[caption id="attachment_20248" align="alignleft" width="127"]
ماريو ۆارگاس لوسا: مەنٸڭ پايىمداۋىمشا, قاراپايىم ينجەنەر مەن سەۋلەتشٸلەر كەشپەيتٸن دٷنيەلەر كەدٸمگٸ قالام ۇستاعان جازۋشىلاردىڭ باسىنان ٶتٸپ جاتادى. كەيدە ادامدار ٶزدەرٸنەن «جازۋشىلار نە ٷشٸن كەرەك?» دەپ سۇرايتىن بولار. سەبەبٸ, بارلىعى ارحيتەكتوردىڭ, ينجەنەردٸڭ, تٸپتٸ دەرٸگەردٸڭ دە نە ٷشٸن كەرەگٸن بٸلەدٸ. ەڭگٸمە جازۋشىعا كەپ تٸرەلگەندە, تٸل ۇشىنا تٷرلٸ شٷبەلٸ ويلار كەلەدٸ. تٷرلٸ ادامدار (ٸشٸندە مەن دە بارمىن) جازۋشىنىڭ بٸزدٸڭ قوعامعا كەرەك ەكەندٸگٸن ۇعىنساق تا, بٸراق دەل نە ٷشٸن كەرەك ەكەندٸگٸن بٸلە بەرمەيمٸز. سوندىقتان, گابريەلگە قويار العاشقى سۇراعىم: قالاي ويلايسىڭ, جازۋشىلار نە ٷشٸن كەرەك?
[caption id="attachment_20251" align="alignleft" width="127"]
گابريەل گارسيا ماركەس: مەن ٶمٸردە ٶزگە ەشتەڭەگە دە جارامايتىنىمدى تٷسٸنگەننەن سوڭ, جازۋشى بولدىم. ەكەمنٸڭ جەكە دەرٸحاناسى بولدى. شىن مەنٸندە, ول مەنٸڭ فارماتسەۆت بولعانىمدى قالادى جەنە ول قالاۋىن ۋاقىت ٶتە كەلە اۋىستىردى. ال مەندە مٷلدە بٶلەك ارمان بولدى: مەنٸڭ ادۆوكات بولعىم كەلدٸ. ٶيتكەنٸ ادۆوكاتتار كينولاردا ەرقاشان جەڭٸپ جٷرەدٸ, قانداي قيىن جاعدايلاردا دا سۋديالاردى ۇتىپ وتىرادى. ال كەيٸن... ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسٸپ, سوندا وقىپ جٷرٸپ, تٷرلٸ قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلگەن سوڭ, ادۆوكاتتىققا دا جارامايتىنىمدى تٷسٸندٸم.
سودان سوڭ, ونىڭ نە ٷشٸن كەرەك ەكەندٸگٸن ناقتى ۇعىنباسام دا, ەڭگٸمەلەر جازا باستادىم. العاشىندا, ماعان «جازۋ» دەگەن دٷنيە ۇنايتىن, ٶيتكەنٸ مەن تٷرلٸ اقپارات قۇرالدارىندا جارييالانا باستادىم. سودان سوڭ, دوستارىم مەن تانىستارىما ۇناۋ ٷشٸن جازىپ جٷرگەنٸمدٸ تٷسٸندٸم. راسىندا, ناعىز شىندىعى وسى ەدٸ. كەيٸن, ٶزٸمنٸڭ جەنە ٶزگە دە قالامگەرلەردٸڭ جازۋشىلىق ٶنەرٸ تۋرالى ويلاي كەلە, كٷمەنسٸز, جاقسى رومانداردىڭ ناعىز ەدەبيەت الدىندا ٶزٸندٸك ٶزگەشە قىزمەتٸ مەن اتقاراتىن مٸندەتٸ بار ەكەندٸگٸن ۇعىندىم.
بٸر نەرسە اقيقات: جازۋشىلىق – باس تارتا المايتىن قاسيەت, اينالىپ ٶتە المايتىن قاسٸرەت. ول قاسيەت كٸمگە قوندى, دەمەك, سول ادام جازۋعا تيٸس. ٶيتكەنٸ, باس اۋرۋ مەن ناشار اس قورىتۋدى تەك جازۋ عانا جەڭە الادى. ول قاسٸرەتتەن جازىپ قانا قۇتىلا الادى.
