قازاقستاندا بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان جاڭا مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەي باستادى. بۇل بارلىق سالاداعى پروگرەسكە تٸكەلەي بايلانىسى بار ەڭ ماڭىزدى قۇجات. بارلىق سالانىڭ ٸشٸندە يندۋسترييالاندىرۋ دا, اۋىل شارۋاشىلىعى دا, ەلەۋمەتتٸك دامۋ دا بار. بۇل بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز. ال ونىڭ جارقىن بولۋى ٷشٸن ٶتكەنگە مۇقييات تالداۋ قاجەت.
"حالىق كوممۋنيستەرٸ" فراكتسيياسى بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ورىندالۋى ٷستٸرت قانا تالدانعان دەپ سانايدى. 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان بۇعان دەيٸنگٸ باعدارلامانىڭ ورىندالۋى 92%-عا باعالاندى. مۇنداي باعالاۋ 12 ينديكاتورعا, 71 كٶرسەتكٸشكە نەگٸزدەلگەن. ٸس-شارالار سانى بويىنشا باعدارلاما 100% ورىندالدى.
يە, قاعاز جٷزٸندە بەرٸ ورىندالدى. بٸراق نەگٸزگٸ ماقساتقا قول جەتكٸزدٸك دەپ ايتا الامىز با? نەگٸزگٸ ماقسات دەپ وتىرعانىمىز مىنالار: بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ, تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسۋ ٷشٸن ادامي كاپيتالدى دامىتۋ.
ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, بٸرٸنشٸ كەزەكتە, ەسٸرەسە جاس ۇرپاقتىڭ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ دەگەن سٶز. ال قالعان يندەكستەر مەن كٶرسەتكٸشتەر تەك كٶمەكشٸ قۇرال بولىپ قانا تابىلادى.
بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى قازاقستاننىڭ جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەرٸ وقۋشىلارىنىڭ حالىقارالىق سالىستىرمالى زەرتتەۋلەردەگٸ نەتيجەلەرٸن جاقسارتۋدى ماقسات ەتتٸ. سونىمەن, ستۋدەنتتەردٸڭ وقۋ جەتٸستٸكتەرٸن باعالاۋدىڭ حالىقارالىق باعدارلاماسىندا (PISA) قازاقستان 40-45 ورىندا تۇرۋى كەرەك ەدٸ. بۇل – نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸش. ٶيتكەنٸ ول ستۋدەنتتەردٸڭ ماتەماتيكالىق, عىلىمي, وقۋ ساۋاتتىلىعىنداعى ٸرگەلٸ دايىندىعىن باعالايدى.
سوڭىندا بەرٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامانى مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتۋمەن اياقتالدى. ونىڭ ورنىنا 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان جاڭا باعدارلاما قابىلداندى. اتالعان باعدارلامادا بٸز تٸلگە تيەك ەتٸپ وتىرعان ماقساتتى ينديكاتورلار الىنىپ تاستالدى.
سوڭعى رەيتينگتٸڭ قورىتىندىلارى بويىنشا, بٸزدٸڭ نەتيجەلەر ايتارلىقتاي ناشارلادى. قازاقستان ماتەماتيكا بويىنشا 78 ەلدٸڭ ٸشٸندە 54-ورىندا, ال جاراتىلىستانۋ جەنە وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا 69-شى ورىندا تۇر.
وقۋشىلاردىڭ اقپاراتتىق جەنە كومپيۋتەرلٸك ساۋاتتىلىعى (ICILS), ەرەسەكتەردٸڭ ساۋاتتىلىعى (PIAAC) بويىنشا دا سوڭعى ورىنداردا تۇرمىز.
شىندىعىنا كەلسەك, ادامي كاپيتالدى دامىتۋدىڭ ورنىنا كەرٸسٸنشە پروتسەسس جٷرٸپ جاتىر. ساۋاتتىلىق تٶمەندەۋدە. اۋىلدىق جەرلەردە دە, ٶندٸرٸستە دە جاس مامانداردى دايارلاۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ ەڭ ٶزەكتٸ پروبلەماعا اينالدى.
ادام كاپيتالىنىڭ ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىنا قوساتىن ٷلەسٸ تۋرالى ايتۋدىڭ قاجەتٸ شامالى. 2019 جىلى قازاقستان جاھاندىق يننوۆاتسييالار يندەكسٸندە 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 5 پوزيتسييادان ايىرىلىپ, 79 ورىنعا تۇراقتادى.
تاريحي تۇرعىدان قازاقستاننىڭ ارتىقشىلىعى بٸلٸكتٸلٸگٸ جوعارى ەڭبەك رەسۋرستارى, حالىقتىڭ جالپى ساۋاتتىلىعى بولدى. بٸز وسىنى جوعالتىپ الدىق.
وسىلايشا مەملەكەت دارىندى جاستاردىڭ شەت ەل اسۋىن ٶزدەرٸ ىنتالاندىرىپ وتىر. بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ دەگراداتسييا اۋقىمىن كٶرٸپ وتىرعان اتا-انالار بالالارىن شەتەلگە وقۋعا جٸبەرٸپ جاتىر.
بٸز ەربٸر وتباسى ٷشٸن ماڭىزدى قۇندىلىقتاردىڭ بٸرٸ بولعان بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن قۇلدىراتۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعىنا بالتا شاۋىپ وتىرمىز.
ورتاشا جالاقى مٶلشەرٸ بويىنشا قازاقستان ەلەمدە 74 ورىندا تۇر. ساۋاتتىلىق جاعىنان دا وسىنداي دەڭگەيدە تۇرمىز. بٸلٸم مەن عىلىمعا جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ ٷنەمٸ ٶسۋٸنە قاراماستان, بٸز ارزان جەنە بٸلٸكتٸلٸگٸ تٶمەن جۇمىس كٷشٸ باسىم ەلگە اينالىپ بارامىز.
شىندىعىندا, بٸز ٷزدٸك وتىزدىققا كٸرۋدٸڭ ورنىنا دامۋشى ەلدەردٸڭ قاتارىنان تٶمەن قاراي جىلىستاپ كەلەمٸز.
بۇل دابىل قاعارلىقتاي تەندەنتسييا. ونى تەحنيكالىق باعدارلاما ٶزگەرتە المايدى. سونىمەن قاتار, ول ەلەمدٸك تەجٸريبەلەر مەن مودەلدەردٸڭ بارلىق تٷرٸن ەنگٸزۋگە تالپىنىس جاسايتىن بۇعان دەيٸنگٸ باعدارلامالاردىڭ جالپى باعىتىن ٷنەمٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزە وتىرىپ, جالعاستىرادى.
"حالىق كوممۋنيستەرٸ" فراكتسيياسى بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋعا ارنالعان ەكٸ باعدارلامانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتتارىنىڭ ورىندالماعانىن شىنايى تٷردە مويىنداپ, ساۋاتتىلىقتىڭ تٶمەندەۋٸ مەن جالپى بٸلٸم ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىن توقتاتاتىن داعدارىسقا قارسى شارالاردى ەزٸرلەۋدٸ باستاۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
دەپۋتاتتىق ساۋالدى قاراستىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭنامالارىندا كٶرسەتٸلگەن مەرزٸم ٸشٸندە قابىلدانعان شارالار تۋرالى جازباشا جاۋاپ بەرۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىز.
"حالىق كوممۋنيستەرٸ" فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتتارى:
ا. قوڭىروۆ, ج. احمەتبەكوۆ, گ. بايماحانوۆا, ۆ. كوسارەۆ, م. ماگەرراموۆ, ي. سميرنوۆا, ت. سىزدىقوۆ.
