“رەيتينگ” گازەتٸنە سۇحبات بەرگەن اقىن, "اسىل ارنا" تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى مۇحامەدجان تازابەك ەلٸمٸزدە سوڭعى كەزدەرٸ ورىن العالى جاعدايلارعا قاتىستى ٶز وي-پٸكٸرٸن بٸلدٸرٸپتٸ.
– مۇحامەدجان ورازبايۇلى, سوڭعى كەزدە ەلٸمٸزدٸڭ قۇزىرەتتٸ ورگاندارى قانداي كٷدٸكتٸنٸ ۇستاسا دا, ادام ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن اتىس-شابىستار ورىن السا دا وعان قاتىستى ادامداردى جات اعىمنىڭ ٶكٸلدەرٸ دەپ جارييالاۋدى ەدەتكە اينالدىرىپ جٸبەردٸ. ەشكٸم ويلاماعان, نامازعا جىعىلىپ كٶرمەگەن تانىمال ادامدار ايىپتالعاندا دا ولاردان جات اعىمدى ناسيحاتتايتىن دٸني كٸتاپتار تابىلا كەتەدٸ.بيلٸككە مۇنداي مەلٸمدەمەلەر نە ٷشٸن كەرەك?
– بۇل اق-قاراسىن اجىراتۋدى تالاپ ەتەتٸن مەسەلە. ەگەر بٸر قىلمىسكەرگە قاتىستىرىلىپ, دٸن جازىقسىز قارالاناتىن بولسا, قوعامعا ودان جاقسىلىق جوق. بۇل دٸنگە قييانات جاساۋ, اللانىڭ ٸسٸنە كٷپٸرلٸك كەلتٸرۋ بولىپ تابىلادى. ال ەندٸ شىنىمەن دٸنگە بايلانىستى بولسا, اقتى اق, كٶكتٸ كٶك دەپ ايتۋىمىز كەرەك. ەلباسى دا ايتتى عوي, سٸز مەڭزەپ وتىرعان اقتٶبەدەگٸ لاڭكەستٸك وقيعالارعا قاتىسۋشىلار دەستٷرلٸ دٸننەن تىسقارى سەلەفي اعىمىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ەكەن دەپ. بۇل نەنٸ بٸلدٸرەدٸ?
بٸز قاي كەزدە بولسا دا بۇلاردىڭ كٶبٸسٸمەن كەزدەسٸپ جٷرمٸز. مەملەكەت ادامدارىنا, قۇزىرلى ورگاندارعا وسى ٷردٸستەرگە بايلانىستى كٶزقاراستارىمىزدى, ٶزٸمٸزدٸڭ تالداۋ-ساراپتاۋلارىمىزدى جازىپ تا, ايتىپ تا بەرٸپ جٷرمٸز. ەگەر دٸن ارقىلى اداسقان ادام بولسا, قازاق دەستٷرٸندە ۋلانعان ادامنىڭ بويىنداعى ۋىتتى اعارعان بەرٸپ شىعارعانداي, ونى اعارتۋشىلىقپەن تازارتۋ اسا ماڭىزدى. راديكالدى توپتاردىڭ اداستىرۋىمەن تەرٸس جولعا تٷسكەن بولسا, تەز ارادا ولاردىڭ بەتٸن بەرٸ قاراتا الاتىن مىقتى كٶشباسشى, سٶزٸن ۇيىتا الاتىن, دەڭگەيٸ ولاردى تارتا الاتىن تۇلعالاردى تەز ارادا تەربيەلەپ شىعارۋىمىز كەرەك. نەمەسە سونداي تۇلعالاردى سول سالاعا بەيٸمدەپ, جولىن اشىپ بەرۋٸمٸز قاجەت. قازاقستان مۇسىلماندار دٸني باسقارماسى ٷش مىڭعا جۋىق مەشٸتتٸ بٸر ورتالىققا باعىندىرعان ٷلكەن جٷيە. مۇنداي جٷيە كٶپتەگەن ەلدەردە, تٸپتٸ دامىعان مەملەكەتتەردە كەزدەسە بەرمەيدٸ.