ەگەر مەن كٸتاپ جازۋعا وتىرسام, دەمەك مەن قاندايدا بٸر تاريحتى بايانداعىم كەلگەنٸ. وقىرمانعا ۇنايتىن تاريحتى. مەسەلە, مەنٸڭ دە وي-پٸكٸر دايىندىعىندا بولۋىمدا; وي- پٸكٸر دايىندىعى جازۋشى اتاۋلىنىڭ (ەگەر ول تيياناقتى بولسا) بارلىعىندا بولۋعا تيٸس. جازۋشى ٶز تاريحىن باياندار سەتٸندە ەدٸل بولۋى تيٸس, مىسالى: قىزىل تەلپەك نەمەسە پارتيزان تۋرالى پوۆەستٸ الايىق; ال ەگەر جازۋشى بۇزىلمايتىن قامال سىندى مىقتى كٶزقاراستا بولسا, بۇل كٶزقاراس ەلبەتتە, بايانداعالى وتىرعان تاريحقا ەسەر ەتەدٸ, ياكي ٶز سەۋلەسٸن تٷسٸرەدٸ. ەرينە, بۇل – شاراسىزدىق, شاراسىزدىق الدىن الا ويلانباعاندىقتان تۋىندايدى.
– دەمەك, تازا تيٸمدٸ فاكتورلار ەدەبي ٶنەردە باسىم بولا المايدى. ەندەشە, قانداي فاكتورلار باسىمدىققا يە? ەدەبي شىعارمانىڭ ساپاسىن انىقتايتىن قانداي ەلەمەنتتەر?
– جازۋ ٷستەلٸ ٷستٸندە مەنٸ تولعاندىراتىن بٸر عانا نەرسە, مەن كٶلدەنەڭ تارتىپ وتىرعان تاريح ويلى وقىرمانعا ۇناي ما, جوق پا جەنە سول تاريحپەن جەكە ٶز باسىم كەلٸسەمٸن بە? مەن تەك قانا جەكە تەجٸريبەگە نەگٸزدەلگەن تاريحتى جازا الماس ەدٸم. مىسالى ٷشٸن, مەن قازٸر ديكتاتور تۋرالى تاريحتى جازىپ جاتىرمىن دەپ الىپ قارايىق, ياعني شامامەن لاتىنامەريكالىق ديكتاتوردى. بۇل ديكتاتورلىقتىڭ ارعى تەگٸنە جٷز سەكسەن ەكٸ جىل بولعان جەنە وسى ۋاقىت بويىنا ول بيلٸكتە, تٸپتٸ ٶزٸنە بيلٸكتٸڭ قاشان كەلگەندٸگٸن دە ەسٸنەن شىعارعان; اتالمىش ديكتاتور سيىرلار قىدىرىستايتىنداي زالى بار ٷلكەن سارايدا شىن مەنٸندە جاپادان- جالعىز. ال ەندٸ قىزىعى مىناۋ: مەن بايانداپ وتىرعان بۇل تاريح بەلگٸلٸ بٸر جاعىنان مەنٸڭ جەكە تەجٸريبەم نەگٸزٸندە جازىلىپ وتىر. ياعني, ٶزٸندٸك پوەتيكالىق ٶڭدەۋ تەجٸريبەم مەنٸڭ شەكسٸز بيلٸكتەگٸ جالعىزدىقتى ايشىقتى بەينەلەۋٸمە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. مەنٸڭ ويىمشا, بيلٸكتەگٸ جالعىزدىقتى بەرۋ ٷشٸن, پروتوتيپٸن لاتىنامەريكالىق ديكتاتوردان گٶرٸ, بٸزدٸڭ دەۋٸردەگٸ قييالعا ساي قۇبىجىق قىلىپ كٶرسەتكەن جٶن سەكٸلدٸ.
