جۋرناليستيكانىڭ ەۆوليۋتسيياسى جەنە قازاق تەلەۆيزيياسىنداعى جاڭاشىلدىق مىسالدارى

جۋرناليستيكا تاريحى ەجەلگٸ ٶركەنيەتتەردەن باستاۋ الادى. ادام بالاسى ٷشٸن اينالادا بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردار حاباردار بولۋى كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنە ەسەر ەتكەن. دەمەك جاڭالىقتاردى تاراتۋدىڭ العاشقى نىساندارى دا سول ۋاقىتتىڭ ٶزٸندە پايدا بولعان. ەجەلگٸ ريمدە, Acta Diurna (كٷندەلٸكتٸ ٸس-شارالار) مەملەكەتتٸك جارييالانىمدار بولىپ, قوعامدىق ورىندارعا قويىلعان, ال قىتايدا تان ەۋلەتٸ شەنەۋنٸكتەرگە ارنالعان "Kaiyuan Za Bao" گازەتٸن قولدانعان. اقپاراتتى بٶلٸسۋگە دەگەن وسىنداي العاشقى تالپىنىستار قۇرىلىمدى جۋرناليستيكانىڭ نەگٸزٸن قالادى.
يوگانن گۋتەنبەرگتٸڭ 1450-جىلدارى باسپا ستانوگىن ويلاپ تابۋى اقپاراتتى تاراتۋدى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتكٸزٸپ, باسپا ماتەريالدارىن قولجەتٸمدٸ ەتتٸ. بۇل تەحنولوگييالىق جەتٸستٸك العاشقى گازەتتەردٸڭ باسىلىپ شىعۋىنا ەسەر ەتتٸ. مەسەلەن گەرمانييادا "Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien" جەنە انگلييادا "The Weekly News" باسىلىمدارى سونىڭ ايقىن مىسالى. جازبا ەڭبەكتەردٸ جاپپاي ٶندٸرۋ مٷمكٸندٸگٸ جاڭالىقتاردىڭ كەڭ اۋديتوريياعا جەتۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرٸپ, قازٸرگٸ جۋرناليستيكانىڭ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاسادى.
18-عاسىردا گازەتتەر ەۋروپا مەن امەريكا كولونييالارىندا كەڭٸنەن تارالا باستادى. لوندوندا, 1785 جىلى "The Times" (باستاپقىدا "The Daily Universal Register" دەپ اتالعان) ماڭىزدى باسىلىمعا اينالدى. سونىمەن قاتار, امەريكا كولونييالارىندا 1690 جىلى "Publick Occurrences Both Forreign and Domestick" العاشقى گازەت رەتٸندە جارييالاندى. وسى كەزەڭدە گازەتتەردٸڭ كٶبەيۋٸ ۋاقىتىلى جەنە سەنٸمدٸ جاڭالىقتارعا دەگەن قوعامدىق سۇرانىستى كٶرسەتٸپ, جۋرناليستيكانى قوعامنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتٸنە اينالدىردى.
19 جەنە 20 عاسىرلاردا جۋرناليستيكادا تەرگەۋ (investigative) جۋرناليستيكاسىنىڭ پايدا بولۋى جەنە راديو مەن تەلەۆيزييالىق جاڭالىقتاردىڭ ەنگٸزٸلۋٸ جاڭا دەۋٸردٸڭ كەلۋٸن بٸلدٸردٸ. بۇل ٶزگەرٸستەر جۋرناليستيكانى قوعامدىق پٸكٸردٸ قالىپتاستىرۋ مەن بيلٸك ورگاندارىن جاۋاپقا تارتۋدىڭ كٷشتٸ قۇرالىنا اينالدىرىپ, ونى دەموكراتييالىق قوعامداردا "تٶرتٸنشٸ بيلٸك" رەتٸندە نىعايتتى.
