ليدەرلٸك قاسيەت پەن قابٸلەتتٸڭ قازٸرگٸ قوعامداعى ماڭىزى

ليدەرلٸك قاسيەت پەن قابٸلەتتٸڭ قازٸرگٸ قوعامداعى ماڭىزى
بٸزدٸڭ ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان كەزەڭٸمٸز جاھاندانۋ پروتسەسٸ مەن بەسەكەلەستٸكتٸڭ ناعىز قىزىپ تۇرعان ۋاقىتى. جەر بەتٸندەگٸ سانالى ادام اتاۋلىنىڭ بەرٸ بەلگٸلٸ بٸر مانساپتى, اتاقتى, دەرەجەنٸ, لاۋازىمدى كٶزدەيدٸ. الايدا بار ادام ماقساتىنا جەتەدٸ دەپ ايتا المايمىز. كٶپ ٸشٸندە سۋىرىلىپ العا شىعۋ ٷشٸن ينديۆيدتٸڭ بويىندا «ليدەرلٸك قابٸلەتتٸڭ» بولۋى شارت. ليدەرلٸك قابٸلەت ادامداردىڭ بەرٸندە تەڭ دەرەجەدە كەزدەسەدٸ دەپ ايتا المايمىز. ەر ادامنىڭ پسيحولوگييالىق, مٸنەز-قۇلىق, تانىم-تٷسٸنٸك, ٶسكەن ورتاسىنا قاراي قابٸلەتٸنٸڭ دە قارقىنى اڭعارىلادى. كەي ادامدار تۋا بٸتتٸ ليدەر بولسا, ەندٸ بٸر ادامدار توپ ٸشٸندە ەرەكشەلەنبەي, جايلى ٶمٸر سٷرۋدٸ قالايدى. بٸراق بۇل ليدەرلٸك قابٸلەتپەن تۋىلعان ادامدار عانا ليدەر بولا الادى دەگەن سٶز ەمەس. بويىڭىزداعى ليدەرلٸك قابٸلەتتٸ جاتتىقتىرۋ ارقىلى دا ليدەر بولا الاسىز. ليدەرلٸك قابٸلەتتٸڭ ماڭىزى مەن ٶمٸرٸمٸزگە ەسەرٸن كٶپ ادام نازارعا الا بەرمەيدٸ. بٸزگە «ليدەرلٸك قابٸلەتتٸڭ» ماڭىزىن تٷسٸندٸرگەن ەل- فارابي اتىنداعى قازۇۋ- تٸ قابىرعاسىنداعى ۇستازىمىز, پسيحولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور م.ا. ن.س.جۇبانازاروۆا. «باسقارۋ پسيحولوگيياسى» پەنٸندە اپايىمىز باسقارۋدىڭ تٷرلەرٸ, تيٸمدٸ ەدٸس-تەسٸلدەرٸن, ادام بويىنداعى ليدەرلٸك قابٸلەت سەكٸلدٸ كٶپ قابٸلەتتەردٸڭ مەن-ماڭىزىن جاقسىلاپ تٷسٸندٸردٸ. از ۋاقىت ٸشٸندە اتالعان پەننەن كٶپ قۇندى اقپاراتتار جينادىق.
پسيحولوگييا, فيلوسوفييا تاريحىندا بولسىن ليدەرلٸككە بەرٸلگەن انىقتامالار ٶتە كٶپ. سولاردىڭ ٸشٸندەگٸ ٶمٸرشەڭدٸگٸن جويماعان باتىس ميچيگان ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قۇرمەتتٸ پروفەسسورى پيتەر گ. نورتحاۋستىڭ «كٶشباسشىلىق تەورييا جەنە پراكتيكا» اتتى ەڭبەگٸندەگٸ مىنا انىقتاما: «كٶشباسشىلىق – بٸر ادامنىڭ ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸر توپ ادامعا ىقپال ەتۋ پروتسەسٸ». انىقتامادان اڭعاراتىنىمىز كٶشباسشىلىق پروتسەسس. ەگەر ول پروتسەسس بولسا دەمەك كەز كەلگەن تۇلعا كٶشباسشى بولا الادى دەگەن سٶز. سونداي-اق عالىم كٶشباسشىنىڭ بويىندا تٶمەندەگٸدەي مٸنەز-قۇلىق بولۋى كەرەك دەپ ويلايدى: ىقپال ەتۋ مٸنەز-قۇلىق مودەلٸ; نۇسقاۋ بەرۋشٸلٸك مٸنەز-قۇلىق مودەلٸ; قولداۋ كٶرسەتۋشٸ مٸنەز-قۇلىق مودەلٸ. كەيٸنگٸ زەرتتەۋلەردە ليدەردٸڭ, ياعني كٶشباسشىنىڭ بويىندا مىناداي قابٸلەتتەردٸڭ بولۋى كەرەكتٸگٸن كٶرسەتەدٸ: ۇجىمدى سوڭىنان ەرگٸزە الۋ; باسقالارعا ەسەر ەتۋ; جاعداياتتى باسقارۋ; ماقساتتى قويۋ, قابىلداۋ; ماقساتقا ۇجىممەن بٸرگە جەتۋ. بٸر قاراعاندا, جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن قابٸلەتتەر مەن مٸنەز-قۇلىقتار قيىن كٶرٸنبەۋٸ مٷمكٸن. بٸراق بۇل – ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. ەگەر ادام ٶمٸرٸندە بەلگٸلٸ بٸر ماڭىزدى ماقساتتارعا قول جەتكٸزگٸسٸ كەلسە وندا, كٶشباسشىلىق قابٸلەتتەرٸن دامىتقانى ابزال. سەبەبٸ تسيفرلى تەحنولوگييانىڭ دامىعان زامانىندا ادام ٶز بويىنداعى وسىنداي كٶشباسشىلىق, ودان ٶزگە دە ەرەكشە قابٸلەتتەرٸن جەتٸلدٸرٸپ وتىرماسا, وندا كٶپ ٸشٸنە جۇتىلىپ كەتەدٸ. دٷنيەگە كٸرپٸش بولىپ قالانۋ ٷشٸن, تۇتاس, مىقتى, كٸرپٸشكە اينالۋ كەرەك. بويىنا كٶشباسشىلىق قابٸلەتتەر مەن مٸنەز-قۇلىق ەرەكشەلٸكتەرٸن جيناعان ادام جەردە قالماسى انىق.

جۋبانازاروۆا ن.س.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ
پسيحولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور.
دالداباي ە.د., اسانوۆا س. ق.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ
قولدانبالى قازاق تٸل بٸلٸمٸ ماماندىعىنىڭ
1-كۋرس ماگيسترانتتارى