بٷگٸندە ەلٸمٸز جاسىل ەنەرگەتيكاعا كٶشۋ بويىنشا الدىنا ماقسات قويىپ, جاڭارتىلعان ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ ٷلەسٸن 15 پايىزعا جەتكٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىر. ٶيتكەنٸ, قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش نەبەرٸ تٶرت پايىزدى عانا قۇرايدى. سەتٸن سالسا, جاڭارتىلعان ەنەرگييا كٶزدەرٸ 2030 جىلى 10 پايىزعا, 2050 جىلى 50 پايىزعا جەتۋٸ مٷمكٸن. ال 2060 جىلى قازاقستان كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋگە مٸندەتتەمە الدى. كەيبٸر ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ەنەرگييا كٶزدەرٸن نەگٸزگٸ كٶز دەپ ساناۋعا بولمايدى. ٶيتكەنٸ, ەلٸمٸزدە ٷش جٷز جىلعا جەتەتٸن كٶمٸر قورى بار. ال ونى ٶندٸرۋ, تاسىمالداۋ جاعى دا ارزانعا تٷسپەيتٸنٸن ەسكەرۋ كەرەك.
وسىدان بەس جىل بۇرىن قازاقستاندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگيياسى» اتتى ٸرٸ حالىقارالىق كٶرمە ٶتكەن بولاتىن. ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن ماماندار جاسىل ەكونوميكاعا كٶشۋ يدەيالارى مەن شەشٸمدەرٸن ۇسىنىپ, تالقىعا سالدى. مۇندا تەك ەلٸمٸزدە عانا كٶمٸردٸ بەلسەندٸ تٷردە پايدالانىپ جاتقانى, ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 70 پايىزى قارا وتىننان ٶندٸرٸلەتٸنٸ ايتىلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ توزىعى جەتٸپ, رەسۋرسى ەلدەقاشان تاۋسىلعان.
وسى تۇرعىدا «QAZAQ GREEN» جەك قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى نۇرلان قاپەنوۆتٸڭ سٶزٸنٸڭ جانى بار. ول قازاقستان ٷكٸمەتٸنٸڭ بولاشاقتا قاي مەسەلەگە كٶڭٸل بٶلۋٸ كەرەكتٸگٸن ايتا كەلە, ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ 2035 جىلعا دەيٸنگٸ ەنەرگەتيكالىق بالانس قۇجاتىن قابىلداعانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, الداعى 10-12 جىلدان كەيٸن كٶمٸر زاۋىتتارىنىڭ شامامەن 30 پايىزى ەنەرگەتيكالىق بالانستان شىعۋى كەرەك. سەبەبٸ, قازاقستان 2035 جىلعا دەيٸنگٸ جوسپارعا سەيكەس, جاسىل ەنەرگەتيكاعا كٶشٸپ, وعان قوسا 6,5 گيگاۆاتت جاسىل ەنەرگييا كٶزٸ مەن گاز ٶندٸرۋدٸ قولعا الۋى قاجەت.
الايدا, بٸزدە گاز جەتكٸلٸكتٸ مە? كەيبٸر دەرەككە سەنسەك, كەلەر جىلدان باستاپ ٸشكٸ نارىقتا كٶگٸلدٸر وتىن تاپشى بولادى دەگەن بولجام بار. ال دەل قازٸر جاڭا ەنەرگييا كٶزدەرٸن سالۋدىڭ دا تيٸمدٸلٸگٸ بولا قويماس. ماماندار مۇنىڭ بەرٸ تاريفتٸڭ ٶسۋٸنە ەكەلەتٸنٸن جاسىرمايدى. ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاندا بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 140-تان استام نىسانى بار. ونىڭ 43ٸ جەل ەلەكتر ستانتسيياسى, 53-ٸ – كٷن, 40-ى سۋ جەنە بەسەۋٸ بيوەلەكترلٸك. الداعى ۋاقىتتا ولاردى كٶبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ جاڭارتىلعان ەنەرگييا كٶزدەرٸ نىساندارىن ەنگٸزۋ جەنە مونيتورينگٸ باسقارماسىنىڭ باسشىسى دەۋلەت زاكاريانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعا دەيٸن قۋاتتىلىعى 860 مۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 49 نىسانىن پايدالانۋعا بەرۋ كٶزدەلگەن. ەرينە, بۇل قوسىمشا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا, جاسىل ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋگە, سونداي-اق نىسانداردى سالۋ جوسپارلانعان ايماقتارعا ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ياعني, قازاقستان بالامالى كٶزدەرگە باسىمدىق بەرسە, قوعام جاڭارتىلعان قۋات كٶزدەرٸن پايدالانۋعا بٸرتٸندەپ كٶشەتٸنٸ سٶزسٸز.
تەۋەلسٸز ساراپشى ولجاس بايدٸلدينوۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە ٷش جٷز جىلعا جەتەتٸن كٶمٸر قورى بار دەسەك تە, ٷكٸمەت اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ سالىنۋىنا باسىمدىق بەرۋٸ قاجەت. «ەلەمدە, سونىڭ ٸشٸندە ەۋروپادا, قىتايدا كٶمٸردٸ تازارتاتىن تەحنولوگييالار بار. بۇل كٶمٸر ستانسالارى قالا ورتالىعىندا ورنالاسسا دا, قورشاعان ورتانى لاستامايدى. مەسەلە تاريفتٸڭ قۇبىلمالىعىندا», – دەيدٸ ساراپشى.
جاسىراتىنى جوق, قازاقستان ەنەرگييا كٶزٸنٸڭ 70 پايىزىن كٶمٸر ارقىلى الىپ كەلدٸ. ەلگٸندە ماماندار سوناۋ كەڭەستٸك كەزەڭنەن بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقان جىلۋ ستانتسييالارى قوندىرعىلارىنىڭ ەسكٸرٸپ, تاياۋ ارادا ٸستەن شىعاتىنىن بەكەر ايتقان جوق. بۇل قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيدە ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. ال بٸردەن جاسىل ەكونوميكاعا سەكٸرٸپ ٶتۋ دە وڭاي شارۋا ەمەس. تٸپتٸ, بۇل ەنەرگەتيكالىق داعدارىس مەسەلەلەرٸن شەشٸپ قانا قويماي, تاريفتەردٸ كٶتەرۋگە دە ەكەلەتٸنٸن ەسكەرگەن جٶن. بٸراق زامان تالابى – جاسىل ەنەرگەتيكاعا كٶشۋ. سوندىقتان الدىمىزدان قانداي قيىندىق پەن كەدەرگٸ شىقسا دا, جاڭارتىلعان ەنەرگييا كٶزٸن دامىتۋعا ەل بولىپ, قوعام بولىپ بٸراۋىزدان اتسالىسۋ قاجەت.
