Freedom Inside '26

پاشينيان استانا ارقىلى گەوساياسي تۋپيكتەن شىعىپ كٶرمەك

پاشينيان استانا ارقىلى گەوساياسي تۋپيكتەن شىعىپ كٶرمەك
فوتو: اقوردا

دەل قازٸر ارمەنييا پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينياننىڭ استاناعا كەلۋٸ پروتوكولدىق شارا ەمەس, ەرەۆاننىڭ بولاشاعىن جاڭالايتىن ساياسي-ەكونوميكالىق مانەۆر بولدى. ەرەۆان گەوساياسي تۇيىقتان شىعۋ جولىن جانتالاسا ٸزدەۋدە. ونىڭ رەسەيمەن كونسترۋكتسيياسى بۇزىلعاندىقتان, ورنىنا قازاقستان-ەزەربايجان-ەۋروپا تٸزبەگٸنە قوسىلۋى زاڭدى. سەبەبٸ, جاعىرافييالىق جاعىنان باسقا تٸزبەككە قوسىلا المايدى.

ارمەنيياعا جاڭا سەرٸكتەس, جاڭا مارشرۋت, جاڭا قاۋٸپسٸزدٸك كەرەك. ال قازاقستان ەۋرازييالىق وداق مٷشەسٸ رەتٸندە وسىنى بەرە الادى. ەرەۆانعا رەسەيگە تولىق تەۋەلدٸ بولۋ قاۋٸپتٸ, باتىسقا تولىق بەت بۇرۋ مٷمكٸن ەمەس, ال يران ارقىلى شىعاتىن لوگيستيكا شەكتەۋلٸ. ونىڭ ٶز ٸشٸندە ٶندٸرٸس از, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەلسٸز. سوندىقتان پاشينيان قازاقستانمەن ەرٸپتەستٸكتٸ جاي سٶزبەن ەمەس, ناقتى تەتٸكپەن كٷشەيتكٸسٸ كەلەدٸ. ول قىتاي-قازاقستان-ەزەربايجان-ەۋروپا باعىتىنا كٸرٸپ, ٶزٸن جاڭا «ترانزيت دەلٸزٸنٸڭ» بٸر بۋىنىنا اينالدىرۋ.

ال ازىق-تٷلٸك مەسەلەسٸندە ەرەۆاننىڭ رەسەي استىعىنان باس تارتىپ, قازاق بيدايىنا اۋىسۋعا مٷددەلٸ بولۋى جاي عانا ساۋدا ەمەس. بۇل رەسەي ىقپالىن بٸرتٸندەپ قىسقارتۋ ساياساتىنىڭ بەلگٸسٸ. 2024 جىلى قازاقستان مەن ارمەنييا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 82,9 ملن دوللار, 2025 جىلدىڭ 9 ايىندا 41,6 ملن دوللاردى كٶرسەتتٸ. بٸراق بۇل ەلەۋەتتٸڭ 10-15%-ى عانا. ناقتى مٷمكٸندٸكتەر ەلدەقايدا كەڭ. ولار مۇناي ٶنٸمدەرٸ, حيمييا جەنە فارماتسەۆتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, سەتالل, اۆتوكٶلٸك جەنە قوسالقى بٶلشەكتەر.

قازاقستان ٷشٸن ارمەنييا كٶلەمٸ شاعىن, بٸراق ساياسي تەۋەكەلٸ تٶمەن, تۇراقتى تٶلەم قابٸلەتٸ بار نارىق. كەم دەگەندە 350 ميلليون دوللارلىق تۇراقتى ەكسپورت ارناسى قالىپتاستىرۋعا بولادى. قازٸر ارمەنييادا 120 قازاقستاندىق كومپانييا, ال قازاقستاندا 495 ارميان كومپانيياسى جۇمىس ٸستەيدٸ.

ەكٸ ەل قول قويعان جاڭا ارحيتەكتۋرا پاشينيان ساپارىنىڭ ەڭ ماڭىزدى نەتيجەسٸ – 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى جەنە قازاقستان–ارمەنييا ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ قۇرىلۋى. بۇل قۇجاتتار فورمالدى ەمەس. ولار ترانزيت جەنە لوگيستيكا, ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ,  ٸت جەنە فينتەح, فارماتسەۆتيكا جەنە مەديتسينا, كٶلٸك بايلانىستارى سيياقتى ناقتى سالالاردى قامتيدى. ياعني ەرەۆان ٶزٸنٸڭ ەكونوميكالىق پاراديگماسىن ٶزگەرتۋدە.