الا جازداي دەمالعان دەپۋتاتتاردىڭ پارلامەنت پارتاسىنا ورالعانىنا دا اپتا بولعان جوق. جاڭاعى بوجكو كەشە كەكٸرەيە سٶيلەپ, كٶپتٸڭ اشۋىن تۋعىزدى. «حالىق تٸزەرلەپ تۇرىپ مەملەكەتكە العىس ايتۋى كەرەك» دەدٸ.
سٶزٸن بۇرمالاپ, سىنىقتان سىلتاۋ ٸزدەدٸ دەمەڭٸزدەر, مٸنە ٶز سٶزٸ:
«سٸزدەر بيلٸكتٸڭ نە ٸستەپ جاتقانىن تٷسٸنٸپ, كٶزبەن كٶرۋلەرٸڭٸز كەرەك. دەلەل كەرەك پە, بٸر عانا كٶرسەتكٸش بويىنشا حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك قولداۋى ٷش جىلدا 17 ەسەگە ٶستٸ. كەشٸرٸڭٸز, بٸراق سول ٷشٸن تٸزە بٷگٸپ, مەملەكەتكە العىس ايتۋ كەرەك. ەگەر ادام ەشتەڭە بٸتٸرمەسە, ٶزٸنە بەرٸن بەرۋٸنە تالاپ ەتسە, مۇنداي ادامدى توقتاتاتىن, قوراعا تىعاتىن قوعامدىق پٸكٸر بولۋى كەرەك», – دەدٸ بوجكو.
قالىڭ بۇقارانى «قوراعا تىققىسى» كەپ قومپاڭداپ جٷرگەن بوجكو قورالى قويداي ٷيٸرٸلگەن اسسامبلەيا دەيتٸن الاٶكپە ۇيىمىنىڭ ٶكٸلٸ. كەشەگٸ ساتىرالا-ساتپاق سٶزدەردٸ دە سول ۇيىمنىڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىنا بارعاندا ايتىپتى.
«ەلدە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جولعا قويىلعان, العاشقى ۋاقىتقا قاراعاندا ەجەپتەۋٸر ٶسٸم بار. ٷكٸمەت تٷك بٸتٸرمەي وتىرعان جوق» دەسە جەنە بٸر جٶن.
جوق, ٶلٸپ قالعان ٶگەي ٶكٸمەتتٸڭ (كسرو-نىڭ) تاياقتى تەربيەسٸ سانالارىنا ەبدەن سٸڭٸپ, ەمسٸز ٸندەتكە اينالعانىن جەنە بٸر رەت بٸلدٸرگەن ەلگٸ بوجكو ەل-حالىققا, مىنا سٸز بەن بٸزگە, ەۋەلٸ ٶز ەلەكتوراتىنا ەكٸرەڭدەپ سٶيلەپ, ەدەبٸنٸڭ ەلەۋەتٸن تانىتتى. ۇزاق جىلدان بەرٸ مەملەكەتتٸك كادر رەزەرۆٸنەن ايرىلماي كەلە جاتقانىنا قاراعاندا, بوجكوعا اقوردا اسا مۇقتاج شىعار, الايدا اقىلدى دەۋگە اۋزىمىز بارمايدى.
بۇل بوجكو كٸم? قايدان شىققان ەلەۋەت? ول قالاي دەپۋتات بولدى? بوجكونىڭ ەل-جۇرتقا ەيدٸكتەنگەن ەيگٸلٸ سٶزدەرٸ قانداي? شولىپ شىعايىق.
بوجكو ۆلاديمير كارپۇلى
الماتىدا تۋعان. بيىل 70 جاستا. ٶزٸ زەينەتكەر. ەسكەري سالادا ۇزاق جىل قىزمەت ەتتٸ. ەسكەري اتاعى – گەنەرال-لەيتەنانت. كەزٸندە مينيستر, كٸشٸ مينيستر بولعان بوجكو قازٸر دەپۋتات. پارلامەنتتە دە ۆيتسە-سپيكەر بولعان.
2 وردەن, 43 مەدالٸ بار بوجكو قاي سوعىستىڭ ارداگەرٸ?
قاي سوعىسقا قاتىسقانىن قايدام, ەيتەۋٸر كەستٶمٸنٸڭ كەۋدەسٸ تەمٸر-تەرسەك, وردەن-مەدالعا تولعان بۇل «باتىردىڭ». وتانعا ٶزگەلەردەن ٶزگەشە ٷلەس قوسقان ۆولوديا اعاي I دەرەجەلٸ «بارىس», II دەرەجەلٸ «ايبىن» دەيتٸن وردەندەرمەن, ولاردان بٶلەك, سوۆەت وداعىنىڭ, قازاقستاننىڭ جەنە شەتەلدٸڭ 43 مەدالٸمەن ماراپاتتالعان ەكەن, پەلٸ!
ٶزٸ تاعى عىلىم دوكتورى. زاڭ عىلىمىنىڭ كانديداتى. سٶيتٸپ جٷرٸپ, مونوگرافييا جازعان. 33 ماقالا, 14 عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك جازعان.