جۋرناليستيكانىڭ دامۋى عاسىرلار بويى جالعاسىپ, تەحنولوگييالىق جاڭالىقتار مەن قوعامداعى ٶزگەرٸستەرگە بەيٸمدەلٸپ كەلەدٸ. 17-عاسىرداعى باسپا گازەتتەردٸڭ العاشقى داناسىنان باستاپ, 20-عاسىردا راديو مەن تەلەديداردىڭ پايدا بولۋىنا دەيٸن جۋرناليستيكا ٶزٸنٸڭ اقپاراتتى قامتۋ اۋقىمىن كەڭەيتٸپ كەلەدٸ. ال تسيفرلىق دەۋٸر بۇل سالانى ودان ەرٸ كٷردەلەنلٸرٸپ, ينتەرنەت پەن ەلەۋمەتتٸك مەديا ارقىلى جاڭالىقتاردى لەزدە تاراتۋعا جەنە اۋديتورييامەن ينتەراكتيۆتٸ بايلانىس ورناتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇل ەۆوليۋتسييا جۋرناليستيكانى قازٸرگٸ قوعامنىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالدىرىپ, حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ, بيلٸكتٸ ەسەپكە تارتۋ جەنە دەموكراتييالىق ديسكۋرستى دامىتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە ەرەكشە سەرپٸلٸس بايقالعان سالا بيزنەس جۋرناليستيكاسى. ەكونوميكانى, قارجىنى جەنە بيزنەس پرينتسيپتەرٸن تەرەڭ تٷسٸنٸپ, دەرەكتەردٸ دەل تالداپ, تەرەڭ تالداۋ جاساۋعا قابٸلەتتٸ جۋرناليستتەردٸڭ بولۋى اسا ماڭىزدى. بۇل بٸلٸكتٸلٸك ولارعا ٷردٸستەردٸ انىقتاۋعا, جاسىرىن زاڭدىلىقتاردى تابۋعا جەنە بولاشاق ەكونوميكالىق ستسەنارييلەردٸ بولجاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسىلايشا, بيزنەس جۋرناليستەرٸ ٶز اۋديتوريياسىنا عالامدىق ەكونوميكانىڭ كٷردەلٸلٸگٸندە باعىت الۋعا, ەكونوميكالىق شەشٸمدەردٸڭ سالدارىن تٷسٸنۋگە جەنە نارىق قوزعالىستارىن بولجاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ولاردىڭ جۇمىسى كورپوراتيۆتٸك ەلەمدە ەتيكالىق ەمەس تەجٸريبەلەردٸ, قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردى جەنە كورپوراتيۆتٸك الاياقتىقتى زەرتتەپ, ەشكەرەلەۋ ارقىلى اشىقتىق پەن ەسەپ بەرۋشٸلٸكتٸ ارتتىرادى.
قازاقستانداعى بۇل سالانداعى اقپاراتتى تراتۋداعى كٶشباسشى سانالاتىن اتاماكەن ارناسىنىڭ ورنى بٶلەك. ارنا جۋرناليستتەرٸ ٷشٸن قارجىلىق تاقىرىپتاردىڭ كٷردەلٸلٸگٸ بٸلٸمدەرٸ مەن داعدىلارىن ٷنەمٸ جاڭارتىپ وتىرۋىن تالاپ ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, وبەكتيۆتٸلٸكتٸ ساقتاۋ جەنە مٷددەلەر قاقتىعىسىنان اۋلاق بولۋ ٶتە ماڭىزدى, ٶيتكەنٸ بيزنەس جۋرناليستەر ىقپالدى كورپوراتسييالار مەن قارجى ينستيتۋتتارىمەن جۇمىس ٸستەيدٸ. ساندىق مەديانىڭ ٶسۋٸ دە بۇل سالانى ٶزگەرتتٸ, جۋرناليستەر جاڭا فورماتتارعا جەنە جىلدام جاڭالىق تسيكلدارىنا بەيٸمدەلۋٸ كەرەك, سونىمەن قاتار ناقتى جەنە تەرەڭ تالداۋ جاساپ وتىرۋى قاجەت. وسى ورايدا ارنادا جارىق كٶرەتٸن ەلەم جاڭالىقتارىنىڭ شولۋى سٶزٸمٸزگە