اقش-تىڭ ەلەمگە جارييالاعان ساۋدا سوعىسى قازاقستانعا دا تەرٸس ەسەرٸن بەرٸپ ٷلگەردٸ. قازاقستاننىڭ شيكٸزات ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸ بيىل ەكٸ ايدا 12%-عا تٶمەندەدٸ. يمپورت ٸس جٷزٸندە ٶزگەرمەگەندٸكتەن, ساۋدا بالانسىنىڭ پروفيتسيتٸ دە 36%-عا تٶمەندەدٸ. وسىلايشا قىتاي العاش رەت رەسەيدٸڭ الدىن وراپ ٶتٸپ, باستى يمپورت تاسىمالداۋشىسى اتاندى. ماماندار قازاقستان ٷشٸن بۇل دابىل قاعارلىق بەلگٸ ەكەنٸن ايتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى قازاقستاننىڭ 2025 جىلعى قاڭتار-اقپان ايلارىنداعى سىرتقى ساۋدا-ساتتىق مەلٸمەتتەرٸمەن بٶلٸستٸ.
2025 جىلدىڭ العاشقى ەكٸ ايىندا ەكسپورتتىڭ كٷرت تٶمەندەۋٸ بايقالادى, ياعني جىلىنا 12,4% نەمەسە 12,2 ملرد دوللاردان 10,7 ملرد دوللارعا دەيٸن.
دەگەنمەن بۇل ارادا ٸشكٸ قۇرىلىمى كٶرسەتٸلمەيدٸ.
"ال بٸزدٸڭ ەسەپتەۋلەرٸمٸز بويىنشا, بۇل شيكٸزات ەكسپورتى كٶلٸمٸنٸڭ 15% نەمەسە 1,5 ملرد دوللارعا, اتاپ ايتقاندا شيكٸ مۇنايدى 21%-عا قىسقارۋىنان ورىن الدى. باسقا شيكٸزات تٷرلەرٸ از مٶلشەردە ازايعان: كەن مەن مينەرالدار - 14%, مەتالدار مەن قورىتپالار - 10%. كەرٸسٸنشە, شيكٸ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتى 30%-عا ٶستٸ. ەكسپورتتىڭ قىسقارۋىنا, نەگٸزٸنەن, قىتاي, باە, رەسەي, فرانتسييا جەنە گەرمانييا ەلدەرٸنە تاۋار تاسىمالىنىڭ كٷرت ازايۋى ىقپال ەتتٸ. جالپى, ەاەو ەلدەرٸنە باعىتتالعان ەكسپورت 19,7% - عا, ەۋروپا ەلدەرٸنە 1,6% - عا تٶمەندەدٸ, ال ورتالىق ازييا مەن ەزٸربايجانعا جەتكٸزٸلٸم 3,3%-عا ٶستٸ. ەۋروپاعا باعىتتالعان ەكسپورتتىڭ تٶمەندەۋٸنە شيكٸزات نارىقتارىنداعى باعانىڭ قۇبىلمالىلىعى, نەگٸزگٸ ساۋدا سەرٸكتەستەرٸن قايتا قاراستىرۋ سىندى فاكتورلار تٷرتكٸ بولۋى مٷمكٸن", - دەيدٸ Halyk Finance تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى ايدوس تايبەكۇلى.
فرانتسيياعا (جىلىنا: -45%) جەنە گەرمانيياعا (جىلىنا: -50%) باعىتتالعان شيكٸزات ەكسپورتىنىڭ كٷرت تٶمەندەۋٸنە قاراماستان, قازاقستاندىق مۇنايدىڭ دەستٷرلٸ ساتىپ الۋشىسى - يتاليياعا جەتكٸزٸلەتٸن مۇناي كٶلەمٸ 11% جىلدىق ٶسٸمدٸ تٸركەدٸ. سونداي-اق نورۆەگيياعا اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتى بٸرنەشە ەسە ٶسكەنٸن ايتا كەتەلٸك: 1,4 ملن دوللاردان 2,06 ملرد دوللار.
قۇرىلىمى جاعىنان ەكسپورت ەلٸ دە نەگٸزٸنەن شيكٸزاتتان تۇرادى.
