«مەنٸڭ بار ويىم وسىناۋ رۋحاني اۋرۋعا ۇشىراعان قالا تاريحىن دۋبلين ساحناسىندا جازىپ كٶرسەتۋ بولدى. دەسەك تە, مەنٸڭ كٸنەم – ەڭگٸمەلەرٸمنەن ساسىعان بالدىرلار مەن شٸرٸگەن قالدىقتاردىڭ شىنايى يٸسٸ مٷڭكٸپ تۇرعاندىعىندا. بىلاي تٷسٸنٸڭٸز: يرلاندىقتار ٶز شىنايى بەينەسٸن مەنٸڭ اينامنان ايقىن كٶردٸ. سەبەبٸ, مەن ەرقاشان دۋبليننىڭ «قوقىسىن تازالاۋ» ارقىلى بٷكٸل ەلەمدٸ قوقىستان ارىلتۋعا بولاتىنىن تٷسٸندٸم».
«ۋليسس»» تۋرالى
«شىعارما تەحنيكاسى ارقىلى مەن ادامزاتقا دەيٸن بولعان جەنە ودان كەيٸن دە بولا بەرەتٸن جەردٸ سيپاتتاعىم كەلدٸ.
بۇل ەپوپەيا ەكٸ حالىقتىڭ (يزرايلدٸكتەر مەن يرلاندىقتار) سول كەزدەگٸ شاعىن بٸر كٷندٸك ٶمٸرٸنەن الىنعان وقيعا. بۇنى, تٸپتٸ, ەنتسيكلوپەدييا دەپ تە ايتۋعا كەلمەيدٸ. مەنٸڭ ماقساتىم, sub spicies temporis nosti ( جاھاندانۋ جارىعى) اياسىندا ميفتٸ قالىپقا تٷسٸرۋ بولدى. بارلىق وقيعا (ەربٸر ساعات, ەربٸر تٸرشٸلٸك يەسٸ, ەربٸر ٶنەر تٷرٸ, تٸپتٸ تولىق جوبا سترۋكتۋراسى دا) شيەلەنٸسٸپ قانا قويماي, ٶز جەكە تەحنيكاسىن قۇرۋمەن ەرەكشەلەنەدٸ...».
(1920 جىل, 12 قىركٷيەك. كارلو ليناتيعا جازعان حاتىنان)
«تۋىندىنى جازۋدا الدىما مىناداي ماقساتتار قويدىم: شىعارما ون سەگٸز تٷرلٸ كٶزقاراسپەن جەنە سونداي تەحنيكالىق ستيلمەن كٶپكە ورتاق پٸكٸردە جازىلادى. بٸراق, ول دا جابىق بولۋى مٷمكٸن...».
(حاريەت شوۋ ۋيۆەرگە جازعان حاتىنان. 1921 جىل, 24 شٸلدە)
«شىعارمانىڭ ەربٸر ەپيزودى ەرتٷرلٸ كٶركەمدٸك قۇندىلىقتارمەن (ريتوريكا, مۋزىكا نەمەسە ديالەكتيكا) ۇشىراسىپ, ارتىنا tabula rosa قالدىرىپ وتىرادى. مەن «بٶرتەگٷلدٸ» جازعاننان كەيٸن ەشقانداي مۋزىكامەن ەۋەس بولمايتىن بولدىم...».
(حاريەت شوۋ ۋيۆەرگە جازعان حاتى.1919 جىل, 20 مامىر)
«مەن «ۋليسسقا» «وديسسەيدٸڭ» جالپى جوسپارىن نەگٸز ەتتٸم. جەنە سولاي بولۋىن قاداعالادىم. بۇل مەنٸڭ بۇعان دەيٸن جازعاندارىمنىڭ ەڭ ٷزدٸگٸ...».
(«تسيرتسەيا» بٶلٸمٸنەن )
«سايىپ كەلگەندە, «ۋليسس» بٷكٸل ٸشكٸ مونولوگتىڭ دەلدٸگٸنٸڭ دەلەلٸ. ول ەلدەنەگە مٷددەلٸ, سەبەبٸ, ٶنەرگە تەك ەسەرمەن عانا قارايدى. جەنە ٸشكٸ ٷندەستٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ.
سىننىڭ بۇل كٸتاپتان مورالدىق قاتەلەردٸ ٸزدەيتٸنٸ ٶكٸنٸشتٸ- اق. جەنە ونى شىندىققا بالاۋى دا... دجەنتلمەندٸك سٶزٸم, وندا ەشقانداي شىندىققا بالاپ, سىنايتىنداي تارماق جوق, مەنٸڭ كەيٸپكەرلەرٸم – جاي عانا «اۋىزجاپپاستار»....
كٸتاپقا تاعى ارتىق نەرسەلەر قوساتىن بولسام, ونىڭ باقىتسىزدىققا ۇشىرايتىنىن نەمەسە قۇردىمعا كەتەتٸنٸن بٸلەمٸن.