دەلەل بولا الادى. باعدارلامانىڭ فورماتى مەن ۇجىمنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ كٶرەرمەننٸڭ ىقىلاسىنا بٶلەندٸ. جۋرناليستتەرٸنٸڭ قۇرىلىمدى اناليزٸ جەنە رەپورتاجدارى, ەكونوميكالىق احۋالدى ايقىن كٶرسەتەدٸ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا قازٸرگٸ جۋرناليستيكادا فاكتچەكينگ پەن تٸلشٸلەردٸڭ مۋلتيلينگالدى بولۋى اسا ماڭىزدى. بٸرٸنشٸسٸ جاڭالىقتاردىڭ دەلدٸگٸ مەن سەنٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ جەنە جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىنا جول بەرمەيدٸ. فاكتچەكينگ جۋرناليستەرگە شىنايى دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ, قوعامدى دۇرىس اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل كٶرەرمەندەر مەن وقىرمانداردىڭ سەنٸمٸن نىعايتىپ, جۋرناليستيكانىڭ بەدەلٸن ساقتاۋعا ىقپال ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار مۋلتيلينگۋالدى جۋرناليست بولۋ قازٸرگٸ مەديا يندۋسترييانىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالدى. جاھاندانۋ زامانىندا بٸرنەشە تٸلدە قارىم-قاتىناس جاساۋ قابٸلەتٸ جۋرناليستەرگە دەرەككٶزدەردٸڭ كەڭ اۋقىمىنا قول جەتكٸزۋگە, ەرتٷرلٸ قاۋىمداستىقتار تۋرالى حابارلاۋعا جەنە حالىقارالىق وقيعالاردى جان-جاقتى قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كٶپتٸلدٸ داعدىلار جۋرناليستٸڭ ەرتٷرلٸ مەدەني ورتادان شىققان ادامدارمەن بايلانىس ورناتۋ قابٸلەتٸن ارتتىرىپ, تٷسٸنٸستٸك پەن جاناشىرلىقتى نىعايتادى. سونىمەن قاتار, كٶپتٸلدٸ جۋرناليستەر تٸلدٸك كەدەرگٸلەردٸ جەڭٸپ, جاڭالىقتاردى اعىلشىن تٸلٸندە سٶيلەمەيتٸن اۋديتوريياعا قولجەتٸمدٸ ەتٸپ, ينكليۋزيۆتٸ جەنە اقپاراتتاندىرىلعان قوعامنىڭ دامۋىنا ٷلەس قوسادى. نەگٸزٸندە, كٶپتٸلدٸ بولۋ جۋرناليستٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن ماڭىزدىلىعىن كەڭەيتٸپ قانا قويماي, جۋرناليستيكانىڭ جالپى ساپاسى مەن تەرەڭدٸگٸن بايىتادى.
بارلىق جۋرناليستەر بٸرنەشە تٸلدە سٶيلەي بەرمەيدٸ. رەسۋرستاردىڭ شەكتەۋلٸلٸگٸ, ۋاقىت تاپشىلىعى جەنە تٸل ٷيرەنۋدٸڭ كٷردەلٸلٸگٸ سيياقتى ەرتٷرلٸ فاكتورلارمەن بايلانىستى. جۋرناليستيكالىق جۇمىستىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى مامانداردىڭ جاڭا تٸلدٸ ٷيرەنۋگە جەنە مەڭگەرۋگە ۋاقىت تابۋىن قيىنداتۋى مٷمكٸن. سونىمەن قاتار, تٸلدٸك وقىتۋ باعدارلامالارى مەن قولداۋدىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ گەوگرافييالىق ورنالاسۋىنا جەنە ناقتى مەديا ۇيىمىنا بايلانىستى ايتارلىقتاي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن.
