كٶپ جۇمىلسا كٶل بولادى...
– ەرمەك مىرزا, جەر ەلەمدٸ شارپىعان كوروناۆيرۋس ويعا العان كٶپتەگەن جۇمىستارعا قولبايلاۋ بولعانى بەلگٸلٸ. بٸراق اۋىل-ايماقتاردا مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جٷرٸپ جاتقان جۇمىستار اناۋ ايتقانداي سايابىرسىماعان سيياقتى... ٷستٸمٸزدەگٸ جىلى ٶزٸڭٸز باسقارىپ وتىرعان ەۋليەاعاش اۋىلىنداعى كيەلٸ اعاشتىڭ اينالاسىن اباتتاندىرىپ, كٸسٸ قىزىعارلىقتاي كٶرٸكتٸ جەرگە اينالدىرعاندارىڭىزدى كٶزٸمٸزبەن كٶردٸك. پاندەمييا كەزٸندە مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ وڭاي بولماعان شىعار?
– دۇرىس ايتاسىز, ەلەمدٸ اپشىسىنا سالىپ قۋىرعان قاۋٸپتٸ ٸندەت ويعا العان بٸراز شارۋامىزعا كەدەرگٸ كەلتٸرگەنٸ جاسىرىن ەمەس. بٸراق بٸزدەر سانيتارلىق ساقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ, اۋىلدا قولعا العان جۇمىستاردىڭ قارقىنىن تٶمەندەتپەۋگە كٷش سالدىق.
جىل باسىندا پانفيلوۆ اۋدانى ەكٸمٸ تالعات ٶمٸرەليەۆ مىرزا جاركەنت ٶڭٸرٸنٸڭ سيمۆولىنا اينالعان كيەلٸ اعاشتىڭ اينالاسىن اباتتاندىرىپ, ماڭايىن رەتكە كەلتٸرۋدٸ تاپسىرعان بولاتىن. جالپى, جازيرالى جاركەنت جەرٸنە كەلگەن تۋريستەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ كيەلٸ اعاشقا ارنايى كەلٸپ, ونىڭ باسىنا مٸنەجات ەتۋدٸ ەدەتكە اينالدىرعان.
بٸزدٸڭ اۋىلدىق وكرۋگكە قارايتىن جاركەنت اراسان شاعىن اۋىلىنداعى شيپاجايعا كٷن سايىن ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كٶپتەگەن دەمالۋشىلار كەلەدٸ. سول دەمالۋشىلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ كيەلٸ اعاشقا كەلٸپ, تاعزىم ەتٸپ, تابيعاتتىڭ عاجايىپ كٶرٸنٸسٸن تاماشالاۋدى دەستٷرگە اينالدىرعان. بۇدان باسقا دەرتٸنە داۋا ٸزدەگەن ادامدار دا جەردٸڭ شالعايلىعىنا قاراماي, ماقساتتى تٷردە ارنايى كەلەدٸ. بٸر سٶزبەن ايتسام, قىسى-جازى كيەلٸ اعاشتىڭ باسىنان ادام قاراسى ٷزٸلمەيدٸ.
– سوندا كيەلٸ اعاشتىڭ اينالاسىن اباتتاندىرۋعا قانشا قارجى جۇمسادىڭىزدار?
– جالپى, اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنا 9,5 ملن تەڭگە جۇمسالدى. سول كەزدەگٸ پانفيلوۆ اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى دۋمان تٶرەحانوۆ ەدەپحانۇلىنىڭ ەڭبەگٸن ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. اۋداندىق مەسليحات حاتشىسى شوقپاروۆ ەرعالي وتارعاليۇلىنىڭ ىقپالىمەن كەسٸپكەر مۇقاتاي مەدەتتٸڭ دەمەۋشٸلٸگٸ ارقىلى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا ارنالعان پاندۋس سالدىردى. اۋداندىق جەر قاتىناستار بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى بولاتبەك دٷيسەنوۆ, اۋدانىمىزدىڭ باس سەۋلەتشٸسٸ قايرات اباەۆ جەنە اۆتوموبيلدٸ جولدار بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى ارعىنقالي ساۋرىقوۆ ٶز ٷلەستەرٸن قوستى. و باستا مۇنشاما قاراجاتتى قايدان الامىز, بٸزدٸڭ باستامامىزدى كەسٸپكەرلەر مەن اۋىل حالقى قالاي قابىلدايدى دەپ ويلاعان ەدٸك. بٸراق بٸز بەكەرگە ۋايىمدادىق, اۋدانىمىزدىڭ ماڭدايىنا باسقان كيەلٸ اعاشتىڭ اينالاسىن كٶركەيتۋ ٸسٸنە ازاماتتار بەل بۋىپ, بٸلەك سىبانا كٸرٸسكەن سەتتە كٶكەيٸمٸزدەگٸ كٷمەن-كٷدٸك بٸردەن تولىقتاي سەيٸلدٸ.
