"بۇل سەنساتسييا عوي!". قازاق دەرٸگەرٸ ۆيتيليگو دەرتٸنٸڭ ەمٸن تاپتى

 

ۆيتيليگو دەرتٸنٸڭ پايدا بولۋ سەبەپتەرٸ

دەرٸگەر بۇل دەرتتٸڭ پايدا بولۋ سەبەپتەرٸ ەرتٷرلٸ ەكەنٸن ايتادى. ونىڭ باستىلارى رەتٸندە تٶمەندەگٸ جاعدايلاردى اتايدى.
بٸرٸنشٸ, ادامنىڭ پسيحولوگييالىق اۋىر سوققى الۋى, كٷيزەلٸسكە تٷسۋٸ. ٶمٸردەگٸ تٷرلٸ توسىن جاعدايلار, وتباسىنداعى ەرتٷرلٸ قيىنشىلىقتار ۆيتيليگو دەرتٸنٸڭ پايدا بولۋىنا سەبەپشٸ بولۋى مٷمكٸن.

ەكٸنشٸ, تۇقىم قۋالاۋ. ەسٸرەسە, جاس بالالاردىڭ ۆيتيليگو دەرتٸنە ۇشىراۋى وسى سەبەپتەن بولادى. قازٸرگٸ كٷنٸ ەلٸمٸزدە ۆيتيليگومەن اۋىراتىن جاس بالالار سانى ارتىپ كەلەدٸ. كەيدە تۇقىم قۋالاۋدان بٶلەك, وتباسىلىق جاعداي, بالا يممۋنيتەتٸنٸڭ ەلسٸزدٸگٸ, دۇرىس تاماقتانباۋ ەسەر ەتەدٸ.

ٷشٸنشٸ, يممۋنيتەتتٸڭ ەلسٸرەۋٸ. ۇيقىسىزدىق, ٷنەمٸ شارشاپ جٷرۋ, ۋاقتىلى تاماقتانباۋ.
تٶرتٸنشٸ, تەرٸدەگٸ قارا مەلانيننٸڭ ازايۋى. اقتاڭداق تەرٸدەگٸ قارا مينالين ازايعان كەزدە ٶرشيدٸ. ونى جازۋ ٷشٸن مەلانين سانىن قالپىنا كەلتٸرۋ كەرەك.
بەسٸنشٸ, دەنە جاراقاتىن الۋ. جاراقات ورنى اعارىپ, تەرٸنٸڭ قالىپتى جاعدايى بۇزىلادى.
التىنشى, ەكولوگييالىق سەبەپ.
وسى جەنە باسقا دا سەبەپتەر ۆيتيليگو دەرتٸنٸڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتەدٸ.

قالاي ەمدەۋگە بولادى?

سۇڭقار مۇقاش قىتايدىڭ شىنجاڭ مەديتسينا ۋنيسەرسيتەتٸندە وقي جٷرٸپ, ارنايى پروفەسسورلاردان تەرٸ اۋرۋلارىن ەمدەۋدٸڭ قىر-سىرىن ٷيرەنگەنٸن, كەيٸن ناقتى تەجٸريبە بارىسىندا ٶزٸ جاڭا رەتسەپت ويلاپ تاۋىپ, ادام دەنساۋلىعىنا ەشقانداي زييانسىز سىقپا مايلار جاساعانىن, سول مايلاردى جٷيەلٸ قولدانۋ ارقىلى 100-گە جۋىق ەمدەلۋشٸنٸڭ دەرتٸنەن ايىققانىن جەتكٸزدٸ.

– مەديتسينادا اۋرۋدان تولىق ايىعۋعا 100 پايىز كەپٸلدٸك بەرٸلمەيدٸ. بٸزگە كەلٸپ تولىقتاي ساۋىققاندار دا, ساۋىقپاعاندار دا بار. ەڭ الدىمەن ەمدەلۋشٸدە وسى دەرتتەن ايىعۋعا قۇلشىنىس بولۋى كەرەك. كەيبٸر ازاماتتار ەمدەلۋ پروتسەسٸ بٸتپەستەن كٷدەر ٷزٸپ, ەرتٷرلٸ پٸكٸرلەرمەن بٸز بەرگەن دەرٸلەر مەن سىقپا مايلاردى قولدانباي جاتادى. ەندٸ بٸر پاتسەنتتەر ەرتٷرٸ وتباسىلىق جەنە جەكە باسىنىڭ مەسەلەلەرٸمەن كٷيزەلٸسكە, ۋايىمعا سالىنىپ, ەمدەۋ كەزەڭٸن دۇرىس پايدالانبايدى, – دەيدٸ س. مۇقاش.