الايدا, شىن جٷرەكتەن قۇشتار جەنە ادال جۋرناليستەر كٶبٸنەسە وسى كەدەرگٸلەردٸ جەڭۋدٸڭ جولدارىن تابادى. ولاردىڭ جاناشىرلىعى مەدەني جەنە تٸلدٸك الشاقتىقتاردى جويۋعا ۇمتىلدىرىپ, ەرتٷرلٸ قاۋىمداستىقتار تۋرالى دەل جەنە جاناشىرلىقپەن ەسەپ بەرۋگە قابٸلەتتەرٸن ارتتىرادى. تٸپتٸ شەكتەۋلٸ رەسۋرستارمەن, بۇل جۋرناليستەر ٶزدٸگٸنەن وقۋمەن اينالىسۋى, تٸلدٸك الماسۋ سەرٸكتەستەرٸن ٸزدەۋٸ نەمەسە جاڭا تٸلدەردٸ ٷيرەنۋ ٷشٸن تەگٸن ونلاين رەسۋرستاردى پايدالانۋى مٷمكٸن. ولاردىڭ بەرٸلگەندٸگٸ ەسەپ بەرۋ ساپاسىن بايىتىپ قانا قويماي, ەرتٷرلٸ مەدەنيەتتەر اراسىندا ٷلكەن تٷسٸنٸستٸك پەن بايلانىس ورناتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ستاتيستيكا جۋرناليستەر اراسىنداعى كٶپتٸلدٸلٸك قابٸلەتتەرٸنٸڭ ايىرماشىلىقتارىن كٶرسەتەدٸ. حالىقارالىق جۋرناليستەر فەدەراتسيياسى جٷرگٸزگەن ساۋالناماعا سەيكەس, ەلەمدەگٸ جۋرناليستەردٸڭ تەك شامامەن 25%-ى بٸر تٸلدەن ارتىق تٸلدٸ مەڭگەرگەن. كەرٸسٸنشە, ەۋروپا سيياقتى جوعارى تٸلدٸك ەرتٷرلٸلٸك بار ايماقتاردا بۇل كٶرسەتكٸش شامامەن 40%-عا جەتەدٸ. بۇل كٶپتٸلدٸلٸك بەلگٸلٸ بٸر ايماقتاردا جيٸرەك كەزدەسەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ, بٸراق ەلەمدەگٸ جۋرناليستەردٸڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸ مونوتٸلدٸ بولىپ جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇل ايىرماشىلىق جاھاندىق ەسەپ بەرۋ ستاندارتتارىن جەنە ينكليۋزيۆتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ٷشٸن جۋرناليستيكا يندۋستريياسىندا تٸل ٷيرەنۋگە كٶبٸرەك رەسۋرستار مەن قولداۋ كٶرسەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كٶرسەتەدٸ.
وسى ورايدا قازاقستاندىق اۋديتوريياعا اعىلشىن تٸلٸندە حابار تاراتىپ, شەتەلدٸك ساراپشىلارمەن اعىلشىنشا سٶيلەي الاتىن جۋرناليستتەر ساۋساقپەن سانارلىق. سولاردىڭ العاشقى تولقىنىن حابار ارناسىنان كٶرۋگە بولادى. مەسەلەن پرايم تايم ۋاقىتىنا قويىلعان قورىتىندى جاڭالىقتاردان كەيٸن تالعات المانوۆاەن اعىلشىن تٸلٸندەگٸ سۇحبات كٶرەرمەننٸڭ كٶزايىمنا اينالدى. سالا ماماندارىنىڭ جوعارى باعاسىن العان بۇل جوبانىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ نە توقتالساق. مەسەلەن, تالعات شەت ەلدەن كەلگەن ەلەم ەلدەرٸنٸڭ باسشىلارى مەن ٶكٸلدەرٸنەن اعىلشىن تٸلٸندە سۇحباتتاسىپ, كٶرەرمەننٸڭ نازارىنا جاڭا فورمات ۇسىنا بٸلدٸ.
ونىڭ اعىلشىن تٸلدەگٸ سۇحباتىنىڭ ەرەكشەلٸگٸ سپيكەردٸڭ جاۋاپتارىن تٸكەلەي اۋدارماسىز, قاز-قالپىندا كٶرەرمەنگە ۇسىنا بٸلۋٸندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ونىڭ نارىققا جاڭا يننوۆاتسييا ەكەلۋٸندە, سۇحباتتى جاڭاشا فوروماتتا جٷرگٸزۋٸندە. سونىمەن قاتار جارىقتىڭ دۇرىس قويىلۋىنان باستاپ, ەڭگٸمەنٸڭ ەركٸن فورماتتا بولۋىنا دەيٸنگٸ كٸشكەنتاي دەتالدەرگە مەنبەرٸلۋٸ جوبانىڭ سەتتٸ شىعۋىنا ەرەكشە ٷلەس قوستى. ەرينە, سپيكەرلەردٸ تابۋ مەن ولاردىڭ رەسمي ٸس ساپارى بارىسىندا سۇحبات بەرۋگە كەلٸستٸرۋ وڭاي شارۋا ەمەس.