– دەل وسى ورايدا, ٶزٸڭە قويار جەكە سۇراعىما كٶشسەم. سەن جالعىزدىق تۋرالى سٶز قوزعاعاندا, سەنٸڭ بٷكٸل كٸتاپتارىڭنىڭ ويى وسى تۋراسىندا بولار دەپ ويلادىم. سەنٸڭ كٸتاپتارىڭدا قاتىسۋشى كەيٸپكەرلەر سانى ەلدەقايدا كٶپ, جاي عانا ادامدارعا لىق تولىلىعىنا قاراماستان, بٸر قىزىعى, «جٷزجىلدىق جالعىزدىق» اتتى كٸتابىڭنىڭ دا بار ەكەندٸگٸ; بٸراق سول كٸتاپتارىڭداعى كەيبٸر كٶركەم بەينەلەردٸڭ اسا قادٸرلٸ سەزٸمٸنٸڭ دە جالعىزدىق ەكەندٸگٸن ايتا كەتكەننٸڭ ارتىقتىعى بولماس. مەنٸڭ نازارىمدى اۋدارعانى, سەن كٶپ سۇحباتتارىڭدا, بالا كەزٸڭدە ساعان ەرتٷرلٸ تاريحتى كٶپ ايتىپ بەرگەن بٸر تۋىسىڭدى ەسكە الىپ وتىراتىنىڭ. ەسٸڭدە بولسا, وسى تۋىسىڭنىڭ ٶلٸمٸ (ول كەزدە سەن ون سەگٸزدە بولاتىنسىڭ) ٶمٸرٸڭدەگٸ ماڭىزدى وقيعالاردىڭ سوڭعىسى بولعاندىعىن ايتقان ەدٸڭ. وسىناۋ ادامنىڭ ساعان ايتاتىن ەڭگٸمەلەرٸ سەنٸڭ ىنتالانۋىڭا سەبٸن تيگٸزدٸ مە? ونىڭ كەي ەڭگٸمەلەرٸن ٶز كٸتاپتارىڭا «شيكٸزات كٶزٸ» رەتٸندە قولدانا الدىڭ با? ەڭ ەۋەلٸ, بۇل ادام كٸم ەدٸ?
[caption id="attachment_20252" align="alignright" width="493"]
– ەرٸدەن باياندايىن. مەن, ٶزٸن بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە نەمەسە ودان دا ٶزگەشە جالعىز سەزٸنگەن بٸردە-بٸر ادامدى بٸلمەيدٸ ەكەنمٸن. مٸنە, مەنٸ قىزىقتىرىپ تۇراتىن جالعىزدىق ۇعىمى وسى. مەنٸڭ ايتارىم, سٸزدەردٸڭ ويلارىڭىزعا تولىقتاي قاراما-قايشى كەلە مە دەپ نەمەسە سٸزدەرگە تٷسٸنٸكسٸز ەستٸلە مە دەپ قورىقسام دا, مەن ادام ەرقاشان دا جالعىز بولادى دەپ ويلايمىن.
– سەنٸڭ ويىڭشا, ەركٸمنٸڭ جەكە جالعىزدىعى بار ما?
– مەن, بۇل – ادام تابيعاتىنىڭ ماڭىزدى بٸر بٶلشەگٸ دەپ قاراستىرامىن.
– پاريجدٸڭ بٸر جۋرنالىندا جارييالانعان ٶتە بٸر ۇزاق ماقالادان سەنٸڭ «جٷزجىلدىق جالعىزدىق» رومانىڭ جەنە بۇدان دا بۇرىنعى كٸتاپتارىڭداعى نەگٸزگٸ مازمۇن «امەريكا تۇرعىندارىنىڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ – سول باياعى جالعىزدىق» دەگەندٸ وقىعانىم بار. وندا, سەنٸڭ امەريكا ادامىنىڭ ورتاعا دەگەن قاتتى جاتسىنۋشىلىعى مەن ادامدار اراسىنداعى بٸر-بٸرٸنە دەگەن تٷسٸنٸستٸك سەزٸمٸنٸڭ جوقتىعىن كٶرسەتەتٸنٸڭ ايتىلعان. ول ادام – ەرتٷرلٸ قيىندىق كٶرگەن, تٷرلٸ سٶزدەرگە شىداپ باققان, شىندىق ٷشٸن تٷرلٸ جانجالعا دا بارعان جان. جەنە وسىنىڭ بارلىعى دا ٶزٸن جولى بولمايتىن جارىمجان, جالعىزدىقتا قالعان دۋاناداي سەزٸنۋٸنە سەبەپ بولعان. بۇل تۋراسىندا سەن نە ويلايسىڭ?