ۆيتامين س-دان ساقتان

دەرٸگەردٸڭ ايتۋىنشا, ەمدەلۋشٸگە سىقپا مايلاردى عانا ەمەس, ونىڭ يممۋنيتەتٸن كٶتەرەتٸن, اۋرۋعا قارسىلىق قۋاتىن ارتتىراتىن دەرۋمەندەردٸ قوسا بەرەدٸ. دەرٸگەر وسى دەرتكە شالدىققانداردىڭ ۆيتامين س-نى ٸشپەگەندەرٸ جٶن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. قۇرامىندا وسى دەرۋمەن كٶپ جەمٸس-جيدەكتەر مەن دەرٸ-دەرمەكتەردٸ بايقاپ پايدالانعان جٶن. ٶيتكەنٸ, ۆيتامين س تەرٸدەگٸ قارا مەلانيندٸ ازايتادى.
– بٸر كٸسٸ ەمدەلٸپ, دەرتٸنەن جازىلىپ كەتكەن. بٸر جىلدان كەيٸن مىنا اقتاڭداقتار قايتا پايدا بولدى دەپ ماعان كەلدٸ. سٶيتسەك, ول كٸسٸ تۇماۋ تيٸپ اۋىرىپ, ۆيتامين س ۋكولىن كٶپ قولدانىپتى, – دەيدٸ دەرٸگەر.
دەرٸگەر ەمدەلۋشٸلەرگە قولداناتىن شٶپ دەرٸلەر مەن سىقپا مايلاردى دا ورىنسىز پايدالانۋعا بولمايدى دەيدٸ.
– ال سىقپا مايلاردىڭ وسىعان دەيٸن ەكٸ-ٷش ادامنىڭ اللەرگيياسىن قابىندىرعانىن كٶردٸم. ولار بٸزگە ەمدەلمەي تۇرىپ, اللارگييا جۇقتىرعان كٸسٸلەر ەكەن. بٸزدٸڭ سىقپا مايلار حيمييالىق قوسپاسىز, شٶپتەردەن جاسالاتىندىقتان, كەيدە اللارگيياسى بار ادامدارعا تەرٸس ەسەر بەرۋٸ مٷمكٸن. ەمدەلۋشٸمەن ەڭگٸمە بارىسىندا ٶزٸنٸڭ بۇرىن قانداي اۋرۋمەن اۋىرعانىن تولىق ايتقانى دۇرىس.

ەمدەۋ اپپاراتتارى

دەرٸگەر ٶزٸ بەرگەن سىقپا مايلاردى جاي جاعىپ قانا قويماي, ونى ارنايى اپپاراتتارمەن پايدالانۋ اناعۇرلىم ٶنٸمدٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. دەنەنٸڭ اعارعان جەرٸنە جاعىلعان مايدىڭ ەسەرٸن ارتتىرۋ ٷشٸن بٸرنەشە اپپاراتتى پايدالانۋعا بولادى. الىس وبلىستاردان كەلەتٸندەرگە مۇنداي مٷمكٸندٸك بولماعاندىقتان, تەك دەرٸلەردٸ بەرٸپ, تەلەفون ارقىلى كٷندەلٸكتٸ حابارلاسىپ, باقىلاپ وتىرسا, جاقىن ماڭداعىلاردى ورتالىقتىڭ ٶزٸندە ەمدەپ, تەز جازىلۋلارىن قاداعالايتىن كٶرٸنەدٸ.
– مۇنداي اپپاراتتىڭ دا بٸرنەشە تٷرٸ بار. كٷن نۇرى سەكٸلدٸ جارىق شىعاراتىن اپپارات تەرٸگە جاعىلعان مايدى تەز سٸڭٸرٸپ, ونىڭ ەسەر ەتۋٸن تەزدەتەدٸ. ال قىسقا تولقىندى اپپارات تەرٸ بەتٸنٸڭ ەسەرشٸلدٸگٸن ارتتىرىپ, دەرٸنٸ ٶزٸنە تەز سٸڭٸرەدٸ.
دەرٸگەر ٶزٸنٸڭ ۇزاق ۋاقىتتىق ەمدەۋ بارىسىندا ويلاپ تاپقان ٷشٸنشٸ اپپاراتى تۋرالى دا ايتتى. ول بۇل اپپارات تەرٸنٸڭ ەڭ جوعارعى, ياعني ٷستٸڭگٸ بەتٸن تٸتٸركەندٸرۋ ارقىلى تەرٸنٸڭ ەلسٸز جاسۋشالارىن وياتىپ, جاعىلعان ماي تەرٸگە تولىق سٸڭەدٸ, بۇل بارىس قارا مەلانيندەردٸڭ قايتا قالپىنا كەلۋٸنە ىقپال ەتەدٸ دەيدٸ.

