پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ Astana Think Tank فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا قاتىسۋشىلارعا ٸلتيپات بٸلدٸرٸپ, بۇل ديالوگ الاڭى استانا حالىقارالىق فورۋمىنىڭ اياسىندا قۇرىلعانىن, ەڭ ٶزەكتٸ جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماسۋعا ارنالعانىن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, بٷگٸندە ادامزات ايماقتىق قاقتىعىستار, ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, ازىق-تٷلٸك جەنە كٶشٸ-قون قاۋٸپسٸزدٸگٸ سەكٸلدٸ بۇرىن-سوڭدى بولماعان سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر. اتالعان جاھاندىق پروبلەمالار بەرٸمٸزدٸ تولعاندىرادى جەنە وعان تٶتەپ بەرەتٸن شارالاردى بٸرلەسە ٸزدەگەنٸمٸز جٶن. بٸزدٸڭ كەلەشەگٸمٸز قانشالىقتى كٷش-جٸگەر بٸرٸكتٸرٸپ, ورتاق كەلٸسٸمگە كەلە الاتىنىمىزعا تٸكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ بۇل ماڭىزدى ٷدەرٸسكە اتسالىسۋىن زور مەرتەبە سانايمىز", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەلەمنٸڭ جٸككە بٶلٸنۋٸ كٷشەيٸپ, كٶپجاقتى حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ بەدەلٸ ەلسٸرەگەن سايىن, ورتا دەرجاۆالاردىڭ رٶلٸ ارتا تٷسەدٸ دەپ سانايدى.
"ٸرٸ دەرجاۆالار باقتالاستىققا بوي الدىرىپ, بٸر مەمٸلەگە كەلە الماي جاتقان كەزدە, داۋ-دامايدى رەتتەۋگە ورتا دەرجاۆالار جيٸ دەنەكەر بولادى. وسىلايشا ولار جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ٸرگەسٸ شايقالماۋىنا ىقپال ەتەدٸ", – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ەلٸمٸزدٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸ جەنە قوعامنىڭ دەموكراتييالىق تالپىنىستارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قازاقستاندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار جٶنٸندە ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, اەس قۇرىلىسى بويىنشا تاياۋدا ٶتكەن جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ەلٸمٸزدٸڭ دەموكراتييالىق قۇندىلىقتارعا بەيٸل ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالار ٸشكٸ تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا عانا ەمەس, ەكونوميكالىق ٶسٸمگە جەنە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالارعا قولايلى جاعداي جاساۋ ٸسٸندە دە ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"قازاقستان ەكونوميكالىق تۇرعىدان ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكٸزدٸ. بٸز 400 ميلليارد دوللار كٶلەمٸندە شەتەلدەن تٸكەلەي ينۆەستيتسييا تارتتىق. ەلٸمٸزدە جاڭا ينۆەستيتسييالىق كەزەڭ باستالدى. ونىڭ ستراتەگييالىق ماقساتى – 2029 جىلعا قاراي 150 ميلليارد دوللار كٶلەمٸندە قارجى تارتۋ. بٸز ينۆەستورلار ٷشٸن جەدەل شەشٸم قابىلداۋدىڭ جەنە جان-جاقتى مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋدٸڭ مەنٸ زور ەكەنٸن جاقسى تٷسٸنەمٸز. وسى ماقساتتا ينۆەستيتسييالىق كەڭەس قۇرىلدى. وعان ستراتەگييالىق ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا جەتەكشٸلٸك ەتۋ قۇزىرەتٸ بەرٸلدٸ", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەدەلدٸ مٷشەسٸ رەتٸندە ۇزاق جىلداردان بەرٸ ٶز ميسسيياسىن مٸنسٸز اتقارىپ كەلە جاتقانىن مەلٸمدەدٸ.
"بٸزدٸڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارى – تەۋەلسٸزدٸك, مۋلتيلاتەراليزم, ٶڭٸرلٸك تۇراقتىلىق جەنە ديپلوماتييا. سوندىقتان بٸز جاھاندىق ىنتىماقتاستىق پەن پروگرەستٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸ ەرٸ ەلەمدەگٸ بٸرەگەي ەمبەباپ ۇيىم سانالاتىن بۇۇ-نىڭ رٶلٸن قولدايمىز. ٶز ٶڭٸرٸمٸزدە, سونداي-اق ودان تىسقارى جەرلەردە ۇزاقمەرزٸمدٸ بەيبٸتشٸلٸك پەن دامۋ ٷردٸسٸن ساقتاۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ سەرٸكتەستەرٸمٸزدٸڭ بەرٸمەن كونسترۋكتيۆتٸ قارىم-قاتىناس جاساۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىز", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ يرانمەن يادرولىق قارۋ مەسەلەسٸندە مەمٸلەگە كەلۋگە, سيرييا بويىنشا كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋگە, سونداي-اق جاقىندا عانا ارمەنييا مەن ەزەربايجان اراسىنداعى كەزدەسۋگە ارنايى الاڭ ۇسىنعانىن ەسكە سالدى. پرەزيدەنت يادرولىق قارۋسىزدانۋ جەنە قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاقىرىپتارىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.