الايدا سول مەشٸتتەردەگٸ يمامدارىمىزدىڭ قاتە تٷسٸنٸكتەگٸ جاستاردى قايتا تەربيەلەگەننەن گٶرٸ كٶبٸندە كٷندەلٸكتٸ شارۋالاردان قولدارى بوسامايدى. سوندىقتان مەشٸتتەردٸڭ پروبلەمالارىن, قارجى-قاراجاتتارىن شەشٸپ, ولارعا حالىق اراسىنداعى دٸني اعارتۋشىلىقتارمەن اينالىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋٸمٸز كەرەك. كەز كەلگەن ادامدا راديكال بولاردان الدىن سۇراق تۋىندايدى. سوعان دۇرىس جاۋاپ تاپقان ادام راديكال بولمايدى, ەكسترەميست, تەرروريست بولىپ كەتپەيدٸ.
بٸراق, بٸرٸنشٸ سۇراعىنا قاتە جاۋاپ تاپقان ادام تٷبٸ وڭبايدى. سول بٸرٸنشٸ سۇراق تۋىندايتىن ورتادا يمام جٷرەدٸ. سوندىقتان بٸز قازٸر ۇلت بولىپ, مەملەكەت بولىپ سولاردىڭ بەدەلٸن كٶتەرۋٸمٸز, ولارعا كەدەرگٸ بولاتىن مەسەلەلەردٸ شەشٸپ, حالىق اراسىندا ناعىز تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋلارىنا بارلىق مٷمكٸنشٸلٸكتەردٸ جاساۋىمىز كەرەك. قمدب-دا جۇمىس ٸستەمەسە دە ەل اراسىندا ەر تٷرلٸ سالالاردا تاريحتان تەرەڭ حابارى بار, تامىرىن دٶپ باسقانداي جاستاردىڭ پسيحولوگيياسىنان حاباردار تۇلعالار بار. سولاردىڭ جاستار اراسىندا دەر كەزٸندە تيٸستٸ ويلار ايتۋلارىنا مٷكٸندٸكتەر تۋعىزۋعا تيٸسپٸز. دٸندەگٸ جاعدايلاردىڭ ۋشىققانىن كٷتٸپ وتىرا بەرۋٸمٸزگە بولمايدى.
جەرگە قاتىستى كوميسسييا قۇرعانداي بارلىق مەسەلەنٸ تالقىلاۋ ارقىلى شەشۋگە جەتكٸزبەي, وسى باستان قولعا الىپ, جٷيەلٸ جۇمىستار جٷرگٸزۋٸمٸز كەرەك. ٶيتكەنٸ بەس-ون لاڭكەستٸڭ كٶزٸن جويۋمەن تەرروريزم جوعالىپ كەتپەيدٸ. ول كەز كەلگەن ۋاقىتتا قايتالانۋى مٷمكٸن. ونىڭ الدىن الۋ ارقىلى عانا ۇلت بولىپ ۇتامىز. الدىن الماساق, سالدارىمەن كٷرەسٸپ شارشايمىز. سوسىن نەگٸزگٸ باعىتىمىزدان اينيمىز, مەجەمٸزگە ۋاقىتىسىندا جەتە المايمىز.
– ٶزٸڭٸز راستاپ وتىرعانداي اقتٶبەدەگٸ لاڭسكەستەردٸڭ ەرەكەتٸ سەلەفي اعىمىنىڭ جەتەگٸندە كەتكەندەر دەپ تٷسٸندٸرٸلدٸ. وسى تۇرعىدا اشىلعالى بەرٸ سىنعا ۇشىراپ كەلە جاتقان «اسىل ارنانىڭ» باسى-قاسىندا جٷرگەن سٸزدەردٸ دە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە سەلەفي دەپ جاتقاندار بار…
– مەنٸڭ تٷسٸنٸگٸمدە, ەلباسىنىڭ سەلەفيلٸككە قاتىستى سىنى مەملەكەتتٸك قۇرىلىمعا قارسى نەمەسە ٶزٸنٸڭ اتا دەستٷرٸن, بابالار سالتىن ساقتاعىسى كەلمەيتٸن, بارىنشا ٶزٸنٸڭ ويىن ٶزگەلەرگە تىقپالاۋعا تىرىساتىن, كٶتەرە المايتىن شوقپاردى بەلٸنە بايلاپ جٷرگەن جاستار جايىندا ايتىلدى دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ قازٸرگٸ كەزدە تاكفيريزم, جيھادشىلىق نەمەسە حاۋاريجدٸك دەگەن سيياقتى تىم شەكتەن شىعۋشىلىقتاردىڭ ۇشار باسىندا تۇرعان اعىمدار بار.
