تاڭەرتەڭ بانك قىزىمەتكەرٸ يوزەف ك. تٶسەگٸنەن تۇردى. بٷگٸن ونىڭ تۋعان كٷنٸ بولاتىن. ەدەتتەگٸدەي ەر كٷنٸ تاڭعى اس ەكەلەتٸن قىزىمەتشٸ ەيەل ۋاقىتىنان كەشٸگە بەردٸ. بٸر كەزدە ەسٸك قاعىلىپ, ٷستٸنە قارا پالتو كيگەن ەر ادام بٶلمەگە كٸرٸپ كەلدٸ. ول ەش تاڭعالارلىق جاعداي بولماعانداي ٶزٸن ەركٸن ۇستاپ, تٶسەكتەگٸ يوزەف ك.-عا قاراپ تۇردى.
ول يوزەف ك.-نٸڭ تاڭعى اسىم قايدا دەگەن سۇراعىنا بٷگٸن ەشقانداي تاڭى اس بولمايتىنىن ەسكەرتتٸ. ول جەنە دە ٶزٸنٸڭ سونشا نەگە تاڭ اتپاستان كەلٸپ تۇرعانىن تٷسٸندٸرٸپ, يوزەف ك.- نى تۇتقىنداعالى كەلگەنٸن ەسكەرتتٸ. يوزەف ك. ٶز ورتاسىندا قۇرمەتتٸ جەنە زاڭعا باعىناتىن ادام ەدٸ. ول وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸر رەت بولسا دا قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلماعان. بٸراق ولاردىڭ ٶز قىلمىسى تۋرالى بەرگەن تٷسٸنٸكتەمەلەرٸ تٷسٸنٸكسٸز بولعانىنا قاراماستان ك. ولاردىڭ تۇتقىنداۋ تۋرالى بۇيرىعىن قابىلدايدى. ٶزٸنٸڭ نە ٷشٸن ايىپتالىپ جاتقانىن تٷسٸنبەسە دە, ول ساقشى بٶلٸمشەسٸنە بارىپ جاۋاپقا تارتىلۋعا كەلٸسەدٸ. ك. ولارعا كٷنەھار ادامشا باعىنادى. بٸراق بۇنىڭ بەرٸ بٸرەۋدٸڭ ٶزٸنٸڭ تۋعان كٷنٸنە بايلانىستى ٸستەپ جاتقان ويىنى, نە بولماسا بۇل بٸر تٷس دەپ قابىلداپ, ٶزٸنە سەنٸمدٸ جٷرەدٸ. بٸراق ك. مىرزانى ەشقانداي كٷزەتشٸ كٷزەتپەيدٸ. نە ونى تٷرمەگە قامامايدى. ول بٸر جاعىنان تۇتقىندالعان ادام بولعانىمەن, بٸر جاعىنان باياعى قالىپتى تٸرشٸلٸگٸن جالعاستىرىپ, جۇمىسىنا بارىپ-كەلٸپ جٷرەدٸ. ك. ٶزٸن ايىپتايتىن سوت وتىرىسىنا قاتىسۋعا ماقۇلدىق بەرەدٸ. بٸراق وعان جۇمىسىنا كەدەرگٸ كەلتٸرمەۋٸ ٷشٸن جەكسەنبٸ كٷنٸ بارىپ تۇرۋعا ۋەدە بەرەدٸ.
بٸر كٷنٸ يوزەف ك. جاۋىننان قاشىپ شٸركەۋدٸڭ ٸشٸنە كٸرەدٸ. شٸركەۋدەن كٷننٸڭ كٷركٸرٸ سەكٸلدٸ گٷرٸلدەگەن پٸرەداردىڭ داۋىسى ەستٸلەدٸ. ول ك.-گە شىن مەنٸندە جاعدايى جامان ەكەنٸن, سوتتا جەڭٸلەتٸنٸن ايتادى. پٸرەدار جەنە دە مىناداي تەمسٸل ايتادى: «جۇرت ايتادى, بٸر زاڭ قاقپاسىنىڭ الدىندا بٸر ەسٸك قاراۋشى تۇرىپتى. وعان بٸر شارۋا كەلٸپ: «قاقپادان ٶتۋگە بولا ما?» دەپ سۇراپتى. ەسٸك قاراۋشى تەرٸس جاۋاپ بەرٸپتٸ. شارۋا تاعى دا:«بولاشاقتا كٸرۋگە بولا ما?» دەپتٸ. بۇل جولى ەسٸك قارۋشى دۇرىس جاۋاپ بەرٸپ, «يە» دەپتٸ. مۇنداي مٷمكٸندٸكتٸ جٸبەرگٸسٸ كەلمەگەن شارۋا كٸرۋگە رۇقسات ەتكەنشە كٷتە تۇرماق بولادى. ەسٸك قارۋشى دا ونى قۋىپ جٸبەرمەي, قاقپانىڭ الدىنداعى ورندىقتا جاتۋىنا رۇقسات بەرەدٸ.
