Freedom Inside '26

مەيرامبەك نەگە ەلەۋسٸز قالدى?

مەيرامبەك نەگە ەلەۋسٸز قالدى?
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى قازاق ٶنەرٸ دەگەندە كٸمدەردٸڭ ەسٸمٸن اتاۋعا بولادى. دەل بٸر وسى ٶلٸارا شاقتا كٸمدەر ٶنەرگە قىزمەت ەتٸپ, قيىندىققا شىدادى? راس, توقىراۋ جىلدارى كينو مەن تەاتر جۇمىس ٸستەۋٸن تولىقتاي توقتاتقان جوق. بٸراق ولار حالىقتىڭ مەيٸرٸمٸن قاندىراتىنداي بۇقارالىق سيپات الا الماعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. تەاتر مەن «قازاقفيلم» ٸلدەبايلاپ ٶمٸر سٷرگەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. تەك قانا قازاق ەستراداسىنىڭ ٶرەندەرٸ عانا قازاق ٶنەرٸنٸڭ وتىن ٶشٸرمەدٸ.

 

ٶلٸارا كەزەڭنٸڭ جۇلدىزدارى

Мейрамбек дырду.01
Мейрамбек дырду.01
بۇل كەزەڭدە ٶنەردٸڭ ىستىعىنا كٷيٸپ, ايازىنا ارقاسىن توسقان ساۋساقپەن سانارلىق ەنشٸلەرٸمٸز بار. ولار – مەيرامبەك بەسپاەۆ, سايات مەدەۋوۆ, توقتار سەرٸكوۆ, سەكەن مايعازيەۆ, قىدىرەلٸ بولمانوۆ جەنە مەدەۋ ارىنباەۆ.

بٷگٸندە بٸزدەر وسى اتى اتالعان ازاماتتاردىڭ قازاق ەن ٶنەرٸندەگٸ بۋىن جالعاستىعىن ساقتاپ قالۋداعى ەڭبەگٸن ٶز دەڭگەيٸندە باعالاي الماي جٷرمٸز. ولاردىڭ ەڭبەگٸن باعالاۋ ٷشٸن سوناۋ توقسانىنشى جىلدارداعى قيىندىقتاردى ەسكە الساق جەتٸپ جاتىر.

قازٸرگٸ تاڭدا مەيرامبەكتٸ بارشا قازاق تانيدى. بەرٸمٸز ونى تٶبەمٸزگە كٶتەرەمٸز. مەيرامبەك وعان تولىقتاي لايىقتى ازامات.

بٸزدەر مەيرامبەك التىنبەك قورازباەۆتىڭ قامقورلىعىندا بولعانىن بٸلەمٸز. يە, التەكەڭ مەيرامبەكتٸڭ كٶپشٸلٸككە كٶرٸنۋٸنە كٶمەك جاسادى. ٶز كەزەگٸندە مەيرامبەك تە التىنبەك اعامىزدىڭ حالىق اراسىنا كەڭٸنەن تانىلۋىنا جول اشقانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ەگەر «بوزتورعاي» ەنٸن بالا مەيرامبەك ورىنداماعاندا, قورازباەۆ قازٸرگٸدەي تانىمالدىققا يە بولماس ەدٸ.

 

«ازييا داۋسى» كٸمگە قىزمەت ەتتٸ?

dalanews02
dalanews02
توقسانىنشى جىلدارى مەيرامبەك, توقتار, سايات ەن سالىپ, ٶنەردەگٸ جولىن باستاعاندا ەن ايتۋ پايدانىڭ كٶزٸ بولمادى. بٸر تويدا ەن ايتىپ, قالتانى اقشاعا تولتىرىپ شىعۋ دەگەن اتىمەن جوق بولاتىن. ەن ايتقاننان گٶرٸ بازارعا شىعىپ, ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسقان پايدالى ەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە قازاق تٸلٸندە ەن سالۋ – زەينەتٸنەن گٶرٸ بەينەتٸ كٶپ ٸس بولعانى جاسىرىن ەمەس.