ەلباسىنىڭ اۋزىمەن سول ۇعىمدار سەلەفيزم دەپ ايتىلدى. ال شىنتۋايتىندا, سەلەفي دەگەن ٸلگەرلٸلەر, بۇرىنعىلار, الدىڭعىلار دەگەن ماعىنا بەرەدٸ. ساحابالار, ولاردان كەيٸنگٸ ەكٸ بۋىن تابيۋندار جەنە تابا تابيۋندار. وسى ٷش بۋىن ٸلگەرلٸلەر بولىپ ەسەپتەلٸنەدٸ. ياعني يسلامنىڭ التىن عاسىرىندا سولار سەلەفي دەپ ەسەپتەلٸنگەن. ال, قازٸر سەلەفي جوق. قازٸر شىن مۇسىلمان اللادان تٷسكەن قۇرانمەن, پايعامبارىمىزدىڭ سٷننەتٸمەن, ەلگٸ ايتقان ساحابالاردىڭ كٶرسەتٸپ كەتكەن باعىت-باعدارىمەن جٷرەدٸ. ولار كٶرسەتكەن باعىت-باعدار قانداي ەدٸ?
ولار عۇلامالاردىڭ جولىن ۇستانۋدى ايتقان ەدٸ. ال عۇلامالارىمىز كٸمدەر? ولار كەشە مەزحابتىڭ جولىن قالىپتاستىرىپ, يسلامنىڭ كەسەك قاعيدالارىن جۇمسارتىپ, قاراپايىم ادامدار تٷسٸنەتٸندەي دەرەجەگە جەتكٸزگەن ەبۋ-حانيفالار. عالىمدارعا سٷيەنۋدٸ, سولارمەن بٸرگە بولۋدى سول كەزدەگٸ ساحابا-سەلەفتار دا, پايعامبارىمىزدىڭ زامانىنداعىلار دا ايتىپ كەتكەن. سوندىقتان بٸزدٸڭ قازٸر سەلەفي بولۋعا ەش مۇقتاجدىعىمىز جوق. ەشقانداي قاجەتتٸلٸك تە جوق. ەلباسى ايتقان سەلەفيلەر شىنتۋايتىندا ەلدٸڭ تىنىشتىعىن بۇزىپ, بەرەكەمٸزدٸ قاشىرىپ, بەرٸمٸزگە سالماعىن سالىپ وتىر.
«اسىل ارنا» اشىلعالى بٸرٸنشٸ سىن ايتقاندار دا ٶزٸن سەلەفيمٸن دەپ ايتىپ جٷرگەن اعىمنىڭ ٶكٸلدەرٸ بولعان. ولار قاسيەتتٸ مەدينە قالاسىندا وتىرىپ الىپ, «اسىل ارنانى» كٶرۋگە بولمايدى. كٸمدە-كٸم «اسىل ارنانى» جابۋعا ٷلەس قوسسا, ٷلكەن ساۋاپ الادى» دەگەن سيياقتى پەتۋالاردى شىعارعان بولاتىن. سول سيياقتى «سەلەفي بولۋىمىز كەرەك» دەگەن سٶزدٸ ايتىپ جٷرگەن, ٶزگە ۇلتتان شىققان ٶز ٸشٸمٸزدەگٸ عالىمسىماقتار «اسىل ارنانى» كٶرمەڭدەر. ول – بيدعات, ناعىز دٸندٸ ناسيحاتتاماي جاتىر» دەپ بٸزدٸ ايىپتاعان. سوندىقتان بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ ونداي تەرٸس اعىمدا ەمەس ەكەنٸمٸزدٸ سٶزٸمٸزبەن ەمەس, ٸسٸمٸزبەن دەلەلدەپ كەلە جاتقان ادامدارمىز. جۇرتقا كٶرسەتەتٸن ٸسٸ جوق ادامدار ارتىق سٶيلەيدٸ. ال بٸز اينالىسىپ جاتقان ناقتى شارۋامىز بولعاندىقتان ارتىق سٶزبەن اينالىسپايمىز.