اۋىلىمىزداعى زەينەتكەر اتا-اپالارىمىز ٶزدەرٸ بٸرٸنشٸ بولىپ 200 مىڭ تەڭگە قارجى جيناپ بەرگەنٸن ماقتانىشپەن ايتقىم كەلەدٸ. بۇل رەتتە مەۋلەتحان قوعامبەكوۆ, نييازاقىن جانتٷگەلوۆ, جاڭىلحان بەرٸكباەۆا سىندى اتا-اپالارىمىزدىڭ اتتارىن اتاي كەتكەندٸ جٶن ساناپ وتىرمىن. اۋىل مەن اۋدان ورتالىعى جاركەنتتٸڭ اراسىن جالعاپ جٷرگەن تاكسيست جٸگٸتتەرٸمٸزدٸڭ ٶزٸ ورتاق ٸستەن شەت قالماي 65 مىڭ تەڭگە جيناپ بەردٸ.
سول سيياقتى قوڭىرٶلەڭ اۋىلىنىڭ ازاماتتارى حاميت مۇقاجانوۆ, امانگەلدٸ شىمشىقباەۆ ادام جٷرەتٸن جەرلەرگە جولدارعا تٶسەۋ ٷشٸن ەكٸ كاماز تابيعي تاقتاتاس ەكەلٸپ, يگٸ ٸسكە ٶز ٷلەستەرٸن قوستى. وسىلايشا, كٶپتٸڭ كٶمەگٸمەن ويعا العان ٸسٸمٸزدٸڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ تولىقتاي اياقتالدى.
اباتتاندىرۋ جۇمىستارى اياقتالعاندا اۋدان ەكٸمٸ تالعان ٶمٸرەليەۆتٸڭ ٶزٸ كەلٸپ, اباتتاندىرۋ ٸسٸنە بەلسەنە قاتىسقان اۋىل ازاماتتارىنا راقمەتٸن ايتىپ, اۋداندىق ەكٸمدٸك اتىنان «العىس حاتتارىن» تابىس ەتتٸ.
جەتٸ سانى جاقسىلىققا باستايدى
– ال ەكٸنشٸ كەزەڭدە سٸزدەردٸ قانداي جۇمىستار كٷتٸپ تۇرعانىن ايتساڭىز?
– بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – كيەلٸ اعاشتى تۋريستەردٸ تارتاتىن اۋدانىمىزداعى باستى ورىنداردىڭ بٸرٸنە اينالدىرۋ. ەكٸ ايعا سوزىلعان اباتتاندىرۋ جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيٸن كيەلٸ اعاشقا كەلۋشٸلەردٸڭ سانى كٷرت ارتتى دەسەم ارتىق ايتقاندىق بولماس.
كٷن سۋىتقالى بەرٸ تەۋ ەتٸپ كەلۋشٸلەردٸڭ قاتارى بٸرشاما سيرەدٸ. جاز ايلارىندا كيەلٸ اعاشتىڭ الدىنداعى ٷلكەن اۋماق كەلۋشٸلەردٸڭ كٶلٸكتەرٸنە تولىپ, ينە شانشار ورىن بولماي قالاتىن كەزدەر بولادى. الداعى جىلى كەلۋشٸ تۋريستەرگە مونيتورينگ جاساپ, جىل سايىن قانشا ادام كەلٸپ-كەتكەنٸن انىقتاۋدى ماقسات تۇتىپ وتىرمىز.
اۋداندىق ارحيۆتٸ اقتارىپ قاراعانىمىزدا, كەڭەس زامانىندا دا بۇل جەردٸڭ قۇجاتى جاسالىنباعانىن بٸلدٸك. حالىقتىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا كيەلٸ اعاش وسى كٷنگە جەتتٸ. وسىعان دەيٸن ونىڭ باسىندا جالعىز شىراقشى وتىرتىن-دى. ول كيەلٸ اعاشقا شاماسى جەتكەنشە كٷتٸم جاساپ, كەلگەن قوناقتارعا قىزمەت كٶرسەتتٸ. سونداي-اق شىراقشى رايا بيدايباەۆا كيەلٸ اعاشتا جۇمىس ٸستەگەن جۇمىسكەرلەردٸ كٷندەلٸكتٸ ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىردى.