– بٸلمەيمٸن. مۇنىڭ بارلىعى مەندە بولماعان دٷنيە. ونىڭ ٷستٸنە, مەن ەربٸر اياق باسقانىمدا, ٶزٸمە ناعىز جالعىزدىقتى تٷسٸندٸرۋگە جەنە ونى ٶز شىعارماشىلىعىمدا ٶرنەكتەۋ ٷشٸن ەر نەرسەدەن ونىڭ ەرتٷرلٸ كٶرٸنٸسٸن ٸزدەپ تابۋعا تىرىسامىن. بۇل پروتسەسس مەندە سانالى تٷردە بولعان كٷنٸ, مۇنىڭ بارلىعى قايدان شىعاتىنىن بٸلەتٸنٸمە مەن سەنٸمدٸمٸن, ەرٸ بۇل تاقىرىپقا بارلىق قىزىعۋشىلىعىمدى جوعالتاتىنىمدى انىق بٸلەمٸن.
مىسالعا, كولۋمبييادا مەنٸڭ كٸتاپتارىم تۋراسىندا تولىق جازعان سىنشى بار. ول ٶزٸنٸڭ باقىلاعانى بويىنشا بىلاي دەپ جازادى: مەنٸڭ سۋرەتتەۋٸمدەگٸ ەيەلدەر – ٷمٸت بەينەسٸندە, بۇل دۇرىس ماعىناسىندا; ولار وتباسىنىڭ تٸرەگٸ بولادى, رەتتەۋشٸلەرٸ رەتٸندە شاڭىراقتى ۇستاپ وتىرادى, ال بۇل ۋاقىتتا ەركەك اتاۋلىلار كٷشٸن ەسەپكە الماستان ەرەكەتتٸڭ تٷر-تٷرٸن ٸسكە اسىرادى: سوعىسقا كەتەدٸ, بارلاۋعا قاتىسادى, قىستاق قۇرادى جەنە بٷكٸل ەرەكەتٸ سەتسٸزدٸككە ۇرىنىپ, ٶزٸن ورعا ەكەپ جىعادى. جەنە سول, كٶنەدەن كەلە جاتىرعان قۇندىلىقتار مەن سالت-دەستٷردٸ ساقتاپ جاي عانا ٷيدە وتىرعان ەيەلدەردٸڭ ارقاسىندا عانا ەركەكتەر سوعىستى جٷرگٸزٸپ, قىستاقتىڭ نەگٸزٸن سالا الادى, سٶيتٸپ امەريكانىڭ ۇلى وتارشىلدىق ماقساتىن جٷزەگە اسىرادى.
مەن وسىنى وقىعاننان سوڭ بۇرىنعى كٸتاپتارىمدى اقتارا كەلە, شىن مەنٸندە دە دەل سولاي ەكەنٸن تٷسٸندٸم. بٸراق بۇل سىنشى ماعان ٶتە ٷلكەن زاردابىن تيگٸزدٸ دەپ ويلايمىن, ٶيتكەنٸ ول ٶزٸنٸڭ جاڭالىعىن مەن «جٷزجىلدىق جالعىزدىق» رومانىمدى جازعاندا اشتى, ال رومانداعى اپوفەوز (بۇل جەردە سوڭعى شىمىلدىق, تٷيٸن ماعىناسىندا – اۋد.) سىنشىنىڭ ايتقانىنداي بولىپ شىقتى. روماندا ۋرسۋلا ەسٸمدٸ جٷز جەتپٸس جىل ٶمٸر سٷرەتٸن كەيٸپكەر بار, ول شىندىعىندا بٷكٸل روماننىڭ جٷگٸن بٸر ٶزٸ كٶتەرٸپ تۇر. مەن ونىڭ وبرازىمەن جۇمىس جاساۋ ٷستٸندە, الدىن الا تٷگەلدەي ويلاستىرىلعان جوسپار بويىنشا جاسايمىن با, ەلدە, مەنٸڭ سىنشىمنىڭ ويىن بولجايمىن با دەۋمەن, تٸپتٸ نە ٸستەرٸمدٸ بٸلە الماي قالدىم. مەندە ەندٸ جالعىزدىق تاقىرىبىندا دا وسى قايتالانا ما دەپ قورقامىن. ەگەر مەن مۇنى دا تٷسٸندٸرٸپ بەرە السام, سوندا نە بولماق? ەندەشە, بۇل ەبدەن تيٸمدٸ, ەبدەن سانالى تٷردە بولماق جەنە تٸپتەن مەنٸ قىزىقتىرۋدى قويادى.