بٸزدٸ بٸلگٸڭٸز كەلسە, شارۋامىزدى كٶرٸڭٸز, «اسىل ارنانى» تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيٸن قاراڭىز. دٷنيەدەگٸ ەڭ قيىن نەرسە – كٶپتٸڭ تالقىسىنا سالۋ. ٶيتكەنٸ كٶپتٸڭ ٸشٸندە نادان دا بار, عۇلاما دا بار, سەۋلەلٸ ادامدار دا بار. ال ول كٶپتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعۋ مٷمكٸن ەمەس. بٸزدٸ اعىممەن ايىپتايتىندار قازاقتىڭ باياعى قۋ پەندەلٸك كٶرە الماۋشىلىعى عوي. باسقا تٷك تە ەمەس. بٷگٸندە «اسىل ارنانىڭ» اشىلعانىنا 9 جىل بولدى. 2007 جىلى ەفيرگە شىعىپ, 2009 جىلى تەلەارنا رەتٸندە بٷكٸل قازاقستانعا تارادىق. بىلايشا ايتقاندا اشىلعالى بەرٸ بٸز ٷكٸمەتتٸڭ نازارىندامىز. بٸز سيياقتى تەرەڭ تەكسەرٸلٸپ, قاتتى قاداعالاۋدا وتىرعان بٸردە-بٸر ۇيىم جوق دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶيتكەنٸ بٸز ەربٸر باعدارلامامىزدىڭ كونتسەپتسيياسىن جىل سايىن مينيسترلٸكتەگٸ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸمەن, قمدب-مەن بٸرلەسە وتىرىپ بەكٸتەمٸز. ودان كەيٸن مۇقييات قاراپ وتىرعان مٷفتيياتتىڭ ارنايى مامانى قول قويمايىنشا ول ەفيرگە شىقپايدى.
قمدب ۇسىنباعان دٸن ادامى ەفيردەن شىقپايدى. سوندىقتان تولىق باقىلاۋدا, تولىق تەكسەرۋدە وتىرعان تەلەارنا بولعاندىقتان بٸزدٸ كٸنەلاۋ جٶنسٸز دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸز مەملەكەتتٸڭ ساياساتىنا, قمدب ۇستانىمىنا جەنە ەبۋ-حانيفا مەزحابى نەگٸزدەرٸنە ارقا سٷيەپ قۇرىلعان تەلەارنامىز. سوندىقتان بٸزدٸ سەلەفي دەپ ايتۋ – ٶتە ٷلكەن ايىپتاۋ, وتپەن ويناۋ! ول شيالاردىڭ قاعيداسى, سولارعا تەن قاعيدانى سۋننيتتەردٸڭ اراسىنا الىپ كەلٸپ كٸرگٸزۋ ٶتە ٷلكەن ايىپ بولىپ سانالادى. راسىمەن دەلەلدەنٸپ جاتسا, بٸزدٸ عانا ەمەس باسقالاردى دا بۇلاي ايىپتاۋعا بٷگٸندە تەك قۇزىرلى مەكەمەنٸڭ عانا قۇقىعى بار.
– بايقاعانىمىز, دٸنگە قاتىستى قۇزىرلى ورىندارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا ەرەكەت ەتەسٸزدەر. ولاي بولسا بٸلەتٸن شىعارسىز, ەلٸمٸزدە سەلەفي اعىمىندا قانشا ادام بار?
– ونى سول قۇزىرلى ورىنداردان سۇراماساڭىز, سانىن ناقتىلاپ, تاپ باسىپ ايتا المايمىن. بٸز «اسىل ارنا» تەلەارناسىنىڭ جۇمىستارى رۋحاني باعىتتا بولعاننان كەيٸن كٷندەلٸكتٸ باعدارلامالار تٷسٸرۋ بارىسىندا كٶپتەگەن ادامدارمەن كەزدەسەمٸز, جولىعامىز. اۋىزاشاردا, ەر تٷرلٸ جاستاردىڭ ورتاسىندا بولامىز. وقۋ ورىندارىنا بارىپ ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزەمٸز. پٸكٸرلەرٸن تىڭدايمىز. سولاردىڭ اراسىندا تەرروريست بولىپ كەتپەسە دە سوعان ىقتيمالدىعى بار جاستار كەزدەسٸپ تۇرادى.
– كٶپ پە?