بيىلدان باستاپ بٸزدەر ەڭبەك بيرجاسىنا تٸركەلگەن 5 ادامدى كيەلٸ اعاشتىڭ اينالاسىن كٷتٸپ-باپتاۋعا جۇمىلدىردىق. قازٸرگٸ تاڭدا ولار گازونداردى ۋاقىتىندا قىرقىپ, اينالاسىن سىپىرىپ, جەرگە تٷسكەن جاپىراقتاردى تازارتىپ, ورتاق ٸسكە ٶز ٷلەستەرٸن قوسۋدا.
الداعى ۋاقىتتا كيەلٸ اعاشتى تۋريستٸك نىسان, قاسيەتتٸ ورىن رەتٸندە قۇجاتتاندىرساق, بۇل جەردٸ ودان ارى قاراي دامىتۋعا مٷمكٸندٸك الامىز. قۇجاتتاندىرۋ ٸسٸ مەملەكەتتٸك تٸركەۋ, نىساننىڭ تەحنيكالىق تٶلقۇجاتىن دايىنداۋدان تۇرادى. بۇدان كەيٸن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى دايىنداپ, كيەلٸ اعاشتى كٷتٸپ-باپتاپ ۇستايتىن ادامداردى مەملەكەت ەسەبٸنەن ۇستاۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولامىز. بۇدان باسقا, دەمالۋشى تۋريستەر ايالداپ جاتاتىن شاعىن قوناقٷي مەن شايحانا سالۋ دا جوسپارىمىزدا بار. كيەلٸ اعاش بەينەلەگەن كەدەسىيلار ساتاتىن دٷڭگٸرشەكتەر سالۋعا دا بولادى. سول سەبەپتٸ الداعى جىلى قۇجاتتاندىرۋ جۇمىسىن تولىق اياقتاۋدى كٶزدەپ وتىرعان جايىمىز بار.
مەنٸڭشە, كيەلٸ اعاشپەن قازاق ٷشٸن قاسيەتتٸ جەتٸ سانىنىڭ اراسىندا بٸر بايلانىس بار سيياقتى. ايتالىق, كيەلٸ اعاشقا جەتٸ عاسىر بولعان, دٸنٸ جەتٸ ادامنىڭ قۇلاشىنا تەڭ, جانىندا بٸر تٷپتەن جەتٸ اعاش ٶسكەن, اۋىلىمىزدا جەتٸ مەكەمە جۇمىس ٸستەيدٸ, كەرەك دەسەڭٸز ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العالى بەرٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقان جەتٸنشٸ ەكٸم ەكەنٸمدٸ ەستٸگەنٸمدە, ەرٸكسٸز بٸر عاجايىپ تىلسىمعا سەنبەسكە امالىم قالمادى. وسىنىڭ بەرٸ جٷرەگٸمٸزدٸ جىلىتىپ, بويىما كٷش-قۋات بەرٸپ تۇراتىن بولدى.
– كارانتين كەزٸندە مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرۋ وڭاي بولماعان شىعار?
– ەرينە, وڭاي ەمەس. كيەلٸ اعاشتى اباتتاندىرۋعا بٷكٸل اۋىل ازاماتتارى كەلٸپ قاتىسقىسى كەلدٸ. بٸراق بٸزدەر سانيتارلىق نورمالاردى باسشىلىققا الىپ, ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاپ, جۇمىستى ۇيىمداستىرۋمىزعا تۋرا كەلدٸ. اۋىل ازاماتتارى كەزەك-كەزەگٸمەن كەلٸپ, ورتاق ٸسكە قولعابىس جاسادى. اۋىلىمىزداعى مەديتسينا ماماندارى جۇرتتىڭ دەنساۋلىعىن باقىلاپ, ۇدايى نازاردا ۇستادى. وسىنداي اۋىزبٸرلٸكتٸڭ ارقاسىندا قولعا العان ٸسٸمٸزدٸ ويداعىداي ورىنداپ شىقتىق. بۇل ٷشٸن اۋىل ازاماتتارىنا العىس ايتامىن!
جارىق تارتىلىپ, جول جٶندەلدٸ
– ەرمەك مىرزا, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى بويىنشا ەۋليەاعاش اۋىلىندا قانداي يگٸلٸكتٸ ٸستەر قولعا الىندى? سول جايىندا از-كەم ەڭگٸمەلەي كەتسەڭٸز?
اۋلىمىزدىڭ ٶر جاعىندا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ «جاركەنت اراسان» شيپاجايى ورنالاسقان. سول جەرگە دەمالۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كٶپتەگەن ادامدار كەلٸپ دەمالادى. دەمالۋشىلار جولدا ەۋليەاعاش اۋىلىن كٶكتەي ٶتەدٸ. تٷندە ٶتسە, تاس قاراڭعى ىڭعايسىز بولىپ جٷرگەن-دٸ. وسى مەسەلەنٸ اۋدان باسشىسىنا ايتىپ, سول كٸسٸلەردٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ەكٸ كٶشەگە جارىق تارتىپ الدىق.