توقسانىنشى جىلدارى قازاق ەنٸن تەلەراديودان حالىققا ناسيحاتتاۋ مەحنات تٸرلٸككە تولى شارۋا بولاتىن. ال ورىس تٸلٸندە ەن سالعان قازاق ەنشٸلەرٸ مۇنداي قيىنشىلىقپەن بەتپە-بەت كەلمەدٸ. قازاق, ورىس تٸلدەرٸندە قاتار ەن سالاتىن ەنشٸلەر جۇرتشىلىققا تانىلىپ, امالداپ ٶمٸر سٷرگەنٸن بٸلەمٸز.

سونى تٷسٸنگەن قىدىرەلٸ, مەدەۋ جەنە ەرلاندار سول كەزدە «ابك» توبىنىڭ قۇرامىندا ورىسشا دا ەن سالعانىن كٶزٸمٸز كٶردٸ. كەيٸننەن «ابك» تارقاپ, ەرلان كٶكەەۆ ورىسشا اۋديتوريياعا تٷبەگەيلٸ بەتبۇردى. ال قىدىرەلٸ مەن مەدەۋ قازاقشا ەن ايتۋلارىن جالعاستىردى.

سول كەزدە «ازييا داۋىسى» ەن بايقاۋىندا قازاق تٸلٸندە ەن ايتىلعانىمەن, بۇل بايقاۋ قازاق ەستراداسىنىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتتٸ دەپ ايتا المايمىز. قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸن مۇرات ەرعاليەۆ ۇيىمداستىرعان سول بايقاۋلاردىڭ قازٸر ەشكٸمنٸڭ ەسٸندە جوق.

سول بايقاۋدان تٷلەپ ۇشقان مىقتى ەنشٸ مىناۋ ەدٸ دەپ كٶرسەتەتٸن ٶنەر يەسٸن دە تاپپايسىڭ. جالپى, «ازييا داۋىسى» مەن «جاس قانات» قازاقستاندا ورىس تٸلٸندە ەن سالاتىن توپتىڭ امالداي تۇرۋى ٷشٸن ۇيىمداستىرىلعان شاراسى ەدٸ. بٷگٸنگٸ «سۋپەر ستار» سيياقتى بولماشى دٷنيە بولعانىن مويىندايتىن كەز جەتتٸ.

قازاق ٶنەرٸنە پايداسى جوق «ازييا داۋىسى» توقتاعان كەزدە وعان ۇلتجاناشىرى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتٸ كٸنەلاعانىن دا بٸلەمٸز. بۇل جەردە يمەكەڭنٸڭ تٷك قاتىسى جوق.

«ازييا داۋىسىن» قازاق ٶنەرٸنە يكەمدەي الماعان ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ كەسٸرٸنەن ەن بايقاۋى جۇمىسىن توقتاتتى.

 

ٶنەر ٷشٸن ٶمٸر سٷرگەن

dalanews03
dalanews03
ەندٸ باستاپقى ەڭگٸمەمٸزگە قايتا ورالساق, تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى قيىن كەزەڭدە بۇل بۋىننىڭ جوعارى دەڭگەيدە مۋزىكالىق بٸلٸم الۋىنا مٷمكٸندٸك بولمادى. مەيرامبەكتٸڭ تاراز قالاسىنداعى «گلينكا» اتىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپتٸڭ قوبىز سىنىبىن وقىپ بٸتٸرگەنٸن. 1994-1998 جىلدارى ت.جٷرگەنوۆ اتىنداعى تەاتر اكادەميياسىنىڭ «اكتەر, دراما, كينو» فاكۋلتەتٸندە بٸلٸم العانىن بٸلەمٸز.

ال سايات, توقتاردىڭ قانداي بٸلٸم العانىن بٸلمەيمٸز. بٸراق ولار قۇداي بەرگەن تالانتىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەستراداسىنىڭ كٶشٸن ٶرگە سٷيرەدٸ, ەلٸ دە بولسا سٷيرەپ كەلەدٸ. بۇل ٷشٸن ولاردىڭ الدىنداعى اعالارى سيياقتى اتاق تا, سىيلىق تا سۇراعان جوق.