بۇل تۋىندى ٶز ەرەجەممەن ويناعان ويىننان دا جوعارى ەكەندٸگٸن بٸلەمٸن».
«وديسسەي» تۋرالى
«فاۋست ادامزاتتىق تولىق ۇعىمعا دەلەل بولدى, بٸراق ول ادام ەمەس. ول جاس پا, ەلدە كەرٸ مە? ونىڭ وتباسى قايدا? بۇل جايىندا ەشتەڭە بٸلمەيمٸز... گاملەت?! يە, گاملەت – تٸرشٸلٸك يەسٸ (مىسقىلمەن), تەك ول بٸرەۋدٸڭ بالاسى. ال, ۋليسس – لاەرتانىڭ ۇلى, تەلەماكتىڭ ەكەسٸ, پەنەلوپانىڭ كٷيەۋٸ, كاليپسونىڭ كٶڭٸلدەسٸ جەنە ترويا قابىرعاسىنداعى گرەك ەسكەرلەرٸنٸڭ وداقتاسى. وعان قوسا يتاكيدٸڭ ەمٸرشٸسٸ... مٸنە, وسى تۇستا ونىڭ ەسكەري قىزمەتتەن قاشقىسى كەلگەن «شەبەر ەرتٸس» ەكەنٸن دە ايتۋدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. دەي تۇرعانمەن, ول سوعىستا سوڭىنا دەيٸن باردى... باسقالار شەپتٸ تاستاپ, تىم-تىراقاي قاشقىسى كەلگەندە, ول سوعىستى جالعاستىرۋدى تالاپ ەتتٸ... جەنە ول ەۋروپاداعى العاشقى «دجەنتلمەن». ول جاس حانشايىممەن باتىل تٷردە جالاڭاش كەزدەسۋگە بارعاندا دەنەسٸنٸڭ ۇياتتى جەرلەرٸن عانا جات كٶزدەردەن جاسىرعان. تاعى ول – ۇلى ٶنەرتاپقىش. تانكتى جاساعان سول... اعاش ات پا, ەلدە تەمٸر قوراپ پا, جە, ماڭىزدى ەمەس, ەيتەۋٸر ەسكەرلەر تىعىلىپ وتىراتىن «ٷيشٸكتٸ» دە سول ويلاپ تاپقان!».
«Finnegans Wake» تۋرالى
«مەن سٶزٸمدٸ باتىرا تٷستٸم.
مەن اعىلشىن شەكتەۋلەرٸنە دەيٸن جەتتٸم.
مەن تٷندە جازا باستاعانىمدا ولاردىڭ بايلانىسىنا كەرەك سٶزدەردٸ تاپپايتىنىمدى تٷسٸندٸم. بۇل جاعدايدا ولار تٷندە ٶزٸنٸڭ جارتىلاي نەمەسە تولىق قۇرىلىمىن كٶرسەتپەيدٸ. سوندىقتان, مەن سٶز بەن بايلانىستىڭ ورتاق ٷندەستٸگٸن پايدالانۋدى جٶن دەپ سانادىم. ەرينە, تاڭ اتقاندا بەرٸ تٷسٸنٸكتٸ بولادى. مەن ولاردى اعىلشىندارعا بەرەم, مەن ولاردى قۇرتپايمىن...
مەن كٸتاپتاعى ەربٸر جولدى جازۋعا ٶز باسىممەن جاۋاپ بەرەمٸن. بۇل اقىماقتىق بولىپ كٶرٸنەر, دەسەك تە, بۇل تۋرالى عاسىرلار ٶتكەن سوڭ تالقىلاي جاتارسىزدار.
مەنٸڭ كٸتابىمنىڭ شىنايى باتىرلارى – ۋاقىت, كٶل, تاۋ.
تٷسٸنٸكتٸ ماعىنادا ايتساق, مۇندا ەشقانداي گەروي جوق.
كەز كەلگەن سانالى وقىرمان كٸتاپتى مەتٸنگە ورالماي-اق وقي الارى سٶزسٸز.
ولار (فاشيستەر) پولشانى جايىنا قالدىرۋى ٷشٸن «Finnegans Wake»- تٸ وقۋى كەرەك (ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس جايىندا)».
يرلاندييا تۋرالى
– يرلاندييالىق ۇلتتىق بولمىس تۋرالى نە ايتاسىز ?
– ٶتە تەرٸس سۇراق,ب ۇل بولمىستى مەن ٶزٸمشە باعامدايمىن... جوق دەگەندە, جەكە باسىن قادٸر تۇتانىن ەربٸر ادام يرلاندييادا قالماۋى كەرەك.
(دج. دجويستىڭ سۇحباتىنان)
[caption id="attachment_25788" align="alignright" width="291"]
ٶزٸ تۋرالى پٸكٸرٸ
«مەن – اسقان جومارتتىعى جوق جەنە ٸشٸمدٸككە تەۋەلدٸ قاراپايىم جانمىن.
مەنٸڭ ميىم – ۇساق زاتتار دٷكەنٸندەگٸ ساتۋشىنىڭ ميى سەكٸلدٸ».