"بٸز يادرولىق قارۋدان ەرٸكتٸ تٷردە باس تارتتىق ەرٸ ونى تاراتپاۋعا قاتىستى جاھاندىق باستامالارعا قولداۋ كٶرسەتٸپ كەلەمٸز. استانانىڭ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸك قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسى عالامدىق قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى قاتەرلەرگە قارسى مٸندەتتەمەلەرٸمٸزدٸ تولىقتىرا تٷسەدٸ. قازاقستان قورشاعان ورتانى قورعاۋ ٸسٸندە عالامنىڭ كليماتتىق كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ماقساتتارىن قۇپتايدى. بٸز كليمات جٶنٸندەگٸ پاريج كەلٸسٸمٸن قولدايمىز", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان حالىقارالىق فورۋمداردا, سونىڭ ٸشٸندە بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸندە ورتا دەرجاۆالاردىڭ مٷددەسٸن قورعاۋدى جالعاستىرا بەرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
"بٸز حالىقارالىق جٷيەنٸڭ مەيلٸنشە ينكليۋزيۆتٸ جەنە ورنىقتى بولعانىن قالايمىز. مەملەكەتتەردٸ ٷلكەن نەمەسە شاعىن دەپ بٶلمەي, ولارعا جاھاندى جاقسارتۋ ٷشٸن ٶز ٷلەسٸن قوسۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ كەرەك. قازاقستان الداعى ۋاقىتتا دا ەلەمدٸك ارەنادا بەلسەندٸ رٶل اتقارۋعا دايىن. بٸز ديپلوماتييانىڭ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن كٶپجاقتى باسقارۋدىڭ توعىسقان جەرٸندە تۇرمىز. ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن جەنە سەرٸكتەستەرٸمٸزبەن بٸرگە ەرەكەت ەتۋ ارقىلى بولاشاق ەلەمنٸڭ كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋعا اتسالىسا الامىز. حالىقارالىق تەرتٸپ ٶزگەرٸپ جاتقان كەزەڭدە بٸزدٸڭ جاي عانا باقىلاۋشى بولعىمىز كەلمەيدٸ. كەرٸسٸنشە, اناعۇرلىم تەڭگەرٸمدٸ, ەدٸل ەرٸ ورنىقتى عالامدىق جٷيەنٸڭ ارحيتەكتورلارى بولۋعا ۇمتىلامىز", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى جيىندا رەسەي-ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىستى شەشۋ مەسەلەسٸ جٶنٸندە دە پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
كانتسلەر شولتسپەن كەلٸسسٶز بارىسىندا ايتقانىمداي, رەسەيدٸڭ ەسكەري تۇرعىدان جەڭٸلمەيتٸنٸ انىق. بۇل – رەسەيدٸڭ ەسكەري ەلەۋەتٸ, پرەزيدەنت پۋتين جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياساتتى حالقىنىڭ قولداۋى جەنە تاريحتىڭ ٶزٸ دەلەلدەپ وتىرعان فاكت. سوندىقتان بٸز قاقتىعىستى بەيبٸت تٷردە شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋدى, بارلىق مەملەكەتتٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە قىتاي مەن برازيلييانىڭ اقىلعا قونىمدى جوسپارلارىن قولدايمىز. باسقا جول جوق. ەيتپەسە, سوعىس قوس تاراپتى دا جويىپ تىنادى. كەيبٸر ەلەمدٸك كٷشتەر بۇعان مٷددەلٸ شىعار. بٸراق بۇل تىعىرىققا تٸرەيتٸن جول. كونسترۋكتيۆتٸ كەلٸسسٶزدەر ارقىلى بەيبٸتشٸلٸككە ۇمتىلۋ – ەلسٸزدٸكتٸڭ بەلگٸسٸ ەمەس, كەرٸسٸنشە, ستراتەگييالىق پاراساتتىلىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