شارۋا قاقپانىڭ الدىندا ۇزاق جىل كٷتەدٸ. بٸراق قاقپادان ٶتۋ تۋرالى رۇقسات كەلمەيدٸ. شارۋانىڭ ساقال-شاشى اعارىپ, ٶمٸرٸ كەرٸ تەنٸندە ەرەڭ جان ساقتاپ, كٶزدەرٸ كٶرۋدەن قالا باستاعاندا ەسٸك قاراۋشىدان سۇرايدى: «بارلىق ادام زاڭعا ۇمتىلادى, بٸراق مەن كٷتكەن ۇزاق جىلدان بەرٸ تٸرٸ جان يەسٸ قاقپادان كٸرمەدٸ عوي?» دەيدٸ كٶزدەرٸن جۇمىپ, ەرەڭ تىنىستاپ. سوندا ەسٸك قاراۋشى: «مۇندا ەشكٸم دە كٸرە المايدى. بۇل تەك سەنٸڭ عانا كٸرۋٸڭە ارنالعان قاقپا. ەندٸ بارامىن دا قاقپانى بەكٸتەمٸن» دەيدٸ. پٸرەدار جەنە دە زاڭ تۋرالى بٸلگٸسٸ كەلگەنٸمەن, تابالدىرىق ماڭىندا ماقساتسىز تٶڭٸرەكتەپ جٷرگەن, نە ٸشكە كٸرۋ تۋرالى ۇمتىلىس جاساماعان شارۋانىڭ ٶمٸرٸمەن ك.-نٸڭ ٸستەپ جٷرگەن تٸرلٸگٸ ۇقساس ەكەنٸن ايتادى.
پٸرەدارمەن كەزدەسٸپ بٸراز ٶتپەي يوزەف ك.-نىڭ وتىز ەكٸ جاسقا تولعان تۋعان كٷنٸندە وعان جازا ورىنداۋشىلار كەلەدٸ. ايىپتالۋشى ەشقانداي حابارلاندىرۋ الماسا دا ساراپشىمەن كەزدەسۋگە دايىن بولادى. ك.-نى ەكٸ قاراۋىل قالانىڭ شەتٸندەگٸ تاس قاشايتىن جەرگە ەكەلٸپ, ٷستٸندەگٸ جەيدەلەرٸن, شالبارىن شەشتٸرٸپ, باسىن تاستىڭ ٷستٸنە قويدىرىپ, جٷرەگٸنە قانجار قادايدى. يوزەف ك. ٶلٸپ بارا جاتىپ «يت سەكٸلدٸ ٶلۋ» دەپ ويعا قالادى. ٶلٸم جازاسى سوت باستالعاننان كەيٸن بٸر جىلدان كەيٸن ورىندالادى. مارقۇم يوزەف تە, وقىرمان دا جوعارىداعى ايىپتاۋ مەن تۇتقىنداۋ سەبەبٸمەن تانىسا المادى.
«سوت ورىنداۋشى» رومانى كافكانىڭ باسقا دا شىعارمالارى سەكٸلدٸ مودەرنيزمنٸڭ بولمىسشىلدىق (ەكزيستەنتسياليزم), ەلەس رەاليزمٸ سەكٸلدٸ ەرتٷرلٸ ستيلدەرٸ توعىسقان. كافكانىڭ رومانىنان شىندىق پەن جالعاندىق, قييال مەن رەالدىلىق بٸرٸنە-بٸرٸ كٸرٸگٸپ كەتكەنٸ سونشالىق, ولاردى اجىراتۋ مٷمكٸن ەمەس. ول ابسۋرد پەن قييالعا تولى شىعارماسىن كەدٸمگٸ وسى ٶمٸردە بولىپ جاتقان قالىپتى جاعداي سەكٸلدٸ عىپ, ەسٸڭنەن كەتپەستەي ەتٸپ بەينەلەپ جازادى.
كاميۋ ٶزٸنٸڭ «كافكا شىعارمالارىنداعى ٷمٸت پەن ابسۋرد» دەگەن ماقالاسىندا يوزەف ك. ٶزٸنٸڭ ٶمٸرٸنە ەسەر ەتٸپ جاتقان اقىلعا سىيماس جاعدايدى مٷلە تاڭىرقاۋسىز, سٷلەسوق قابىلدايدى. شىعارمادا ەنجارلىقتىڭ باسا كٶرسەتٸلۋٸ كافكانىڭ ابسۋردتىق شىعارماسىنىڭ باستى بەلگٸسٸ» دەيدٸ.
«سولاقايلار» ەدەبي كلۋبى