دەگەنمەن تالعاتتىڭ سۇحباتتاسقان قوناقتارىنىڭ قاتارىندا قازاقستانعا رەسمي ٸس-ساپارمەن كەلگەن سەربييا پرەزيدەنتٸ توميسلاۆ نيكوليچ, نيدەرلاندى پرەمەر-مينيسترٸ مارك ريۋتتە, كوستا ريكانىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مانۋەل گونسالەس سانسا جەنە ٶزگەلەر بولدى. سونىمەن قاتار اعىلشىن تٸلٸنٸڭ ەلەمەنتتەرٸ قامتىلعان جەنە جاڭا سەرپٸلٸس ەكەلگەن “مەنٸڭ جەرٸم” تانىمدىق تۋريستٸك باعدارلاماسى دا ەتو جوعارى رەيتينگكە جەتۋٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ تالعاتتىڭ قوناقتار مەن ەكسپەرتتەرمەن اعىلشىنشا ەمٸن ەركٸن ديالوگ قۇرىپ, باعدارلامانى قىزىقتىرا بٸلۋٸندە. سونىمەن قاتار باعدارلامانىڭ رەجيسسەرلٸك جاڭالىعى, بۇرىن سوڭدى بولماعا جاڭا, ديناميكاسى ٶتە جوعارى باعدارلاماعا اينالدىردى. ەفيردەن ٶتكەن ۋاقىتتا تالعات جٷرگٸزگەن باعدارلاما ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەر كٶرسەتتٸ.
دەمەك اعىلشىن تٸلٸن جەتٸك مەڭگەرۋ جۋرناليستتەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن اشىپ قانا قويماي, كٶرەرمەننٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعاتىن كونتەنتتٸڭ جارىق كٶرۋٸنە ەسەر ەتەدٸ. جالپى مۋلتيلينگۋاليزم جۋرنالسيت پەن كقرەرمەنگە بەرەرٸ مول. بۇل ينكليۋزيۆتٸلٸك تەك ٷلكەن اۋديتورييانى تارتىپ قانا قويماي, كٶرەرمەندەردٸڭ ٶز تٸلدەرٸ مەن مەدەنيەتتەرٸنٸڭ باعالانعانىن سەزٸنۋٸ ارقىلى ولاردىڭ مەديامەن بايلانىسىن كٷشەيتەدٸ. سونىمەن قاتار, كٶپتٸلدٸ ەسەپ بەرۋ كروسس-مەدەني ديالوگتى جەنە تٷسٸنٸستٸكتٸ ىنتالاندىرىپ, كٶرەرمەندەردٸڭ سەنٸمٸ مەن ادالدىعىن ارتتىرادى. عالامدانعان ەلەمدە ەرتٷرلٸ تٸلدەردە كونتەنت ۇسىنۋ مٷمكٸندٸگٸ مەديا ۇيىمدارىن جاۋاپتى جەنە ٶزەكتٸ ەتٸپ كٶرسەتەدٸ, نەتيجەسٸندە جالپى ٶزارا ەرەكەتتەستٸكتٸ ارتتىرىپ, ولاردىڭ قامتۋ اۋقىمىن كەڭەيتەدٸ.