سەن جاڭا عانا مەنٸ ٷرەيلەندٸرٸپ جٷرگەن ويعا يتەردٸڭ. مەن «جالعىزدىق دەگەن – ادام تابيعاتىنداعى جالپىعا ورتاق قاسيەت» دەپ ويلايتىن ەدٸم, بٸراق قازٸر ويلاپ وتىرسام, مٷمكٸن, بۇل لاتىنامەريكالىق ادامنىڭ جاتسىنۋىنىڭ كٶرسەتكەن قورىتىندىسى شىعار. بۇل جاعدايدا مەن ەلەۋمەتتٸك, تٸپتٸ ساياسي كٶزقاراسىمدى, ويلاعانىمنان دا بيٸك دەرەجەگە قويامىن. ەگەر بۇل راس بولسا, مەن ەر قادامىن ساق باساتىن ونداي مەتافيزيك (مەتافيزيكالىق كٶزقاراستاردى جاقتاۋشى – اۋد.) ەمەسپٸن. مەن كەز كەلگەن نەرسەگە ادال بولعىم كەلدٸ جەنە مەنٸڭ جالعىزدىق تۋرالى ويىم ٶزگەلەرگە ەلسٸزدٸك بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن عوي دەپ قورقامىن.
[caption id="attachment_20253" align="alignright" width="220"]
– جاقسى, ەگەر بۇل «قورقىنىشتى» تاقىرىپ بولسا, ەندەشە جالعىزدىق تۋراسىندا سٶز قوزعاماي-اق قويالىق. بٸراق مەنٸ, ەر سۇحباتىڭدا ايتىپ وتىراتىن, ٶزٸڭدٸ قارىزدار سانايتىن تۋىسقانىڭ قىزىقتىرادى.
– بۇل – مەنٸڭ اتام. ەسٸڭٸزدە بولسىن, مەن كەيٸننەن بۇل كٸسٸنٸ ٶز رومانىمدا كٶرسەتتٸم. كەزٸندە, جاس كەزٸندە... ول ادام ٶلتٸرۋگە مەجبٷر بولعان ەكەن. شاماسى, بٷكٸل قىستاق اتامنىڭ جاعىندا بولعان بولۋ كەرەك: ٶلگەن ادامنىڭ بٸر اعاسى تٸپتٸ تٷندٸ اتامنىڭ تابالدىرىعىنىڭ الدىندا ٶتكٸزەتٸن بولعان, ەرينە بۇل مارقۇمنىڭ وتباسىنىڭ كەك الۋ ٷشٸن جاساعان ەرەكەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولار. بٸراق اتام كٷندەلٸكتٸ قوقان-لوقىعا شىداي الماي, ول قىستاقتان كەتٸپ تىندى. بٸراق, جاي عانا باسقا قىستاققا قونىس اۋدارماي, وتباسىمەن الىس جاققا كەتٸپ, سوندا جاڭا قىستاق قۇرىپ الدى.
– بۇل وقيعا «جٷزجىلدىق جالعىزدىق» رومانىنىڭ باستالۋىن ەسكە سالادى: وندا العاش حوسە اركاديو ادام ٶلتٸرەدٸ, ونىڭ ارى تىنىم تاپتىرماي, كەۋدەسٸنە ٶتە اۋىر جٷك ارقالاتتىرادى. ول مۇنىڭ ٷيٸن تاستاپ, تاۋ اسىپ, اڭىزداعىداي ماكوندو قىستاعىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋىنا ەكەلٸپ سوقتىرادى.