دجويستىڭ ەكەسٸ تۋرالى ايتقانى (ەكەسٸ دجون ستانيسلاۋس دجويس )
«ونىڭ كەمشٸلٸكتەرٸن جاقسى كٶرەتٸن مەن ٶزٸم دە كٷنەھارمىن.
مەنٸڭ كٸتاپتارىمداعى جٷزدەگەن كەيٸپكەرلەر سيپاتى سودان كەلدٸ.
ول «بانكروت» بولاتىن.
مٷمكٸن, ونىڭ اۋرۋى – «ۋليسس» ٷشٸن العان جازام شىعار».
«ۋليسستەگٸ» قاناتتى سٶزدەر
«سٸز مەنٸڭ سٶزدەرٸم تۇماندى دەيسٸز بە? ال, سٸزگە بٸزدٸڭ جان دٷنيەمٸز تۇمان بولىپ كٶرٸنبەي مە?
ٶمٸر – كٷندەردٸڭ جيىنتىعى. بٸر كەزدەرٸ تاۋسىلار...
...ونىڭ ٶتكەنٸندە ۇلى بولاشاق جاتقان بولاتىن...».
«دۋبليندىقتارداعى» قاناتتى سٶزدەر
«فيزيكالىق قۇشتارلىققا بوي ۇرسا, ەيەل مەن ەركەكتٸڭ اراسىندا ماحاببات بولمايدى:
فيزيكالىق قۇشتارلىققا بوي ۇرماسا, ەيەل مەن ەركەكتٸڭ اراسىندا دوستىق بولمايدى...».
[caption id="attachment_25789" align="alignleft" width="335"]
نورا (جارى) دجويس جايىندا
«قۇداي, جەرگە تٷس – سەن وعان وسىندا تاپسىرما بەرەسٸڭ.
ەح, دجيم ٶزٸنٸڭ «شيماي-شاتپاعىن» قازا بەرگەننەن گٶرٸ ەنشٸ بولعاندا عوي (دجويس ەندٸ جاقسى ايتقان).
نەگە...نەگە سەن ادامدار تٷسٸنە الاتىن سانالىراق كٸتاپتار جازبايسىڭ?».
نورانىڭ دجويستىڭ قازاسى جايىنداعى سٶزٸ
«ول ارىستانداردى جاقسى كٶرەتٸن. ول ەندٸ ولاردىڭ «ىرىلىن» جيٸ ەستٸپ تۇراتىن بولدى».
بەككەت «ۋليسس» حاقىندا
«سٸز ونىڭ اعىلشىن تٸلٸندە جازىلماعانىنا شاعىمداناسىز. بۇل, تٸپتٸ, جازىلماعان دا...كەرەك دەسەڭٸز, بۇل وقۋعا دا ارنالماعان... بۇل تەك كٶرۋ مەن ەستۋگە عانا ارنالعان كٸتاپ.
مۇنداعى فورما – مازمۇن, مازمۇن – فورما».
بەككەت «Finnegans wake» حاقىندا
«دجويستىڭ مەتٸنٸ – ەشتەڭە ەمەس, ول ٶزٸ سول «ەشتەڭە» سيياقتى».
دجويستىڭ قاناتتى سٶزدەرٸ
«مەن دە ادامداردىڭ مەن تۋرالى وڭ پٸكٸرلەرٸن تەرٸسكە شىعاراتىن جەنە ٶزٸمشٸل, ماقتانشاق, ايلاكەر دەپ ايتقىزارلىق «جىن ۇرعان» قاسيەت بار».
«انامنىڭ ەكەمە دەگەن ٸڭكەر قارىم-قاتىناسى – ماعان بەرگەن تەربيەسٸ ەدٸ».
ريم ماعان ٶز ەجەسٸنٸڭ مەيٸتٸن تۋريستەرگە كٶرسەتۋ ارقىلى اقشا تاباتىن ادامعا ۇقسايدى.
«عۇلاما قاتەلەسپەيدٸ. ونىڭ قاتەلەگٸنٸڭ ٶزٸ نىساناعا دٶپ تيەدٸ».
«بٸز بٸر وبرازدا دٷنيەگە كەلگەنمەن, ەرتٷرلٸ ٶلەمٸز».
«ۋاقىتتى ارتقا قايتارا المايسىڭ. سۋدى جۇدىرىعىڭمەن ۇرا المايسىڭ. بٸراق, سولاي ٸستەيتٸن بە ەدٸڭ? ٶتكەنگە... بەرٸن باسىنان باستار ما ەدٸڭ?..».
«مەنٸ جاقسى كٶرسەڭ, مەنٸڭ قولشاتىرىمدى دا جاقسى كٶر».
«وي – وي تۋرالى وي».
«ەر جۇما بٸر بەيسەنبٸنٸ جەرلەيدٸ. ەگەر بايقاپ تۇرساڭ, ەرينە...».
جانتاس ەركٸن,
«سولاقايلار ەدەبي كلۋبى»