بۇلاردىڭ الدىندا ٶنەر كٶگٸندە قالىقتاعان اعالارى باقىتتى. نۇرعيسا تٸلەنديەۆ, كەڭەس دٷيسەكەەۆ, نۇرعالي نٷسٸپجانوۆ سىندى اعالارى مەملەكەتتٸڭ قامقورلىعىن سەزٸندٸ. ولار باسپاناعا قايتسەم قول جەتكٸزەم دەپ باسىن اۋىرتقان جوق. ولاردىڭ بٸرٸ تۇتاس وركەستردٸ تٸزگٸندەسە, ەندٸ بٸرٸ راديو مەن تەلەارنادا مۋزىكالىق رەداكتسييانى باسقارىپ, قىزمەتتٸڭ دەمٸن تاتتى. كەرەك دەسەڭٸز, حالىق ولاردىڭ ەركەلٸگٸن دە بٸر كٸسٸدەي كٶتەردٸ. سول كەزدە ەل اراسىندا «ٶنەر ادامى ەركە كەلەدٸ, ونى تٷسٸنە بٸلۋ كەرەك» دەگەن ۇعىم-تٷسٸنٸك قالىپتاستى.

ال مەيرامبەكتەردٸڭ بۋىنىن ەشكٸم ماڭدايىنان سيپاپ ەركەلەتكەن جوق. ولارعا ەشكٸم قىزمەت تە, اتاق تا, سىيلىق تا بەرگەن جوق. ولار دا ەشتەڭە دەمەتپەدٸ. ەنٸن سالىپ, ەنسٷيەر قاۋىمنىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرىپ كەلەدٸ.

 

ولار جاس ەمەس

dalanews05
dalanews05
ٶمٸرٸ ٶنەرگە اينالعان مەيرامبەك بەسپاەۆتى «قازاقفيلمنٸڭ» رەجيسسەرلەرٸ نەگە باعالاماي كەلدٸ دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى.

كٷنٸ كەشە عانا قازاق شوۋ-بيزنەسٸندە باتىل ەرەكەتكە باراتىن بايان ەسەنتاەۆا «عاشىق جٷرەك» فيلمٸندە مەيرامبەكتٸڭ ٶمٸرٸن فيلمدە ارقاۋ ەتٸپ, تالانتتى ەنشٸنٸڭ اكتەرلٸك شەبەرلٸگٸن بارشا قازاققا پاش ەتتٸ.

مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنە مەيرامبەك, سايات, توقتار سىندى ازاماتتاردى سايلاۋ كەزٸندەگٸ ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىنا عانا ٸزدەيدٸ. مينيسترلٸك ولارعا حالىقتىڭ ىقىلاسى ەرەكشە ەكەنٸن جاقسى بٸلەدٸ.

dalanews06
dalanews06
تالاي قيىندىققا شىداپ, ٶنەر جولىنان بٸر سەت تە اينىماعان مەيرامبەك بەسپاەۆقا «قازاقفيلمدٸ» باسقارماسا دا, الىپ كينوستۋدييانىڭ بٸر سالاسىن سەنٸپ تاپسىرىپ, ٶنەر ورداسى حالىققا بٸر تابان جاقىنداي تٷسەر ەدٸ عوي. مەيرامبەكتٸڭ «قازاقفيلمدە» قىزمەت ەتۋٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە «قازاقفيلمگە» قاجەت دٷنيە. ال بەسپاەۆ بولسا, قازاق ٶنەرٸ ٷشٸن «قازاقفيلمدە» قىزمەت ەتۋدەن قاشپاس ەدٸ.