بٸزدٸڭ جٸكتەي قاراستىرۋىمىز بويىنشا, ولاردىڭ ٷلەسٸ 79%-دى قۇرايدى, ونىڭ 58%-ى - مۇناي, 15%-ى — ەرتٷرلٸ كەندەر, مينەرالدار جەنە ولاردىڭ باستاپقى ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەرٸ, 5%-ى - اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ, قالعان 2%-ى - شيكٸزاتتىڭ باسقا تٷرلەرٸ.
قازاقستاندا ٶندٸرٸلمەيتٸن دايىن جوعارى تەحنولوگييالىق ٶنٸمدەر (مىسالى, رەسەيگە ەكسپورتتالاتىن ەلەكترونيكا جەنە قىتايعا جٶنەلتٸلەتٸن يادرولىق رەاكتورلار) ەكسپورتىنىڭ ەدەۋٸر كٶلەمٸ ٸس جٷزٸندە رەەكسپورت بولىپ تابىلۋى مٷمكٸن ەكەندٸگٸ دە ەسكەرتٸلەدٸ.
"ەكسپورتتىڭ ەدەۋٸر تٶمەندەۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, ساۋدا بالانسىنىڭ پروفيتسيتٸ 36%-عا نەمەسە 3,9 ملرد دوللاردان 2,5 ملرد دوللارعا دەيٸن قىسقاردى.قازاقستاننىڭ دەستٷرلٸ پروفيتسيتتٸك ساۋدا بالانسى شيكٸزاتتىڭ جوعارى ەكسپورتى ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸنٸن اتاي كەتەلٸك. الايدا, تەك شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ەسەپكە العاندا, بٸزدٸڭ جٸكتەۋٸمٸزگە سەيكەس, كٶرسەتٸلگەن كەزەڭدەگٸ ساۋدا بالانسى تاپشى بولدى: 6 ملرد دوللار. ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا قىتايدىڭ يمپورتتاعى ٷلەسٸ 25,7%-دان 28,8% - عا دەيٸن ٶستٸ. ۇزاق ۋاقىتتان بەرٸ وسىلايشا العاش رەت قىتاي يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ باستى جەتكٸزۋشٸسٸ بولىپ, رەسەيدٸ وسى پوزيتسييادان ىعىستىردى", - دەيدٸ ول.
ەلٸمٸزدەگٸ قولدانبالى ەكونوميكانى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ عىلىمي جەتەكشٸسٸ جاقسىبەك قۇلەكەەۆ بارلىق ەكسپورتتىڭ شامامەن 80%-ى تەك 10 تاۋار پوزيتسيياسى ماڭايىندا قالىپتاساتىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جىلدىڭ باسىندا ەكسپورت كٶلەمٸنٸڭ 12%-عا تٶمەندەپ, شامامەن 2,5 ملرد دوللارعا دەيٸن قىسقاردى. ول مۇنداي قۇلدىراۋ دابىل قاعارلىق بەلگٸ ەكەنٸن ايتادى.
"ەلەمدٸك ەكونوميكا تۇراقسىزدىعى مەن قىتاي جاعدايىنىڭ بەيمەلٸمدٸگٸ اياسىندا ٶسٸمنٸڭ 2%-عا باياۋلاۋى كٷتٸلەدٸ. مۇندايدا بٸزدٸڭ بيزنەسكە دەگەن قاۋٸپ-قاتەر تەۋەكەلدەرٸ كٷشەيە تٷسەدٸ. بٸزدٸڭ ەنشٸمٸزدە, ەڭ كٶپ دەگەندە ەكٸ اي بار, ياعني قازاقستان جاھاندىق قۇبىلمالىلىقتىڭ سالدارىن شىنداپ سەزٸنە باستاۋىنا دەيٸن. ساۋدا-ەكونوميكالىق قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىراتىن مىڭداعان كەسٸپكەرلەر بەرٸنەن بۇرىن قيىندىقتارعا تاپ بولۋى مٷمكٸن", - دەيدٸ ول "اتامەكەن" ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىندا ٶتكەن جيىندا.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى ەلەم ەلدەرٸنە ساۋدا سوعىسى جاعدايىندا نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى" دەگەن ماتەريال جارييالانعان بولاتىن. سونداي-اق وتاندىق ەكونوميست ەلٸمٸزدە بيزنەس گەنوتسيدٸ جٷرگەلٸ جاتقانىن ەسكەرتكەن ەدٸ.
