس بويىنشا بارلىق ەسەپتٸلٸك تسيفرلاندىرىلۋدا.