كٷنٸ كەشە عانا «قازاقكونتسەرت» ۇجىمى قىسقارتۋعا تٷسكەنٸن بەرٸمٸز كۋە بولدىق. باستى سەبەپ, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولماعان سوڭ, ٶنەر ۇجىمى جۇمىس ٸستەۋٸن توقتاتتى. ٸرگەلٸ ۇجىمدى ۇزاق جىلدار بويى باسقارعان التىنبەك قورازباەۆتىڭ ٶزٸ مۇنى مويىندادى. بۇل اقتالۋ ما?

قازٸر بٸز نارىقتىق زاماندا ٶمٸر سٷرەمٸز. سوندىقتان ەربٸر مەكەمە مەملەكەتكە الاقان جايماي ٶز بەتٸنشە ٶمٸر سٷرۋگە بەيٸمدەلۋٸ كەرەك. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى «قازاقكونتسەرتتٸڭ» كٶپتەگەن كونتسەرت ٶتكٸزٸپ, قىرۋار اقشا تاپقانىن ەستٸمەدٸك. ەيتەۋٸر ٸلدەبايلاعان ٶمٸردٸ باستان كەشتٸ. سوندىقتان مەملەكەتكە ارقا سٷيەپ ٶنەر ۇجىمىن باسقارعان التىنبەك قورازباەۆتىڭ جاڭا زامانعا بەيٸمدەلە الماعاندىقتان جابىلدى دەپ بايلام جاساۋعا بولادى.

مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ «قازاقكونتسەرتتٸ» كەڭەستٸك جٷيەنٸڭ پسيحولوگيياسىن بويىنا ەبدەن سٸڭٸرگەن
dalanews07
dalanews07
ا.قورازباەۆتىڭ قولىنان الىپ, توقتار سەرٸكوۆكە تاپسىرعاندا, ٶنەر ۇجىمى مۇنداي پۇشايمان كٷيگە تٷسپەس ەدٸ. ٶيتكەنٸ ول – جاڭا زامانعا بەيٸمدەلٸپ, ەنشٸلەر اراسىندا كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسىپ جٷرگەن بٸردەن-بٸر ازامات. توقتار «قازاقكونتسەرتتٸ» باسقارسا, مەملەكەتتەن قولداۋ كٷتٸپ وتىرا بەرمەي, ٶزٸنشە ەرەكەت ەتەر ەدٸ. امال نە, مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ توقسانىنشى جىلداردىڭ توقىراۋ كەزەڭٸندە ٶنەر كٶگٸندە سامعاعان مىقتى جٸگٸتتەرٸمٸزگە مٷمكٸندٸك بەرمەي كەلەدٸ.

تاياۋدا ەسكەندٸر حاسانعاليەۆتىڭ ۇلى بٸرجان پ.چايكوۆسكيي اتىنداعى مۋزىكا كوللەدجٸنٸڭ ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. ال مەن بۇل ورىنعا سايات مەدەۋوۆتٸ لايىق كٶرەر ەدٸم.

مەيرامبەك, توقتار, ساياتتار قازاق ٶنەرٸنٸڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ جٷرە بەرەتٸنٸ انىق. ولار بۇل ٷشٸن مەملەكەتتەن اتاق تا, قىزمەت تە دەمەتپەيدٸ. بٸراق تۇتاس قازاق ٶنەرٸنٸڭ قازاقى رەڭك بەرەتٸن ارىستانداي جٸگٸتتەردٸڭ ٸرگەلٸ ٶنەر ۇجىمدارىن باسقارىپ, جاڭا قىرىنان تانىلاتىن كەزٸ كەلدٸ. ولار قاشانعى ەن ايتىپ, تويلاردا جٷرە بەرەدٸ. ولار ۇلتتىق مٷددەنٸڭ ناعىز جوقتاۋشىلارى ەمەس پە?

يە, ولار ەسكٸنٸڭ سوڭى, جاڭانىڭ باسى بولىپ تاريحتا قالاتىنى داۋسىز. بٸراق ولاردىڭ ٶمٸرلٸك تەجٸريبەلەرٸن دە پايدالانۋدى ۇمىتپايىق.

نۇرلان جۇماحان