اتالعان ماقالامىزعا ارقاۋ بولىپ وتىرعان بيولوگييانى زامان تالابىنا ساي وقىتۋ – بٷگٸنگٸ كٷنٸ دە اسا ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ. جاڭارتىلعان بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ ەڭ نەگٸزگٸ ماقساتى - بٸلٸم الۋشىلاردىڭ وقۋ نەتيجەلەرٸن جەتٸلدٸرۋ بولىپ تابىلسا, بٸزدٸڭ پەنٸمٸزدەگٸ ماقساتىمىز دا بٸلٸمدٸ شىعارماشىلىق تۇرعىدان بەرۋ ارقىلى رەپرودۋكتيۆت, پروبلەمالىق -ٸزدەنۋشٸلٸك ەدٸستەردٸ پايدالانا وتىرىپ, بٸلٸم الۋشىنى ىنتالاندىرۋ.
ورتا مەكتەپتە نەمەسە كوللەدجدەردە بولسىن بيولوگييا پەنٸن وقىتۋ بارىسىندا ەسكەرەتٸن جايت, ساباقتا تەورييالىق مەلٸمەتتٸ بەرٸپ قانا قويماي, وقۋشىنىڭ ٶز بەتٸنشە جۇمىس جاساۋىنا كٶڭٸل بٶلۋ كەرەك. وسى تۇرعىدا ٶز تەجٸريبەمدە قولدانىپ جٷرگەن ٸسكەرلٸك, تانىمدىق ويىندار مەن كونفەرەنتسييا ساباق, پرەسس- كونفەرەنتسييا, ساياحات ساباق, ينتەگراتسييالىق ساباق ەرتەگٸ, اۋكتسيون, جارىس ساباقتارى, ۆيكتورينا, جەنە برەينستورمينگ ساباقتارى تيٸمدٸ دەپ ايتار ەدٸم. مۇنداي ساباقتا بٸلٸم الۋشى ٶز ەرەكەتٸن ٶزٸ تولىعىنان باسقارىپ, ۇيىمداستىرۋ, ٸزدەنۋ تۇرعىسىندا ٶتەدٸ.
ساباقتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى بٸر جولى – ساباقتاعى اتقارىلاتىن جۇمىس تٷرلەرٸنٸڭ سان الۋاندىعى.بيولوگييانى مەڭگەرتۋدە بۇرىننان كەلە جاتقان مىناداي ۇتىمدى ەدٸستەر بار. ولار:
1) پراكتيكا, ياعني تەجٸريبەلٸك;
2) كٶرنەكٸلٸك;
3) ەڭگٸمەلەسۋ:
4) كٶرنەكٸلٸك: وقۋلىق, تەحنيكالىق قۇرالدار, ت.ب.
ەرينە, ساباقتىڭ ماقساتى مەن مازمۇنىنا قاراي بۇلاردىڭ ىڭعايلىسىن ۇستاز ٶزٸ تاڭداپ الادى. دۇرىس تاڭدالعان ەدٸس جوعارى ساپالى بٸلٸم نەگٸزٸن سالادى.
كٶرنەكٸلٸك ەدٸس بيولوگييانىڭ بارلىق تاقىرىپتارىندا قولدانىلادى. سەبەبٸ, بيولوگييا پەنٸندە وقۋتىشى ٶزٸ ايتىپ تۇرعان مەسەلەنٸ تەك بايانداپ قانا قويماي, ونى كٶرسەتكەندە عانا بٸلٸم الۋشىنىڭ ەسٸندە ساقتالۋى جوعارى بولادى. سونىمەن قاتار, كٶرنەكٸلٸككە جاتاتىن تٸرٸ وبەكت, كينو, كەستەلەرگە قاراپ بٸلٸم الۋشى قورىتىندى جاساپ, قايتالايدى. كٶرنەكٸلٸك ەدٸستٸ قولدانۋ وۋشىنىڭ بەلسەندٸلٸگٸن, ويلاۋىن ارتتىرادى.
بيولوگييا پەنٸندەگٸ كٶرنەكٸلٸكتەر تابيعي جەنە سۋرەتتەمە بولىپ ەكٸگە بٶلٸنەدٸ. تابيعي وبەكتٸلەردٸ دەمونستراتسييالاۋ بيولوگييانى وقىتۋدا ٶتە ماڭىزدى. مۇندا ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلاردى تٸرٸ كٷيٸندە كٶرسەتەدٸ, ٶسٸمدٸكتانۋ, تٸرشٸلٸكتانۋ ساباقتارىندا دەمونستراتسييالايدى. تابيعي كٶرنەكٸلٸكتەرگە كٸشكەنە قۇستار مەن تورداعى كٸشكەنە سٷتقورەكتٸلەر, بانكادا اۋزى جابىلعان ۇساق جانۋارلاردى ەكەلٸپ كٶرسەتۋگە بولادى.