سونىمەن قاتار قازٸرگٸ تەلەارنالارداعى سپورت سالاسىنداعى سەرپٸنٸ ەرەكشە بايقالادى. سپورت جۋرناليستيكاسى مەديا كەڭٸستٸگٸندە ماڭىزدى ورىن الادى, سپورتتىق ٸس-شارالار, سپورتشىلار جەنە سپورت ۇيىمدارى تۋرالى تەرەڭ قامتۋدى ۇسىنادى. ول تەك اقپارات بەرٸپ, كٶڭٸل كٶتەرٸپ قانا قويماي, سپورتتى تٷسٸنۋ مەن باعالاۋدى ارتتىراتىن سىني تالداۋ مەن تٷسٸنٸكتەردٸ دە قامتاماسىز ەتەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ ەۋەسقوي ليگالاردان باستاپ حالىقارالىق جارىستارعا دەيٸنگٸ ەرتٷرلٸ سپورت تٷرلەرٸن قامتۋ ارقىلى سپورت جۋرناليستيكاسى جانكٷيەرلەر اراسىندا قاۋىمداستىق پەن ورتاق قۇمارلىق سەزٸمٸن دامىتۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ول تٸرٸ ٸس-شارالاردىڭ تولقۋىن جەكە قاتىسا المايتىندارعا جەتكٸزٸپ, بارلىق ادامداردىڭ سوڭعى نەتيجەلەرگە, ماڭىزدى سەتتەرگە جەنە ساحنا ارتىنداعى وقيعالارعا قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار, سپورت جۋرناليستيكاسى كوماندالىق جۇمىس, تاباندىلىق جەنە ادال ويىن سيياقتى قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. ول سپورتشىلاردىڭ جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتٸپ, ولاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگٸ مەن بەرٸكتٸگٸن ايقىنداپ, كٶرەرمەندەردٸ شابىتتاندىرىپ, ىنتالاندىرۋى مٷمكٸن. قوسىمشا, سپورت جۋرناليستەرٸ دوپينگ, سىبايلاس جەمقورلىق جەنە سپورتتاعى تەڭسٸزدٸك سيياقتى مەسەلەلەردٸ زەرتتەپ, ەسەپ بەرٸپ, ۇيىمدار مەن جەكە تۇلعالاردى جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىپ, وڭ ٶزگەرٸستەرگە جول اشادى. ەسەپتەلمەيتٸن سپورت تٷرلەرٸ مەن سپورتشىلارعا پلاتفورما ۇسىنا وتىرىپ, سپورت جۋرناليستيكاسى سپورت ەلەمٸنٸڭ ەرتٷرلٸلٸگٸ مەن ينكليۋزيۆتٸلٸگٸنە ىقپال ەتەدٸ.
نەگٸزٸندە, سپورت جۋرناليستيكاسى جانكٷيەرلەردٸ اقپاراتتاندىرۋ جەنە تارتۋ ٷشٸن عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە قوعامعا كەڭٸرەك ەسەر ەتۋ ٷشٸن دە ماڭىزدى. ول جۇرتشىلىق پەن سپورت ەلەمٸ اراسىندا تەرەڭٸرەك بايلانىس ورناتىپ, ماڭىزدى قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاپ, يندۋسترييادا اشىقتىق پەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
سپورت جۋرناليستيكاسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن العان امانگەلدٸ سەيٸتحاندى ايتپاي ٶتۋگە بولمايدى.
ەستەرٸڭٸزدە بولسا 1998 جىلى فرانتسييادا ٶتكەن ەلەم چەمپيوناتىن "حابار" تەلەارناسىنان ميلليونداعان كٶرەرمەن تاماشالاعان بولاتىن. سول ويىنداردا كوممەنتاتور ەتكەن كٶرەرمەننٸڭ سٷيٸكتٸ جۋرناليستەرٸنٸڭ بٸرٸ امانگەلدٸ سەيتحان قازاق جانكٷيەرلەرٸنٸڭ ەسٸندە ەرەكشە قالدى.
سودان كەيٸن 2000 جىلعى وليمپيادا ويىندارىن, 2002 جىلعى وڭتٷستٸك كورەيا مەن جاپونييادا ٶتكەن مۋنديالدٸ دە جٷرگٸزدٸ. امانگەلدٸ قازاق كوممەنتاتورلىق ٶنەرٸنە جاڭا لەپ بەردٸ. ول ەر ەفيردٸ قىزىقتىرىپ, مەنەرلٸ سٶزدەرٸمەن جانداندىرا بٸلدٸ. سٶز ساپتاۋىنىڭ ەرەكشەلٸگٸ مەن سٶزدٸك قورىنىڭ بايلىعى الاڭداعى تارتىستى ايتىس ٷلگٸسٸندە جەتكٸزٸپ, سۋىرىپ سالما ۇيقاستارىمەن كٶرەرمەندەردٸ باۋراپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. امانگەلدٸ سەيتحان قازاق جانكٷيەرلەرٸنە ەلەم فۋتبولىنىڭ جۇلدىزدارىن جاقىنداتا تٷستٸ.
