Freedom Inside '26

Pashinian Astana arqyly geosaiasi týpikten shyǵyp kórmek

Pashinian Astana arqyly geosaiasi týpikten shyǵyp kórmek
Foto: Aqorda

Dál qazir Armeniia Premer-ministri Nikol Pashiniannyń Astanaǵa kelýi protokoldyq shara emes, Erevannyń bolashaǵyn jańalaityn saiasi-ekonomikalyq manevr boldy. Erevan geosaiasi tuiyqtan shyǵý jolyn jantalasa izdeýde. Onyń Reseimen konstrýktsiiasy buzylǵandyqtan, ornyna Qazaqstan-Ázerbaijan-Eýropa tizbegine qosylýy zańdy. Sebebi, jaǵyrafiialyq jaǵynan basqa tizbekke qosyla almaidy.

Armeniiaǵa jańa seriktes, jańa marshrýt, jańa qaýipsizdik kerek. Al Qazaqstan Eýraziialyq Odaq múshesi retinde osyny bere alady. Erevanǵa Reseige tolyq táýeldi bolý qaýipti, Batysqa tolyq bet burý múmkin emes, al Iran arqyly shyǵatyn logistika shekteýli. Onyń óz ishinde óndiris az, azyq-túlik qaýipsizdigi álsiz. Sondyqtan Pashinian Qazaqstanmen áriptestikti jai sózben emes, naqty tetikpen kúsheitkisi keledi. Ol Qytai-Qazaqstan-Ázerbaijan-Eýropa baǵytyna kirip, ózin jańa «tranzit dáliziniń» bir býynyna ainaldyrý.

Al azyq-túlik máselesinde Erevannyń Resei astyǵynan bas tartyp, qazaq bidaiyna aýysýǵa múddeli bolýy jai ǵana saýda emes. Bul Resei yqpalyn birtindep qysqartý saiasatynyń belgisi. 2024 jyly Qazaqstan men Armeniia arasyndaǵy taýar ainalymy 82,9 mln dollar, 2025 jyldyń 9 aiynda 41,6 mln dollardy kórsetti. Biraq bul áleýettiń 10-15%-y ǵana. Naqty múmkindikter áldeqaida keń. Olar munai ónimderi, himiia jáne farmatsevtika, aýyl sharýashylyǵy, setall, avtokólik jáne qosalqy bólshekter.

Qazaqstan úshin Armeniia kólemi shaǵyn, biraq saiasi táýekeli tómen, turaqty tólem qabileti bar naryq. Kem degende 350 million dollarlyq turaqty eksport arnasy qalyptastyrýǵa bolady. Qazir Armeniiada 120 qazaqstandyq kompaniia, al Qazaqstanda 495 armian kompaniiasy jumys isteidi.

Eki el qol qoiǵan jańa arhitektýra Pashinian saparynyń eń mańyzdy nátijesi – 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy jáne Qazaqstan–Armeniia Iskerlik keńesiniń qurylýy. Bul qujattar formaldy emes. Olar tranzit jáne logistika, ónerkásiptik kooperatsiia, azyq-túlik qaýipsizdigi,  IT jáne finteh, farmatsevtika jáne meditsina, kólik bailanystary siiaqty naqty salalardy qamtidy. Iaǵni Erevan óziniń ekonomikalyq paradigmasyn ózgertýde.