قازٸر اۋىل تۇرعىندارى كەشكە جاقىن سىرتقا شىعارىپ سەرۋەن قۇراتىن بولدى. و باستا اۋىلىمىزداعى تٶرت كٶشەگە جارىق تارتۋدى جوسپارلاعان ەدٸك. قالعان ەكٸ كٶشەگە جارىقتى الداعى جىلى تارتۋ جوسپاردا بار. اۋىلىمىزدىڭ ورتاسىن كٶكتەي ٶتٸپ, كيەلٸ اعاشقا بارىپ تٸرەلەتٸن شەنتٸ بي بابامىزدىڭ اتىنداعى كٶشە بار. سول كٶشەگە الداعى جىلى جارىق تارتپاقشىمىز.
– پاندەمييا كەزٸندە كٶپتەگەن اۋىلدار بالالارىن ونلاين وقىتا الماي قينالىپ جاتقانىن جيٸ ەستيمٸز. سٸزدەردٸڭ اۋىلدا عالامتورعا قاتىستى قاندايدا مەسەلە بار ما?
– اۋىلدىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن الداعى ۋاقىتتا تاعى قانداي شارۋالاردى جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرسىزدار?
– اۋىلىمىزدا كەڭەس زامانىنان كەلە جاتقان ٷلكەن ساياباق بار. سول ساياباقتىڭ ٸشٸنە جارىق تارتىپ, سىرتىن قورشاپ, ٸشٸندە فۋتبول, باسكەتبول, تەننيس الاڭشالارىن اشساق دەگەن ارمان-ماقساتىمىز بار.
بۇدان باسقا, ساياباقتى سەلدەن قورعايتىن كانال قازۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. بيىلدىڭ ٶزٸندە قىزىل سۋ قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن ايماقتاردى اينالدىرا كانال قازىپ شىقتىق. ەندٸ ساياباق قالىپ وتىر.
الداعى جوسپار
– كٶكتال اراسان مەن جاركەنت اراسان ەلدٸ مەكەنٸ سٸزدەرگە قارايدى ەكەن. ول جاقتاردا قانداي شارۋالار قولعا الىندى.
– اۋدانىمىزداعى ماڭىزدى شيپاجايلاردىڭ بٸرٸ جاركەنت اراساندا ورنالاسقان. شيپاجاي قىسى-جازى دەمالۋشىلاردى قابىلداپ, جۇمىس ٸستەۋدە. اۋىلدىڭ بٸراز ازاماتتارى سول جەردە تۇراقتى جۇمىس ٸستەيدٸ. بيىل ەتەكتەگٸ كٶكتال اۋىلىنان باستاپ, جاركەنت اراسانعا دەيٸنگٸ ارالىقتاعى كٷرە جول تولىقتاي جٶندەۋدەن ٶتتٸ. قازٸر اۋىل اراسىندا قاتىناۋ ٶتە جەڭٸل. سىرتتان كەلەتٸن دەمالۋشىلار دا دەن ريزا.
ٶتكەن جىلى حالىقپەن جٷزدەسۋٸمٸزدە كٶكتال اراسان اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سەيٸتجاپپار اقساقال اۋىل شەتٸندە جاڭبىر سۋى جينالاتىن شاعىن كٶلشٸك پايدا بولىپ, سول جەرگە مالدار تٷسٸپ, باتپاققا باتىپ كەتٸپ جاتقانىن ايتقان بولاتىن. بيىل اۋىلدىق ەكٸمدٸكتە ٸستەيتٸن جٸگٸتتەردٸڭ باسىن قوسىپ, شاعىن كٶلشٸكتٸ تٸكەن سىمتەمٸرمەن قورشاپ, مال كٸرمەستەي قىلدىق. اۋىل حالقى دەن ريزا.
بٷگٸندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت قۇرۋعا كٸرٸسٸپ كەتتٸ عوي. بٸز دە پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ باستاماسىنا قولداۋ كٶرسەتٸپ, اۋىل حالقىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق تٷرٸپ, ولاردىڭ تۇرمىستىق مەسەلەلەرٸن بارىنشا شەشەۋگە كٷش سالىپ جاتىرمىز. اۋىلىمىزداعى بٸر-ەكٸ ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى مەملەكەتتٸڭ جەردەماقىسىن الۋعا قاتىستى قۇجاتتارىن جٶندەپ بەردٸك.
سۇحباتتاسقان نۇرلان جۇماحان