فۋتبولشىلاردىڭ ويىندارىن قازاقى كٶزقاراسپەن باعالاۋدى ٷيرەتتٸ. ەلەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا ان دجۋن حۆاننىڭ پەنالتي تەبەتٸن سەتٸندە وليۆەر كاننىڭ گەرمانييا قاقپاسىن قورعاۋىن "ان جەڭە مە, ەلدە كان جەڭە مە?" دەپ سيپاتتاۋى تىڭداۋشىنىڭ قۇلاعىن قاندىرىپ, ەستە قالدى.
يسپانييا جارىستان ەرتە شىعىپ قالعان كەزدە "قازٸر ولار مادريدتە شەي ٸشٸپ وتىر" دەگەنٸ جۇرتتى كٷلدٸردٸ. امانگەلدٸ سەيتحاننىڭ الدىن الا دايىنداعان ٶلەڭ شۋماقتارى, ماقال-مەتەلدەرٸ جەنە تاكتيكالىق ويىندى سٶزبەن شەبەر جەتكٸزۋٸ ونىڭ قازاق كوممەنتاتورلىعىنا قوسقان زور ٷلەسٸ ەدٸ.
جۋرناليستيكا ەرقاشان قوعامداعى ٶزگەرٸستەر مەن تەحنولوگييالىق جەتٸستٸكتەرگە بەيٸمدەلەتٸن ديناميكالىق سالا بولىپ كەلەدٸ. الداعى ۋاقىتتا جۋرناليستيكانىڭ جاڭا ترەندتەر مەن تەحنولوگييالاردى بٸرٸكتٸرە وتىرىپ, دامۋىن جالعاستىراتىنى سٶزسٸز. تسيفرلىق رەۆوليۋتسييا جاڭالىقتاردى جيناۋ, حابارلاۋ جەنە تۇتىنۋ تەسٸلٸن ٶزگەرتتٸ, جاساندى ينتەللەكت, دەرەكتەر جۋرناليستيكاسى جەنە يممەرسيۆتٸ مەديا سيياقتى يننوۆاتسييالار جۋرناليستيكا ەلەمٸن قايتا قالىپتاستىرۋدا. ەلەۋمەتتٸك مەديا مەن موبيلدٸ پلاتفورمالاردىڭ كٶبەيۋٸ اقپاراتتى تاراتۋ پروتسەسٸن دەموكراتييالاندىردى, بۇل ەرتٷرلٸ كٶزقاراستاردان وقيعالاردى جەتكٸزۋگە جەنە كٶپتەگەن داۋىستاردىڭ ەستٸلۋٸنە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
بولاشاقتا ۆيرتۋالدى شىندىق, بلوكچەين جەنە جەتٸلدٸرٸلگەن اناليتيكا سيياقتى وزىق تەحنولوگييالاردىڭ ودان ەرٸ ينتەگراتسييالانۋىن كٷتۋگە بولادى, بۇل جۋرناليستيكانىڭ تەرەڭدٸگٸ, دەلدٸگٸ جەنە قىزىقتى بولۋىن ارتتىرادى. بۇل جەتٸستٸكتەر جاڭالىقتار ٶندٸرٸسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, اۋديتورييالار ٷشٸن ينتەراكتيۆتٸ جەنە دەربەستەندٸرٸلگەن تەجٸريبەلەردٸ دە جاسايدى. جۋرناليستيكا وسى يننوۆاتسييالاردى قابىلداي وتىرىپ, قوعامدىق اقپاراتتاندىرۋدا, دەموكراتييالىق پٸكٸرتالاستاردى دامىتۋدا جەنە بيلٸككە ەسەپ بەرۋدە ماڭىزدى كٷش بولىپ قالا بەرەدٸ. جۋرناليستيكانىڭ قوعامنىڭ اجىراماس تٸرەگٸ رەتٸندە قالا بەرەتٸنٸ سٶزسٸز.