– كٶپ دەپ ايتۋعا بولمايدى, بٸراق جەتكٸلٸكتٸ. سولاردىڭ بارلىعى ۋاقىتىسىندا كٶكەيٸندەگٸ سۇراقتارىنا لايىقتى جاۋاپ تابا الماعاندار. جالپى العاندا, ٷيٸڭٸزدەگٸ كٸشكەنتاي بالاڭىزدىڭ سۇراقتارىنا سٸز جاۋاپ بەرمەسەڭٸز, وعان سىنىپتاسى نە كٶشەدەگٸ بٸرەۋ جاۋاپ بەرەدٸ. نەمەسە ينتەرنەت جاۋاپ بەرەدٸ. ەڭ باستىسى ول جاۋاپسىز قالمايدى. سوندىقتان بالانىڭ قانداي دا بٸر قوعامعا, ادامعا, سەنٸمگە قاتىستى سۇراقتارىنىڭ بارلىعىنا اتا-انا جاۋاپ بەرە الۋى كەرەك. قولىنان كەلمەسە, جاۋاپ بەرە الاتىن ادامدى ٸزدەپ تابۋى تيٸس. ٶيتكەنٸ رۋحاني سەنٸم ونىڭ تاعدىرىن شەشۋٸ مٷمكٸن.
باقىتتى نە باقىتسىز قىلۋى مٷمكٸن. ونداي ادامداردى كەزدەستٸرٸپ تە جٷرمٸز. بٸردە ماعان ورامال تاعىپ, ەكە-شەشەسٸمەن تٷسٸنٸسە الماي جٷرگەن بٸر قىز حابارلاستى. ونىڭ اتا-اناسىنا بارىپ جولىعىپ, شىنايى دٸندٸ ايتىپ, قىزعا دا ورامالدىڭ قۇندىلىعىن تٷسٸندٸردٸم. ەڭ بٸرٸنشٸ نەرسە ورامال ەمەس, يمان ەكەنٸن جەتكٸزدٸم. سودان كەيٸن ولاردىڭ اراسىندا رۋحاني بايلانىس ورناپ, كەز كەلگەن سۇراققا جاۋاپتى بٸرلەسٸپ ٸزدەيتٸن جاعدايعا جەتتٸ. كەيٸن ول قىز جاقسى جەرگە تۇرمىسقا شىقتى, قازٸر بٸرنەشە بالانىڭ اناسى. ەكە-شەشەسٸ دە سول ارقىلى نامازعا جىعىلدى. كەسٸپتەرٸن جالعاستىرىپ جاتىر. ەگەر سول كەزدە وعان مەن ەمەس, راديكالدى اعىمنىڭ ادامى جولىعىپ, «ەكە-شەشەڭدٸ تىڭداما, ورامالىڭدى تارتىپ, نامازىڭدى وقي بەر» دەسە ول قىز راديكالدانا بەرەر ەدٸ.
ونىڭ تٷبٸ قايدا اپارارىن بٸر قۇداي عانا بٸلەدٸ. ونىڭ اتا-اناسى دا قىزىن جازعىرۋمەن دٸندٸ جەك كٶرٸپ كەتٸپ, قازاق قوعامىندا بٸر وتباسى ٷلكەن قاسٸرەتكە دۋشار بولۋى مٷمكٸن ەدٸ. سول سيياقتى ەر قايسىسىمىز كەز كەلگەن مەسەلە تۋىنداماس بۇرىن الدىن الىپ, شەشۋگە ۇمتىلساق, ٷلكەن پروبلەمالاردى بولدىرماۋعا بولادى.
– وسى بٸزدٸڭ قوعامداعى قىزدارىمىزدىڭ بٷركەمەلەنۋٸ, جاپ-جاس جٸگٸتتەرٸمٸزدٸڭ كٷزەلمەيتٸن ساقال قويىپ, بالاقتارىن قىسقارتىپ, ەلدەن ەرەكشەلەنۋٸنە كٶزقاراسىڭىز قالاي? ٶزٸڭٸز دە ساقال قويدىڭىز عوي…
– ەر نەرسە رەتٸمەن بولۋى كەرەك. ەل ٸشٸندە بەس جاسار قىزىن دا بٷركەمەلەپ جٷرگەندەر بار. ەگەر قىز بالا ەكە-شەشەسٸنەن كٶرٸپ, قىزىعۋشىلىق تانىتقان بولسا, وندا ول نەرسەدەن تييۋعا بولمايدى. بٸراق, بەليعات جاسىنا تولماعان قىزدى قىمتاپ, كٶپشٸلٸك ورتاسىندا الىپ جٷرۋ وعان كٶتەرە المايتىن شوقپاردى بەلٸنە بايلاپ بەرۋمەن تەڭ اۋىرتپاشىلىق بولىپ تابىلادى. سوندىقتان بالانى, ەسٸرەسە قىز بالانى پسيحولوگييالىق تۇرعىدا قاتتى ەسكەرۋٸمٸز كەرەك.