– يە, ول كەتٸپ, قىستاق قۇرادى جەنە مەنٸڭ كٶبٸرەك ەسٸمدە قالعانى, اتام: «سەن مەيٸتتٸڭ سالماعىنىڭ قانشالىقتى اۋىر تارتاتىنىن ەلەستەتە دە الماسسىڭ» دەپ قايتالاپ وتىراتىن. ونىڭ ٷستٸنە, ماعان جازۋشى رەتٸندە تٸكەلەي قاتىستى, ەشقاشان دا ۇمىتا المايتىن بٸر نەرسە بار. بٸردە اتام مەنٸ تسيرككە اپاردى, بٸز سوندا ارۋانانى كٶرٸپ, ٷيگە كەلگەن سوڭ, ول سٶزدٸكتٸ اشىپ وتىرىپ: «بۇل – ارۋانا تٷيە, ونىڭ پٸلدەن نەمەسە ەكٸٶركەشتٸ تٷيەدەن نە ايىرماشىلىعى بار?» دەپ, حايۋاناتتار زەرتتەيتٸن عىلىمنان بٷكٸل بٸر ساباق وقىتىپ شىقتى. مەن العاش سٶزدٸكپەن جۇمىس جاساۋدى وسىلاي ٷيرەندٸم.
[caption id="attachment_20254" align="alignleft" width="272"]
– بۇل ادام ساعان ىقپال ەتتٸ, قاي جاعىنان دا الىپ قاراعاندا ونىڭ دراماسى سەنٸڭ رومانىڭا ٸشٸنارا كٶشٸپ وتىردى. الايدا, مەنٸڭ بٸلگٸم كەلگەنٸ, اتاڭ ايتقان ەڭگٸمەلەردٸ سەن دەل قاي ۋاقىتتا ەدەبي تاريحقا اينالدىرۋدى ويلادىڭ, قاي سەتتە وسى ەستەلٸكتەردٸ جەكە تەجٸريبە ارقىلى ەڭگٸمە, رومانداردى جازىپ شىعارۋ تۋرالى وي كەلدٸ?
– بار-جوعى ەكٸ نەمەسە ٷش كٸتاپ جازعاننان كەيٸن مەن وسى تەجٸريبەنٸ قولدانىپ جٷرگەنٸمدٸ تٷسٸندٸم. شىنىن ايتۋ كەرەك, مەن تەك اتامدى عانا ەسٸمە تٷسٸرٸپ قويعانىم جوق, وسى اتام نەگٸزٸن سالعان قىستاقتاعى راسىندا دا تالاي قۇپييا جاسىرىنعان ٶزٸمٸزدٸڭ ٷيدٸ دە ەسكە تٷسٸردٸم. ٷيدە پەترا اپام قايتىس بولعان بوس بٶلمە بولاتىن. ٷيدە نەمەرە اعام لاسارو قايتىس بولعان بوس بٶلمە بولاتىن. تٷندە بۇل ٷيدە جٷرۋگە بولمايتىن, سەبەبٸ مۇندا تٸرٸلەردەن گٶرٸ ٶلٸلەر كٶپ بولاتىن. ساعات كەشكٸ التىدا مەنٸ بۇرىشقا وتىرعىزىپ قويىپ: «مىنا جەردەن جٷرمە, ەگەر سەن وسى جەردەن شىقساڭ, ٶز بٶلمەلەرٸنەن پەترا اپاڭ مەن لاسارو اعاڭ شىعا كەلەدٸ», – دەيتٸن. سوعان مەن وتىراتىنمىن دا قوياتىنمىن. مەنٸڭ «ٷزٸلگەن جاپىراق» اتتى العاشقى كٸتابىمدا بٸر كەيٸپكەر بار: جەتٸ جاستاعى بالا, ۇزىنا بويىنا ورىندىقتا وتىراتىنى سۋرەتتەلەتٸن. ەندٸ تٷسٸنسەم, بويىن ٷرەي بيلەپ ٷيدە ورىندىقتا وتىراتىن بۇل بالا – بٸر جاعىنان ٶزٸم. ەسٸمدە, روماندا ٷيدٸڭ ٸشكٸ احۋالىن بەرەتٸن تاعى بٸر وقيعا بار. مەنٸڭ اپام بولدى...