كەۋدەسٸن كٶمكەرگەن سارى-الا سٶلكەبايلار مەن جٷرٸپ ٶتكەن ەڭبەك جولىنا قاراساڭىز, بۇل بوجكو بارىپ تۇرعان «سۋپەر-گەروي». سولاي ما? ەندەشە, جۇرت نەگە ونى «اپات ادام» دەپ جٷر?
ٶيتكەنٸ ۆلاديمير بوجكو تٶتەنشە جاعدايلار جٶنٸندەگٸ شارۋاشىلىقتى تٸزگٸندەگەن جىلدارى كٶلدەنەڭ كەساپات كٶبەيدٸ. ەرينە, «ەدەيٸلەپ» ٸستەگەن جوق. الايدا بۇل سالادا بوجكونىڭ جولى بولمادى. ٸسٸ ٶنبەدٸ. ەيتكەنمەن, بٸزدٸڭ ۆولوديا اعاي ٶزٸنە سەنٸپ تاپسىرىلعان ٸستٸڭ ورايىن تابا الماعانىنا ٶكٸنٸپ, قابىرعاسى قايىسقانى شامالى. قاعاناعى – قارق, ساعاناعى – سارق. بارلىعىن تابيعاتتىڭ توسىن مٸنەزٸنە تەلٸپ قويىپ, الشاڭ باسىپ, اقىرىپ سٶيلەپ ەلٸ جٷر, ەنە.
بوجكو – اپات ادام
ەسٸمٸزدە. 2010 جىل. قىزىلاعاشتا شەتٸن وقيعا بولىپ, توپان سۋ تٷگەل اۋىلدى شايىپ كەتتٸ. ەبدەن ەسكٸرٸپ, جٶندەۋ كٶرمەگەن, ونىسىمەن قويماي جەكەمەنشٸككە بەرٸلگەن بٶگەن ٷش كٷندٸك جاۋىنعا تٶتەپ بەرە العان جوق. 42 ميلليون تەكشە سۋ جيناۋعا قاۋقارلى بٶگەنگە 48 ميلليون تەكشە سۋ تولعاندا, تٷن ٸشٸ ارناسىنان اسىپ-تاستى. رەسمي مويىندالعانىن ايتساق, 45 ادام قازا باپتى. ولاردىڭ 12-سٸ بالا-شاعا ەدٸ. باسقاسىن قويعاندا, قىزىلاعاشتاعى جان تٷرشٸكتٸرەر, جٷرەك اۋىرتار جاعدايدى مەملەكەت باسشىسى ادامي فاكتوردىڭ جاۋاپسىزدىعىنان دەپ تانىدى. بٸرلٸ-جارىم ادام قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلعانى بولماسا, ۆلاديمير بوجكو قىزىلسۋدان قۇرعاق قۇتىلدى. ەيتپەسە, ول كەزدە بوجكو تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ ەدٸ عوي. جاۋاپكەرشٸلٸك ەۋەلٸ تٸكەلەي بوجكونىڭ موينىندا ەدٸ.
ارىسىن ايتپاعاندا, 2015 جىل. الماتىدا سەل جٷردٸ. قارعالى ٶزەنٸ ارناسىنان تاسىپ, اعايىن-جۇرتتى ەبٸگەرگە سالدى. تاعى دا تابيعات كٸنەلٸ بولىپ شىقتى. قارعالى ٶزەنٸنٸڭ ارناسىنان اسىپ-تاسۋىنا الماتىنىڭ اسپانى كٸنەلٸ ەكەن. شٸلدە ايى بولعان سوڭ شٸلٸڭگٸر تٷسٸپ, ىستىق بۋعان. بۇل نە دەگەن باسسىزدىق, قۇداي-اۋ! ايتپاقشى, بۇل كەزدە دە بوجكو تٶتەنشە جاعداي جٶنٸندەگٸ جاۋاپتى ورگاندى باسقارىپ تۇرعان. قويشى, ەيتەۋٸر, بۇل مىرزامىز سۋ جۇقپاستىڭ ناق ٶزٸ بولىپ شىقتى.
قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا كومسومولداردىڭ قوسقان ٷلەسٸ كٶپ!
بۇل بوجكو سوۆەتسٷيگٸشتەردٸڭ سورتىنان, ايتپاقشى. «قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا كومسومولداردىڭ قوسقان ٷلەسٸ كٶپ!» دەپ سٶيلەپ, تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ پارلامەنتٸ مٸنبەرٸنەن سٶيلەگەن. ەسٸمٸزدە!
2018 جىل 29 قازان.