بۇل دەرتتٸڭ زييانى بار ما?

– ەدەتتە, بۇل دەرتتٸڭ ەشقانداي زييانى جوق. ەمدەلمەسە دە بولادى دەگەن بەرٸك تٷسٸنٸك ورناعان. بۇل قاتە تٷسٸنٸك. يە, بۇل اۋرۋ جۇقپالى ەمەس, قىشىتپايدى. بٸراق ادام پسيحولوگيياسىنا اۋىر سالماق جٷكتەيدٸ. زوب, جٷرەك ەلسٸزدٸگٸ, يممۋنيتەتتٸڭ ەلسٸرەۋٸنە سوقتىرۋى عاجاپ ەمەس.

وسىعان دەيٸن باتىستا دا, شىعىستا دا بۇل دەرتكە ناقتى ەم تابىلماعان. دەرٸگەر سۇڭقار مۇقاش سوڭعى كەزدەرٸ اقش-تىڭ نيۋ-يورك شتاتىندا جەنە قىتايدىڭ شانحاي قالاسىندا ۆيتيليگونى زەرتتەۋ ورتالىقتارى قۇرىلىپ, ەدەۋٸر نەتيجەگە جەتكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, ونداعان ارنايى ماماندار ەمدەۋ جەنە زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جاتقان كٶرٸنەدٸ. «بٸزدە دە وسىنداي ورتالىق بولسا عوي» دەپ ارماندايدى دەرٸگەر.
– ولاردىڭ بٸزدەن ارتىقشىلىعى, ارنايى زەرتحانالارى بار.

مىسالى, ۆيتيليگو دەرتٸنە شالدىققان ناۋقاستان ەرتٷرلٸ اناليز الىپ, تەرٸسٸندەگٸ مەلانين سانىن, ولاردىڭ قانشا پايىزى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋگە جارامدى ەكەندٸگٸن انىقتايدى.

سوعان ساي ەمدەيدٸ. ەرٸ ناۋقاستاردى ارنايى ورتالىقتارعا جاتقىزىپ, كٷنٸ-تٷنٸ باقىلاۋعا الادى. ەڭ الدىمەن ەر پاتسيەنتپەن پسيحولوگتار سٶيلەسٸپ, ولاردى رۋحاني ساۋىقتىرۋعا قۇلشىنادى. بٸزدە وندا مٷمكٸندٸك جوق. بٸز ٶزٸمٸز جاساعان دەرٸلەر مەن ەمدەۋ تەسٸلدەرٸمٸز ارقىلى ناۋقاستارمەن جۇمىس ٸستەيمٸز. الىس وبلىستاردان كەلگەندەرگە جاساعان سىقپا مايىمىز بەن دەرۋمەندەرٸمٸزدٸ بەرٸپ, تەلەفون ارقىلى عانا باقىلاۋ جٷرگٸزەمٸز.
«دوستىق» شىعىس-تيبەت مەديتسينالىق ورتالىعى الداعى ۋاقىتتا ەكٸ ەلدەگٸ زەرتتەۋ ورتالىقتارىمەن بٸرٸگٸپ جۇمىس ٸستەۋ جوسپارىن قۇرىپ وتىر. ولارمەن تەجٸريبە الماسۋ ارقىلى مەديتسينا ورتالىعىن كەڭەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ. دەرٸگەر سۇڭقار مۇقاش ٶزٸنٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2016 جىلى اقش-تىڭ يللينويس شتاتى پاركلەند ۋنيۆەرسيتەتٸندە ماۋسىمدىق تاعلىمدامادان ٶتٸپ كەلگەن.

دەرەككٶز: 365info.kz