سونىمەن قاتار, تٶمەندەگٸدەي جۇمىس تٷرلەرٸن قولدانۋ قاجەت: ەكسپەريمەنتتٸك جۇمىس, ويىن, دەرەككٶزدەردەن قاجەتتٸ اقپاراتتى تاڭداۋ (مىسالى, گەنەتيكالىق تٷرلەندٸرٸلگەن ٶنٸمدەردٸڭ ەسەرٸ, ادامدى كلونداۋ, ورگانداردى ترانسپلانتاتسييالاۋ), تالداۋ جٷرگٸزۋ, الىنعان اقپاراتتى سالىستىرۋ جەنە شىنايى باعاسىن ۇسىنۋ;بيولوگييا سالاسىنداعى تٷرلٸ مەسەلەلەردٸ زەرتتەۋگە باعدارلانعان ەكسپەريمەنت قۇراستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ (مىسالى, قازاقستاننىڭ ەكولوگييالىق مەسەلەلەرٸ);بيولوگييالىق ٷدەرٸستەر مەن تابيعي قۇبىلىستاردى ۇعىنۋ, تٷسٸندٸرۋ جەنە بولجاۋ ٷشٸن مودەلدەۋدٸڭ تٷرلٸ تەسٸلدەرٸن قولدانۋ. ت.ب.
جاڭارتىلعان بٸلٸم باعدارلاماسىنا قويىلاتىن باستى تالاپتاردىڭ بٸرٸ - وقۋشىلاردىڭ, بٸلٸم الۋشىلاردىڭ بٷكٸلادامزاتتىق, ۇلتتىق, پاتريوتتىق سەزٸمدەرٸن ارتتىرۋ, تۋعان جەرگە دەگەن قۇرمەتٸن, ەكولوگييالىق ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرۋ. وسى ماقساتتا بٸز بٸلٸم عانا بەرٸپ قويماي, تەربيە ٸسٸن دە نازاردان تىس قالدىرمايمىز. بيولوگييا پەنٸ اياسىندا مىناداي مٸندەتتەر قويىلادى:
- تۋعان ٶلكەنٸڭ تابيعاتىن, ياعني , سيرەك اڭدار مەن ٶسٸمدٸكتەر, بالىقتار, تابيعي ەسكەرتكٸشتەردٸ قورعاۋ;
- تۋعان ٶلكەنٸ كٶگالداندىرۋ;
- تۋعان ٶلكەنٸڭ تابيعاتىن بايىتۋ: اڭداردى جەرسٸندٸرۋ, ٶسٸمدٸكتەردٸ كٶبەيتۋ;
- تۋعان ٶلكەنٸڭ تابيعاتىن زەرتتەۋ: ەكسكۋرسييا (جىلدىڭ ەر مەزگٸلٸندە), تىڭ ماعلۇماتتار جيناۋ (تۋعان ٶلكە بويىنشا), ٶلكەتانۋ, مۋزەي ساياباعىن قۇرۋ, ت.ب.
بيولوگييا پەنٸن مەڭگەرتە وتىرىپ, ەكولوگييالىق بٸلٸم بەرۋدٸڭ ماڭىزى زور. بٸلٸمگەرلەر ساباق بارىسىندا ٶندٸرٸس ورىندارىنا بارىپ, ولارمەن تانىسىپ, تەورييالىق بٸلٸمٸن پراكتيكامەن ۇشتاستىرۋى كەرەك. ول ٷشٸن بالا جاستايىنان قورشاعان ورتا, جەر, سۋدىڭ تازالىعى, فاۋنا مەن فلورانى قورعاۋ قاجەتتٸگٸن تٷسٸنۋ تيٸس.
قورىتا ايتقاندا, بيولوگييانى وقىتۋ ٷدەرٸسٸندە ۇستاز وقۋ ماتەريالىنىڭ مازمۇنىن, بيولوگييا كابينەتٸنٸڭ وقۋ جابدىعىمەن جابدىقتالۋىن, ٷلەستٸرمەلٸ ماتەريالدىڭ بولۋىن, وقۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلٸكتەرٸن, ولاردىڭ دايىندىق دەڭگەيٸن ەسكەرۋ قاجەت.
گالينا ەبديەۆا الماتى مەملەكەتتٸك ەنەرگەتيكا جەنە ەلەكتروندى تەحنولوگييالار كوللەدجٸنٸڭ بيولوگييا پەنٸنٸڭ وقىتۋشىسى,
گٷلنارا مۇراتبايقىزى, اباي اتىنداعى قازۇپۋ مامانى.