«بٷگٸندە قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك الۋ كەزەڭٸ مەن 27 جىلدىق دامۋ كەزەڭٸ تۋرالى ايتقاندا, وعان ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان بۇرىنعى كومسومولدار ەكەنٸن ەسكەرگەنٸمٸز جٶن بولار. بۇرىنعى كومسومولدار, كومسومول مەكتەبٸنەن ٶتكەندەر, كومسومول ساپىندا ٶسكەندەر, سونىڭ ساپىندا جٷرٸپ ساياسي, شارۋاشىلىق جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق تەجٸربيە جيناعاندار دەربەس قازاقستاندى قۇرۋدا ٷلكەن جۇمىستار جاسادى. وسى زالدا وتىرعانداردىڭ بارلىعى دەرلٸك سول مەكتەپتەن ٶتكەندەر. وسىنى جەنە بٸزدٸڭ جاس كٷنٸمٸزدٸڭ جاقسى ٸستەرٸ تۋرالى ەسكە العىم كەلەدٸ», – دەپ سٶيلەگەن, بٸزدٸڭ دەپۋتات.
بۇل عانا ەمەس. ۆلاديمير بوجكو قايسىبٸر جىلى ۋكراينالىق ساياساتكەردٸ «جەزٶكشەگە» تەڭەپ, ٶزٸنٸڭ پرو-رەسەيشٸل پوزيتسيياسىن بايقاتقان. ە, 2016 جىل تۇعىن.
«يا وچەن حوچۋ, چتوبى يستورييا رازوبرالاس س توي جە شالاۆوي, س فاريون…, كوتورايا زاياۆليالا, چتو توت, كتو رازگوۆاريۆاەت نا رۋسسكوم يازىكە… ياۆليايۋتسيا نەدوچەلوۆەكامي», – دەگەن ەدٸ.
بٸلدەي بٸر مەملەكەتتٸڭ ازاماتىن, وندا دا ساياساتكەرٸن «شالاۆا» دەپ سٶككەن شالا ساۋاتتى دەپۋتات كەيٸن بۇل سٶزٸ ٷشٸن كەشٸرٸم سۇراعان. مەيلٸ عوي, دەگەنمەن بۇل دا بٸزدٸڭ دەپۋتاتتىڭ ساياساتكەر رەتٸندەگٸ وبرازىن اشىپ بەرگەندەي بولدى.
ونان كەيٸن, 2017 جىلى «اۋىل-اۋىلدان كٷنكٶرٸستٸڭ قامىمەن قالاعا اعىلعان جۇرتتىڭ كٶشٸن توقتاتۋ كەرەك» دەپ سٶيلەدٸ. مۇنىسى, «اۋىلداعىلاردى قالاعا كەلتٸرمەيٸك» دەپ ەستٸلدٸ. سول ٷشٸن دە ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى بوجكوعا شٷيلٸكتٸ.
«توز-توزى شىققان اۋىلدان قالاعا قاشىپ كەلٸپ, مۇندا لايىقتى دەڭگەيدە جاعداي جاساي الماعان, نارازى جاستار – قازاقستاننىڭ تىنىشتىعىنا قاۋٸپ كەلتٸرەدٸ», – دەدٸ بوجكو (وزلوبلەننوست سەلسكوي مولودەجي, ۋەزجايۋششەي ۆ گورودا يز دەپرەسسيۆنىح اۋلوۆ ي نە ۆسترەچايۋششەي نا نوۆوم مەستە دوستوينىح ۋسلوۆيي, ۋگروجاەت ستابيلنوستي ۆ كازاحستانە).
كەيٸن ٶز سٶزٸنٸڭ بۇرمالانعانىن, ايتپاق ويى باسقا بولعانىن ايتىپ اقتالعان بولدى. بوجكو مىرزا اۋىلدى اباتتاندىرۋ, ينفراقۇرىلىمداردى جاڭارتۋ كەرەك دەگەندٸ بەيساۋات جەتكٸزدٸ دەپ اقتاساق تا, اۋىلداعى اعايىننىڭ كٶشٸن, ۋربانيزاتسييانى توقتاتامىز دەۋٸ – ۋتوپييا, ديسكريميناتسييا. جە, ودان دا ٶتتٸك.
ال ەندٸ كەشەگٸ «حالىق مەملەكەتتٸڭ الدىندا تٸزەرلەپ تۇرىپ كەشٸرٸم سۇراۋى كەرەك» دەپ كەكٸرەيگٸنٸ – كەسٸبيلٸكتەن بۇرىن ادامي ەتيكاعا جاتپايتىن, تۇرپايى, بەيساۋات ھەم بەيەدەپ ەڭگٸمە!
سوندىقتان دا ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى بوجكونىڭ ٶز ەركٸمەن دەپۋتاتتىق مانداتىن تاپسىرۋىن, ەل-حالىقتان «تٸزەرلەپ» كەشٸرٸم سۇراۋىن تالاپ ەتۋدە. ەرينە, قوعامنىڭ بۇل تالابى ورىندى. ونسىز دا كٷن ساناپ الشاقتاپ بارا جاتقان بيلٸك پەن حالىقتىڭ اراسىن بوجكو سەكٸلدٸلەردٸڭ وسىنداي بىلاپىت سٶزدەرٸ سىناداي جارىپ, الشاقتاعان ٷستٸ الشاقتاۋىنا سەبەپشٸ بولارى انىق!
ال فرەدو