– ەڭگٸمەڭدٸ ٷزٸپ جٸبەرسەم, كەشٸر... بۇل قىستاقتاعى بولعان وقيعالار, ال سەن اراكاتاكادا تۋىلدىڭ عوي?
– يە, اراكاتاكادا, وسى وقيعالاردىڭ بارلىعى ٶتكەن ماكوندومەن بٸرٸكتٸرٸپ جٸبەرگەن قىستاقتا دٷنيەگە كەلدٸم. مەنٸڭ اپام بولدى, «جٷزجىلدىق جالعىزدىقتى» وقىعان ادام بٸردەن تانىپ الا قويادى. ول كٸسٸ ٶتە جٸگەرلٸ بولاتىن, كٷنٸ بويى ٷيدە بٸردەڭە ٸستەيتٸن دە جٷرەتٸن. ال بٸردە ونىڭ كەبٸن توقىپ وتىرعانىن كٶردٸم. ودان: «نە ٷشٸن كەبٸن توقيسىڭ?» – دەپ سۇراعانىمدا, «ٶيتكەنٸ, مەن جاقىندا ٶلەمٸن, ۇلىم», – دەپ جاۋاپ بەردٸ. راسىندا, كٶپ ۇزاماي قايتىس بولدى. ونى ٶزٸ توقىعان وسى كەبٸنٸمەن الىپ كەتتٸ.
ول بٸر عاجايىپ ەيەل بولاتىن. ول ەندٸ ٶزگە بٸر وعاش تاريحتىڭ باستى قاھارمانى عوي. بٸردە ول كەستە تٸگٸپ وتىرعاندا بٸر قىز ٶتە بٸر ٶزگەشە, بەرٸش بوپ قاتىپ قالعان تاۋىقتىڭ جۇمىرتقاسىن الىپ كٸردٸ. نەگە ەكەنٸن بٸلمەيمٸن, قىستاقتاعى وسى ٷي ٸشٸ قۇپييالاۋ دەيٸك پە, قورقىنىشتى دەيٸك پە, ەيتەۋٸر وسىنداي بٸر بٸرتٷرلٸ ٸستەرگە اقىل-كەڭەس سۇراپ كەلەتٸن. جەنە نە بولماسىن, قاي ۋاقىتتا دا سۇراپ كەلگەن اقىل-كەڭەسٸنە اپام بٸر جاۋاپ تاباتىن. ول وسىعان ۇقساس مەسەلەلەردٸ شەشكەندەگٸ مەنٸ سونداي بٸر ٶزٸندٸك تابيعيلىعى تاڭعالدىراتىن. اپام كەلگەن قىزدىڭ قاسىنا جاقىنداعاندا, قىز: «قاراڭىزشى, نەگە مىنا جۇمىرتقا سونداي قاتتى?» – دەپ سۇراي باستادى. سوندا اپام: «ٶيتكەنٸ, بۇل – تروپيكتٸك كەسٸرتكەنٸڭ جۇمىرتقاسى. اۋلادا وت جاعىڭدار», – دەدٸ. ولار وت جاعىپ, جۇمىرتقانى ٶرتەپ جٸبەردٸ. ويلاپ وتىرسام, وسى تابيعيلىق ماعان «جٷزجىلدىق جالعىزدىق» رومانىمنىڭ شەشۋشٸ كٸلتٸن سىيلادى. ول رومان سوندىقتان دا, اپام كەسٸرتكەنٸڭ جۇمىرتقاسىن ٶرتەپ جٸبەرۋگە بۇيرىق ەتكەندەگٸدەي تاس كەلبەتپەن اسا جان تٷرشٸگەرلٸك, تاڭعالارلىق نەرسەلەر ايتقاندا, تٸپتٸ ٶزٸن باسقادان جوعارى ۇستاي المايتىن تٷر تانىتادى.
جالعاسى بار.
اۋدارعان ەدٸلبەك دٷيسەنوۆ
