تسيانيد قوسپاسى ارقىلى التىن ٶندٸرۋدٸ قازاقستاندا ويلاپ تاپقان جوق, بۇل تەحنولوگييا ٶتكەن عاسىردىڭ ورتاسىنان بەرٸ ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلٸندە قولدانىلىپ كەلەدٸ. بۇل تۋرالى بٷگٸن ٶسكەمەندە ٶتكەن تابيعات بايلىعىن پايدالانۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى كەزدەسۋدە ەكولوگ دەۋلەت اسانوۆ ايتىپ بەردٸ.
كەيٸنگٸ كەزدە قوعامدا, ەسٸرەسە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە مارالدىداعى التىن ٶندٸرۋ فابريكاسىندا قولدانىلاتىن تسيانيد قوسپاسىنىڭ زييانى تۋرالى قاۋەسەت كٶپ ايتىلىپ جٷر. جۋرناليستەرمەن بولعان كەزدەسۋدە ەكولوگ بۇل حيمييالىق قوسپاعا قاتىستى الىپ-قاشپا ەڭگٸمەنٸڭ نٷكتەسٸن قويدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مارالدى اۋىلى ماڭىنداعى سالىنىپ جاتقان التىن ٶندٸرۋ فابريكاسىندا قولدانىلاتىن تسيانيد قوسپاسى قورشاعان ورتاعا ەشقانداي زييان تيگٸزبەيدٸ.
– تسيانيتتٸ پايدالانۋدىڭ ارنايى تەحنولوگيياسى بار. ونى ەشكٸم اشىق تٷردە قولدانبايدى. مارالدىداعى التىن ٶندٸرۋ فابريكاسىندا تسيانيت جابىق تسەحتا سۋ, بەلسەندٸرٸلگەن كٶمٸر جەنە باسقا دا زاتتارمەن ارالاستىرىلىپ قوسپا رەتٸندە دايىندالادى, سودان كەيٸن عانا ونى جابىق قۇبىر ارقىلى كەنگە قۇيادى.
ال كەننٸڭ ٶزٸ ەنٸ 4 مەتر بولاتىن دامبىمەن قورشالعان جابىق اۋماقتا ساقتالادى جەنە ول 250 مىڭ توننا مٶلشەرٸندە. جابىق جەردە ساقتالعان كەننٸڭ استىندا جەراستى سۋلارىن لاستانۋدان ساقتايتىن ارنايى ەكران بولادى. بۇل ەكران 30 سم قالىڭدىقتاعى بەتوماتا تاقتالاردان تۇرادى. ونىڭ ٷستٸندە ارنايى گەومەمبرانا تٶسەلەدٸ. جوبالىق شەشٸمدە ونىڭ قالىڭدىعى 0,8 مم بولۋى كەرەك دەپ كٶرسەتٸلسە, مارالدىداعى كەسٸپورىندا ادامدار مەن قورشاعان ورتانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ونى 1,5 مم-گە دەيٸن قالىڭداتقان.
ياعني, قورعانىش قاباتى ەكٸ ەسەگە دەيٸن قالىڭدادى. سودان كەيٸن ەڭ جوعارعى قاباتىنا توپىراق جايىلادى. توپىراقتىڭ بەتٸندە كەن جاتادى. ياعني, كەنگە قۇيىلعان تسيانيت قوسپاسى بٸرنەشە قاباتتان ٶتٸپ بولعانشا قۇرامىنا التىندى جينايدى دا, ەڭ تٷبٸنە جەتكەندە كەرٸ قاراي تسەحقا جابىق قۇبىرمەن جٶنەلتٸلەدٸ.
وسىلايشا سۋ كٶزدەرٸ مەن قورشاعان ورتانى لاستانۋدان قورعاۋ ٷشٸن فابريكادا تۇيىق شەڭبەرلٸ ٶندٸرۋ ەدٸسٸ جٷزەگە اسىرىلادى. ايتالىق, فابريكا مەن سٸلتٸسٸزدەندٸرۋ الاڭىنىڭ ورتاسىندا ٶندٸرٸستٸك سۋ اينالمالى جٷيەدە جٷرەدٸ. بٷكٸل ٶندٸرٸس تسەحتىڭ ٸشٸندە, جابىق تٷردەگٸ ارنايى قۇرىلعىلاردىڭ ٸشٸندە جٷرەدٸ. سوندىقتان تسيانيدتٸڭ ٶزەنگە نەمەسە جەراستى سۋلارىنا قوسىلۋى مٷمكٸن ەمەس, – دەيدٸ دەۋلەت اسانوۆ.
سونىمەن قاتار ەكولوگ فابريكادا سۇيىق قالدىقتار بولمايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. ال ەگەر الدا-جالدا تٶتەنشە جاعداي بولا قالسا قولدانىلعان تسينايد قوسپاسى ارنايى شۇڭقىرعا اعىزىلادى, ول جەردە دە تەحنولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك قاتاڭ ساقتالعان.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە شقو-داعى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن ادامدار اراسىندا داۋ-داماي تۋىنداپ, سوڭى تەرتٸپ بۇزۋشىلىققا دەيٸن بارعان. مەسەلەنٸڭ مەن-جايىن انىقتاپ, شىنايى اقپارات الۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ باق ٶكٸلدەرٸ ارنايى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرۋ جٶنٸندە باستاما كٶتەرگەن. «Altainews» مەديا-ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن مەملەكەتتٸك ورگاندار, ساراپشىلار مەن جۋرناليستەر اراسىندا اشىق ديالوگ بولدى.