ال مەكتەپ جاسىنداعى, وقۋ ورنىنداعى قىزداردىڭ كيٸم ٷلگٸسٸنە مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ ەلٸ سوڭعى نٷكتەسٸن قويعان جوق. ەلٸ ەل ٸشٸندە تالقىلانىپ, بۇنىڭ كەشەندٸ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتىر. تاريحىمىزعا قاراساق, قازاق قىزى قازٸرگٸدەگٸدەي جالاڭاش جٷرمەگەن. جەنە ونى قارا كيگٸزٸپ, بەتٸن دە جاپپاعان. سوندىقتا بٸز وسىنىڭ ورتاسىن تابۋىمىز كەرەك قوي. باسقا ەلدٸڭ مەدەنيەتٸ مەن عۇرپىنا سەيكەستەندٸرٸلگەن ٷردٸستەردەن دە ەدەمٸ باس تارتا بٸلۋگە تيٸسپٸز. جەنە ٶزٸمٸزدٸڭ تاريحىمىزداعى عاسىرلار بويى ۇستانعان انالارىمىزدىڭ, قىزدارىمىزدىڭ, كەلٸندەرٸمٸزدٸڭ جولىن وسى زامانعا بەيٸمدەپ ناسيحاتتاي بٸلۋٸمٸز قاجەت. بۇل تۇرعىدا قمدب بٸرنەشە جىلدان بەرٸ قىزدارىمىزدىڭ كيٸم ٷلگٸلەرٸنٸڭ كٶرمەلەرٸن ۇيىمداستىرىپ, شەبەرلەرٸمٸزبەن ٸزدەنۋ ٷستٸندە. بۇل ٶتە قۇپتارلىق جاعداي.
ال ەگەر جاس جٸگٸت شىنىمەن ەدەپتٸ بولىپ, ورنىن بٸلسە, ادامدارمەن قارىم-قاتىناسى جاقسى بولسا, تۋعان-تۋىستارىنىڭ ريزاشىلىعىن الىپ جٷرسە, ورتاسىندا ٸسٸ ٶنەگەلٸ بولسا, قويعان ساقالى بايقالماي دا قالار ەدٸ. جالپى ساقال قويۋ قازاق دەستٷرٸندە جوق دەپ ايتا المايمىز. بٸراق, ٶكٸنٸشكە قاراي كٶپتەگەن جاستار ٸشكٸ دٷنيەسٸن نەمەسە ادامدارمەن قارىم-قاتىناستارىن, نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸ رەتتەپ ورنىنا قويماي تۇرىپ, ٶزٸنٸڭ سىرتىن دۇرىستاۋمەن شۇعىلدانىپ كەتتٸ.
سوندىقتان ول ساقال سٷيكٸم ەمەس, كٶزگە وعاش كٶرٸنەتٸن جاعدايعا دۋشار بولدى. ساقالدان الدىن ادامنىڭ يمانى, جۇرتپەن قارىم-قاتىناسى, اماناتشىلدىعى, سٶزٸندە تۇرۋى, جۇرتقا جاناشىرلىعى سەزٸلٸپ تۇراتىن بولسا, قانداي ساقال قويسا دا سەزٸلمەي قالادى. ال كەرٸسٸنشە بولسا, سىرت پٸشٸنٸ دٸنٸنە سٶز كەلتٸرەدٸ. جالپى ساقال سيياقتى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ الىپ جٷرۋ ٷشٸن جٷزٸنەن نۇرى تٶگٸلگەن, ٸسٸنەن ٷلگٸ شاشاتىن جاقسى مۇسىلمان بولۋعا تىرىسۋ كەرەك.
ەڭگٸمەلەسكەن اسىلبەك قۇنانبايۇلى
“رەيتينگ” گازەتٸ 23 ماۋسىم 2016 جىل.
